Uzun süre kullanılmayan klima nasıl devreye alınır

Yazlık evde klimayı açmanın alışıldık yolu, kumandaya basıp beklemek. Aylarca kapalı kalmış bir cihazda bu sıralama ters: elektrik, kontrolden sonra geliyor.

Aşağıdaki sıra kapıdan girdiğiniz andan başlıyor ve ilk günün sonunda bitiyor.

Sigorta indirilmeden önce

Cihazın beslemesi kapalıysa açmadan önce bakılacak birkaç şey var. Hepsi gözle yapılıyor; alet gerekmiyor.

İç ünitenin altındaki duvara bakın. Kışın oluşmuş bir nem izi ya da kabarmış boya, tahliye tarafında bir sorun bıraktığınızı gösteriyor.

Panel yüzeyinde kemirgen izi, kablo üzerinde diş izi ya da priz çevresinde is varsa sigorta indirilmiyor; bu üç bulgudan biri varsa doğrudan servis çağrılıyor.

Kumandanın pilleri çıkarılıp bakılıyor. Uzun duruşta akan pil, yuvadaki temas yaylarını yiyor ve kumanda çalışmaz hâle geliyor.

Dış ünitede bakılacaklar

Dış ünite, uzun duruşun izini en çok taşıyan taraf oluyor. Kışı örtüsüz geçirmiş bir cihazda kanatçık arasına yaprak ve tohum doluyor; örtülü geçirmişse örtünün altında rutubet birikiyor. İkisinin de sonucu aynı yerde toplanıyor: hava geçişi daralıyor.

Kanatçık yüzeyi ışığa tutulup arkası görünüyor mu diye bakılıyor; görünmüyorsa yüzey temizlenmeden çalıştırma yapılmıyor, çünkü daralmış bir kesitle yol verilen cihaz ilk günden yüksek basınçla çalışmaya başlıyor.

Gövdenin içine kuş yuvası yapılmış olabiliyor; fan ızgarasından bakıldığında dal ve tüy görülüyorsa üst kapak açılmadan cihaz çalıştırılmıyor.

Konsol ayaklarının duvara bağlantısı elle sallanarak deneniyor. Bir kış boyunca gevşemiş cıvata, ilk çalışmada titreşimi büyütüyor.

İç ünitede bakılacaklar

Panel açılıyor ve filtreler çıkarılıyor.

Aylarca durmuş bir filtrede toz nemle birleşip keçeleşiyor; bu tabaka yıkamayla değil, önce kuru fırçalamayla alınıyor. Islatılmış keçe gözenekleri büsbütün kapatıyor.

Filtrenin arkasındaki eşanjör yüzeyine bakılıyor. Kanatçıklar arasında koyu bir tabaka varsa cihaz açıldığında bu tabakadan koku geliyor ve koku birkaç saatte geçmiyor.

Tahliye hortumunun dışarıdaki ucu bulunup kontrol ediliyor. Kışın toprak dolmuş, örümcek ağı bağlamış ya da bir böcek yerleşmiş olabiliyor; hattın açık olduğu, ucundan bir bardak su verilerek deneniyor.

Elektriği erken vermek

Sigorta, cihazı çalıştırmadan epey önce kaldırılıyor. Sebep yağ.

Uzun duruşta soğutucu akışkan kompresör karterindeki yağın içine göç ediyor, yağ inceliyor ve bu karışımla yol verilen kompresör ilk saniyelerde yağsız çalışmış oluyor.

Cihazlarda bunu önleyen bir karter ısıtıcısı bulunuyor; ısıtıcı ancak besleme varken çalışıyor. Bu yüzden sigorta kaldırıldıktan sonra beklemeden çalıştırma yapılmıyor.

Bekleme süresi cihazın kullanım belgesinde yazıyor. Belge elinizde değilse yarım gün beklemek uygulamada yeterli oluyor; sabah kaldırıp akşam çalıştırmak en pratik düzen.

İlk çalıştırma

İlk çalıştırma soğutmada yapılmıyor. Cihaz fan modunda açılıyor.

On beş dakikalık fan çalışması gövde içindeki durgun havayı atıyor ve varsa bir ses kusurunu kompresör devreye girmeden duyurmuş oluyor.

Ses temizse soğutma moduna geçiliyor ve hedef sıcaklık ortamın üç dört derece altına ayarlanıyor. İlk açılışta hedefi en dibe çekmek, cihazın kendini göstermesini kolaylaştırmıyor; yalnız kompresörü kesintisiz çalıştırıyor.

Kumandadan gelen kısa bip sesi ile dış ünitenin gerçekten dönmeye başlaması arasında bir dakikaya kadar gecikme olabiliyor. Bu gecikme normal.

İlk yarım saat

Bu yarım saat, cihazın durumunu en çok anlatan bölüm oluyor. Üfleme soğuyor mu? Dış ünite dönüyor mu? Hangi sesler var?

Üfleme ağzından çıkan hava ile odanın havası arasında elle hissedilir bir fark oluşuyorsa soğutma tarafı iş görüyor demek.

Yirminci dakikadan sonra dışarıdaki tahliye ucundan su damlaması bekleniyor. Su gelmiyorsa ya nem yok denecek kadar düşük ya da hat tıkalı.

Dış ünitenin bakır bağlantılarına bakılıyor; ince olan boruda çiy tutması beklenen bir görüntü, kalın olanda yoğun buzlanma değil.

