Klima kendini kapatıp tekrar açıyor

Cihaz çalışıyor, birkaç dakika sonra kesiyor, kısa süre sonra yeniden başlıyor. Bu döngüye kısa çevrim deniyor ve iki sonucu var: ortam nem alamıyor, kompresör her kalkışta yoruluyor.

Kısa çevrim birkaç sebeple oluşuyor ve göründüğünden daha çok yıpratıyor.

Normal çevrim neye benziyor

Cihaz hedef sıcaklığa ulaştığında kompresörü durduruyor, sıcaklık bir miktar yükselince yeniden başlatıyor. Bu açma-kapama döngüsü normal; belirleyici olan çevrimin ne kadar sürdüğü. Doğru seçilmiş bir cihaz uzun ve dengeli çalışıyor; kalkış sayısı sınırlı kalıyor.

İnverter cihazlarda kompresör tamamen durmak yerine devrini düşürüyor; çevrim sayısı daha da azalıyor. Kısa çevrimde ise cihaz birkaç dakikada bir kalkıp duruyor.

Kullanıcı bunu genellikle sesten fark ediyor: dış ünite sık sık devreye girip çıkıyor.

Bu davranış tek başına arıza olmayabiliyor ama mutlaka bir sebebi bulunuyor.

Kapasite kaynaklı kısa çevrim

En sık sebep, cihazın mekâna göre gereğinden büyük seçilmiş olması. Büyük cihaz hedefe hızla ulaşıyor ve hemen kesiyor.

Kısa çalışma süresi nem almaya yetmiyor; ortam soğuk ama ağır kalıyor. Sıcaklık da dalgalanıyor: cihaz çalışırken üşütüyor, kestiğinde kısa sürede ısınıyor. Bu tabloda ölçümler yerinde çıkıyor; cihaz doğru çalışıyor ama mekâna oturmuyor.

Kapasite hesabının metrekare üzerinden yapılması bu sonucun en yaygın sebebi.

Çözüm cihazı küçültmek ya da inverter bir cihazla değiştirmek oluyor; ikisi de kalıcı karar gerektiriyor.

Koruma kaynaklı kısa çevrim

Cihaz hedefe ulaşmadan kesiyorsa bir koruma devrede demek. Yüksek basınç koruması, ısının atılamadığı durumlarda çalışıyor: kapanmış kanatçık yüzeyi, dönmeyen fan, önündeki engel. Bu tabloda cihaz sıcak saatlerde kesiyor, serin saatlerde daha uzun çalışıyor.

Aşırı akım koruması mekanik zorlanma ya da besleme sorunu sonrası devreye giriyor. Kompresör sıcaklık koruması çoğu zaman akışkan azlığının işareti oluyor.

Buzlanma da benzer bir döngü üretiyor: cihaz buz nedeniyle kesiyor, çözülünce yeniden başlıyor.

Bu sebeplerin ayrımı basınç, akım ve sıcaklık değerlerinin birlikte okunmasıyla yapılıyor.

Sensör ve ayar kaynaklı

Cihaz hedefe ulaştığını yanlış algılıyorsa da kısa çevrim oluşuyor. Oda sensörü yerinden çıkmış ya da hatalı değer üretiyorsa cihaz erken kesiyor.

Sensörün cihazın kendi üflemesinden etkilendiği konumlar aynı sonucu veriyor. Hedef sıcaklığın ortam sıcaklığına çok yakın ayarlanması da çevrimi kısaltıyor. Kumandadaki bazı otomatik modlar cihazın kendi kararıyla sık devreye girmesine yol açabiliyor.

Bu tabloda ölçüm değerleri normal çıkıyor; sorun cihazın okuduğu değerde.

Sensör direnci sıcaklığa göre okunarak doğrulanıyor.

Kompresöre zararı

Kısa çevrimin asıl bedeli mekanik tarafta ödeniyor. Kalkış anı, kompresörün en zorlandığı an; yüksek akım çekiliyor ve yağ filmi henüz oturmamış oluyor. Kalkış sayısı arttıkça bu zorlanma birikiyor ve ömür kısalıyor.

Yağın devrede dolaşıp kompresöre geri dönmesi de zaman istiyor; kısa çalışmalarda bu dönüş tamamlanamıyor. Yağsız kalan bir kompresörde aşınma hızlanıyor.

Elektrik tarafında da kalkış akımları tesisatı ve kontaktörü yoruyor.

