Gaz Dolumu ve Kaçak Tespiti

Klima gazı bir yakıt değildir; kapalı bir devrede sürekli döner ve normal şartlarda hiç eksilmez. Gazınız azaldıysa bir kaçak noktası var demektir. Bu yüzden çalışma düzenimiz nettir: önce kaçağı buluruz, sonra dolum yaparız.

Neden sadece gaz basmıyoruz

Kaçak bulunmadan yapılan dolum, cihazı birkaç haftalığına çalıştırır; gaz aynı delikten yine kaçar. Müşteri her yaz gaz bastırır, sorun hiç bitmez.

Gaz azken çalışan kompresör ayrıca yeterli soğutma yağını dolaştıramaz ve yavaş yavaş yanar. Kaçağı bulup tamir etmek, her yıl gaz bastırmaktan hem daha doğru hem daha ucuzdur.

Kaçak nasıl bulunuyor

Sistemi azot ile basınçlandırıp basınç düşüşünü izleriz; kaçak noktasını elektronik dedektör ve gerektiğinde köpük testiyle tespit ederiz. En sık kaçak noktaları: rakor bağlantıları (montaj kaynaklı), boru güzergâhındaki ezik veya delinme, dış ünite servis vanaları ve eşanjör kanatçıklarındaki korozyon delikleri.

Doğru dolum nasıl yapılır

Kaçak giderildikten sonra sistem vakumlanır ve cihazın etiketinde yazan miktarda, tartılarak gaz şarj edilir. "Gözüne göre basmak" diye bir şey yoktur: fazla gaz yüksek basınç ve kompresör zorlanması, eksik gaz düşük performans ve donma demektir. Şarj sonrası basınç, akım ve sıcaklık farkı ölçülerek doğrulanır.

R32 ve R410A

Yeni cihazların büyük kısmı R32, daha eski modeller R410A kullanır. İkisi karıştırılmaz; sistemde hangi gaz varsa onunla doldurulur. Gaz cinsi, dış ünitenin etiketinde yazar.

Soğutucu akışkanlarla çalışmak yetkinlik ve doğru ekipman gerektirir; geri kazanım yapmadan gazı havaya salmak hem yasak hem de gereksiz bir çevre zararıdır.

Gaz azaldığını nasıl anlarsınız

Soğutma belirgin zayıflar, iç ünite borularında buzlanma görülür, cihaz sürekli çalıştığı halde oda soğumaz, ekranda gaz azlığına işaret eden kodlar (markaya göre U0, EC, CH38, E3, P2 gibi) belirir.

Gaz azaldığını nasıl fark edersiniz

Belirtiler genelde birlikte görülür ve sırayla ortaya çıkar.

İlk işaret soğutmanın kademeli olarak zayıflamasıdır. Cihaz çalışır, fan döner, hava gelir; ancak oda hedefe eskisi kadar hızlı inmez.

İkincisi bakır bağlantılarda ya da dış ünite vanasında beliren buzdur. Devredeki gaz azalınca buharlaşma basıncı düşer ve o bölge donmaya başlar.

Üçüncüsü cihazın hiç dinlenmeden çalışmasıdır. Yeterli gazı olan bir cihaz hedefe ulaştığında devrini düşürür; gaz eksikse hedefe varamadığı için tam yükte kalır.

Bu işaretleri gördüğünüzde cihazı zorlamayın. Kompresör yağı gazla birlikte devrede dolaşır; gaz azaldığında yağlama bozulur ve onarımın en pahalı kalemi orada doğar.

Kaçağın hızı neyi anlatır

Kaçağın ne kadar sürede kendini gösterdiği, nerede olduğu konusunda ipucu verir.

Üç dört yılda bir azalan bir sistemde kaçak genelde rakorlarda ya da vana kapağı altındadır. Bu tip kaçaklar yavaş ilerler ve çoğu zaman basit bir müdahaleyle çözülür.

Birkaç ayda boşalan bir sistemde ise boru hasarı ya da eşanjör deliği düşünülür. Bu grup daha kapsamlı bir işlem gerektirir.

Yeni monte edilmiş bir cihazda ilk sezonda gaz azalması, montaj kaynaklı bir rakor sorununa işaret eder. Bu durumda montajı yapan tarafın sorumluluğu gündeme gelir.

Geri kazanım zorunluluğu

Devreden çıkarılan soğutucu akışkanın atmosfere salınması yasal olarak yasaktır. Sistem boşaltılırken gaz, geri kazanım cihazıyla toplanır.

Bu adımı atlayıp vanayı açarak gazı boşaltmak, hem mevzuata aykırıdır hem de işin nasıl yapıldığını gösteren bir işarettir. Servis seçerken sorabileceğiniz somut bir sorudur.

Toplanan akışkan uygun biçimde bertaraf edilmek ya da yeniden işlenmek üzere teslim edilir.