İlk gün

İlk günün amacı arıza aramak değil. Cihazı yeniden alıştırmak.

Cihaz gün içinde birkaç saat kesintisiz çalıştırılıyor ve arada kapatılıp yeniden açılmıyor; ilk gün aranan şey cihazın durumunu tek bir uzun çalışmada göstermesi oluyor. Sık açma kapama, bekleyen bir kusuru göstermek yerine kompresörü yoruyor.

Akşam kapatılırken on beş dakika fan modunda bırakılıyor; ilk gün ıslanan eşanjör ve tahliye tavası kuruyor.

Ertesi sabah iç ünitenin altındaki zemine bakılıyor. Gece boyunca damlamış bir su izi varsa tahliye tarafı ilk günde kendini belli etmiş oluyor.

Uzun duruşun bıraktığı iki kalıcı iz

Devreye alma düzgün geçse bile bazı kusurlar sonradan ortaya çıkıyor.

Birincisi, duruş boyunca fark edilmeden ilerleyen sessiz gaz kaybı. Duruş süresince küçük bir kaçaktan akışkan yavaşça boşalıyor ve cihaz açıldığında yalnız "eskisi kadar soğutmuyor" olarak fark ediliyor. Bu, bakımla değil ölçümle anlaşılıyor.

İkincisi lastik ve conta yaşlanması. Kapalı kalan bir cihazda tahliye tavasının contası ve hortum bağlantıları kuruyup sertleşiyor; ilk ıslanmada sızdırmaya başlıyorlar.

Bu iki iz, ikinci evlerde her yıl yaşanan sezon başı çağrılarının çoğunu oluşturuyor.

Kaç yıl durduysa yöntem değişiyor

Bir kış duran cihazla üç yıl duran cihaz aynı işlemi görmüyor.

Bir kış duran cihazda yukarıdaki sıra yetiyor.

İki yıldan uzun duran cihazda devreye alma bakımla birlikte yapılıyor: eşanjör ve tava temizleniyor, hat basınç değerleriyle deneniyor ve elektrik bağlantıları sıkılıyor.

Beş yılı geçmiş bir duruşta cihazın hattı ayrıca sızdırmazlık yönünden deneniyor; bu sürede contaların çoğu görevini bırakmış oluyor. Böyle bir cihaz çalıştırılıp "bakalım ne olacak" denmiyor, çünkü boş devrede çalışan kompresör birkaç dakikada zarar görüyor.

Kapalı evin cihaza eklediği yük

İkinci evlerde cihazın durumunu belirleyen şey yalnız duruş süresi olmuyor; evin kendisi de bir etken.

Kapalı kalan bir konutta iç nem yükseliyor ve bu nem cihazın gövdesine de giriyor. Deniz kıyısındaki evlerde bu daha belirgin oluyor; iç ünitenin plastik yüzeyinde tuzlu bir film oluşabiliyor.

Aylarca havalandırılmamış bir evde ortam kokusu duvarlara ve tekstile sinmiş oluyor. Cihaz açıldığında bu koku hava dolaşımıyla dağılıyor ve çoğu zaman klimadan geldiği sanılıyor.

Ayırt etmenin yolu basit: pencereler açılıp ev bir saat havalandırıldıktan sonra cihaz yeniden çalıştırılıyor. Koku sürüyorsa kaynak cihazın içinde.

Priz, kablo ve kemirgen

Uzun duruşta en ciddi hasar elektrik tarafında oluşuyor ve gözle bulunması zor değil.

Kemirgenler iç ünite ile dış ünite arasındaki kabloyu, özellikle duvar geçişinin iki ucundaki açıkta kalan bölümü hedefliyor. Yalıtımı sıyrılmış bir kablo çalıştırma anında kısa devre yapıyor.

Kablonun görünen bölümü boydan boya elle taranıyor ve yüzeyde diş izi, ezilme ya da yalıtımı açılmış bir bölge aranıyor; duvar geçişinin iki ucu bu taramanın en önemli noktası oluyor.

Dış ünitenin bağlantı kutusunun kapağı kışın gevşemiş olabiliyor. Kapak yerinde değilse içeri böcek ve nem girmiş demek; bu durumda cihaz çalıştırılmadan bağlantılar kontrol ediliyor.

Priz kullanılan kurulumlarda fişin ucuna ve priz gövdesine bakılıyor; kararma ya da erime izi varsa sigorta kaldırılmıyor.

Devreye almanın atlanmaması gereken tek adımı

Yukarıdaki sıranın hepsi yapılamıyorsa bile bir adım atlanmıyor: fan modunda ön çalıştırma.

Bu on beş dakika, kompresör devreye girmeden önce gövdenin durumunu duyuruyor. Yatağı kurumuş bir fan sesini burada veriyor, gövdeye yerleşmiş bir canlı burada fark ediliyor.

Kompresör bir kez yol verdikten sonra ortaya çıkan bir kusur, çoğu zaman parça değişimiyle sonuçlanıyor. Fan modunda duyulan aynı kusur ise temizlikle kapanıyor.

Sezon açılışını bize bırakabilirsiniz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de yazlık ve ikinci evlerde sezon açılışı yapıyoruz: kontrol, temizlik ve ölçümlü devreye alma. Yapılan işlem ve ölçüm değerleri kâğıda geçiyor.