Bu yüzden kısa çevrim, konfor sorunu gibi görünse de doğrudan ömür konusu oluyor.

Servisin eleme sırası

Bu şikâyette sıra şöyle işliyor. Çevrim süresi ölçülüyor: kaç dakika çalışıyor, kaç dakika duruyor.

Hedef ve ortam sıcaklığı karşılaştırılıyor; cihaz hedefe ulaşıp ulaşmadan kestiği belirleniyor. Ulaşıyorsa kapasite ve sensör tarafına, ulaşmadan kesiyorsa koruma tarafına geçiliyor. Manifold bağlanıp basınçlar ve aşırı ısıtma okunuyor.

Çekilen akım ve besleme gerilimi ölçülüyor.

Dış ünitenin kanatçık yüzeyi ve fanı değerlendiriliyor. Oda sensörünün konumu ve direnci kontrol ediliyor.

Kullanıcı tarafında yapılabilecekler

Servis gelmeden önce toplanacak bilgiler var. Çevrim süresi saatle ölçülüp not ediliyor; bu, en değerli veri oluyor. Cihazın hedefe ulaşıp ulaşmadığı gözleniyor.

Şikâyetin hangi saatlerde ve hangi dış hava koşulunda çıktığı yazılıyor. Filtre ve dış ünitenin önü kontrol ediliyor.

Hedef sıcaklık ortam sıcaklığından belirgin biçimde düşük bir değere alınıp davranış izleniyor.

Cihaz sürekli açılıp kapatılmıyor; her kapatma yeni bir kalkış demek.

Nem tarafındaki sonucu

Kısa çevrimin en çok hissedilen sonucu nem tarafında ortaya çıkıyor. Cihaz soğuturken aynı zamanda nem alıyor ama bu iş zaman istiyor.

Kısa çalışmalarda eşanjör yüzeyinde yoğuşan su tavaya inip tahliye edilemeden cihaz duruyor. Duruş sırasında bu su yüzeyde buharlaşıp ortama geri dönüyor. Sonuç, ortamın soğuk ama ağır hissedilmesi oluyor.

Kıyı kesiminde dışarıdaki nem zaten yüksek olduğu için bu etki daha belirgin yaşanıyor.

Yeni kurulumda çıkarsa

Yeni bir cihazda kısa çevrim görülüyorsa arama kapasite hesabında başlıyor. Metrekare üzerinden yapılan bir hesap, mekânın gerçek yükünü göstermiyor. Cihazın bir üst kademeye çıkarılması "garantiye alma" gibi görünüyor ama kısa çevrim üretiyor.

Devreye alma değerleri kayıtlıysa cihazın doğru çalıştığı hızla doğrulanabiliyor. Bu tabloda cihazda arıza bulunmuyor; karar seçim aşamasında verilmiş oluyor.

Bu yüzden kapasite hesabı, montaj öncesinde keşifle birlikte yapılıyor.

Kalkış sayısını azaltan düzen

Kısa çevrimin etkisini azaltan birkaç pratik karar var. Hedef sıcaklığın gün içinde sık değiştirilmemesi, gereksiz kalkışları önlüyor.

Cihazın sık sık açılıp kapatılması yerine sabit bir ayarda bırakılması daha dengeli çalışma sağlıyor. Kullanılmayan hacimlerin kapısı kapatılarak soğutulan hacim tanımlı tutuluyor. Bakımın düzenli yapılması, koruma kaynaklı kesmeleri baştan azaltıyor.

Yeni cihaz alınacaksa doğru kapasite ve inverter seçimi, bu sorunun kalıcı çözümü oluyor.

Ölçüm neyi gösteriyor

Kısa çevrimde ölçümün ne zaman alındığı sonucu değiştiriyor. Cihaz kesmeden hemen önce alınan değerler, korumanın hangi sınıra dayandığını gösteriyor. Yeni kalkışta alınan değerler ise henüz oturmamış oluyor.

Bu yüzden ölçüm çevrim boyunca izleniyor; tek bir andaki değer yeterli olmuyor. Basınçların kesme anındaki seyri, koruma ile kapasite ayrımını netleştiriyor.

Alınan değerler ve çevrim süreleri birlikte kayda geçiriliyor.

Servis çağırmak isterseniz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de kısa çevrim şikâyetinde ölçümlü tespit yapıyoruz. Çevrim süresini ve cihazın hedefe ulaşıp ulaşmadığını iletmeniz, kapasite mi koruma mı ayrımını baştan yapıyor.