R22 kullanan eski cihazlar

2000'li yılların başına kadar yaygın olan R22, ozon tabakasına etkisi nedeniyle üretimden kaldırıldı. Piyasada sınırlı miktarda geri kazanılmış gaz bulunuyor.

Bu cihazlarda soğutma devresine müdahale gerektirmeyen arızalar onarılabilir. Ancak gaz dolumu gerektiren bir durumda temin sorunu devreye girer.

Sistemi başka bir gaza dönüştürmek teknik olarak mümkün görünse de pratikte önerilmez; yağ uyumu, basınç aralığı ve kapasite değişir. Bu cihazlarda yenileme genelde daha mantıklı bir karardır.

Ölçüm değerlerini paylaşıyoruz

Şarj sonrası okunan basınç, çekilen akım ve sıcaklık farkını size iletiyoruz. Bu değerler cihazın o günkü durumunun kaydıdır.

Bir sonraki serviste aynı ölçümler tekrarlandığında karşılaştırma yapılabilir. Değerlerin nasıl değiştiği, sessizce ilerleyen bir sorunu görünür kılar.

Kaçağın tam olarak nerede bulunduğunu da söylüyoruz. Bir rakorda bulunup sıkılan kaçakla, hiç bulunamayıp üstüne gaz basılan bir devre birbirinden çok farklı iki durumdur.

Kaçağı geciktirmek

Tamamen önlemek mümkün değil, ancak olasılığı düşürmek mümkündür.

Montajın düzgün yapılması, rakorların tork değerinde sıkılması ve devreye alma öncesi sızdırmazlık testi en belirleyici etkenlerdir.

Bunun ardından düzenli bakım devreye girer. Her kontrolde basınç kayda geçtiği için, iki ölçüm arasındaki küçük bir düşüş bile kaçağı büyümeden yakalatır.

Dış hatların izolasyonunun sağlam tutulması da kaçak riskini düşürür. Güneşte çatlayan izolasyonun altında boru açıkta kalır ve orada korozyon başlar.

Dolum sonrası ne beklemelisiniz

İşlem bittiğinde cihaz çalıştırılır ve üfleme sıcaklığı ölçülür. Doğru şarj edilmiş bir sistemde üfleme ile ortam arasında belirgin bir fark oluşur.

Kaçak bulunup giderildiyse sistem yıllarca aynı gazla çalışır. Bir sezon sonra aynı şikâyet geri geliyorsa, kaçak ya bulunamamış ya da ikinci bir nokta vardır.

Bu yüzden yaptığımız işlemi ve kaçağın nerede olduğunu size aktarıyoruz. İlerideki bir servis ihtiyacında bu bilgi işe yarar.

Yeni cihazda gaz sorunu

Yeni monte edilmiş bir cihazda soğutma beklenenden zayıfsa, akla ilk gelen arıza olmamalıdır.

Cihazlar fabrika şarjıyla gelir ve bu şarj belirli bir hat uzunluğu içindir. Hattınız o sınırı aşıyorsa ilave gaz gerekir.

Montajda bu hesap yapılmamışsa cihaz ilk gününden eksik şarjla çalışır. Kullanıcı bunu arıza sanır; oysa sorun montajdan kalmıştır.

Böyle bir durumda hattın uzunluğunu ölçüp gerekli ilaveyi hesaplıyoruz.

Bölgenize göre kaçak profili

Aliağa merkez ve sanayi çevresinde kaçaklar çoğunlukla rakor bağlantılarından çıkıyor. Cihazlar yıl boyu çalıştığı için ısınma soğuma döngüsü fazla; rakor birkaç sezonda kendini gevşetiyor. Bu bölgede sızdırmazlık kontrolünü her bakımda tekrarlıyoruz. Ayrıntı: Aliağa klima gaz dolumu.

Yenişakran ve Şakran sahilinde tablo farklı. Tuzlu rüzgâr dış ünitedeki bakır dirseklerin dış yüzeyini yiyor; kaçak noktası rakor değil, borunun kendisi oluyor.

Bu tip kaçak yavaş ilerlediği için cihaz iki üç sezon idare ediyor ve sahibi durumu fark etmiyor. Bölge sayfamız: Yenişakran klima servisi.

Çandarlı'da yazlıkların uzun süre kapalı kalması belirleyici. Cihaz çalışmazken hatta basınç durgun kalıyor, mevsimlik sıcaklık farkı bağlantıları yoruyor. Sezon açılışında ilk çalıştırmada soğutma zayıfsa kaçak ihtimali yüksek. Ayrıntı: Çandarlı klima gaz dolumu.

Bergama'da eski taş yapılarda hat uzunlukları fazla ve boru güzergâhı çoğu zaman duvar içinden geçiyor. Duvar içinde kalan bir hatta kaçak olduğunda tespit ölçüm ve azot basıncıyla yapılıyor; gözle bulunacak bir nokta olmuyor. Ayrıntı: Bergama klima gaz dolumu.

Dikili'de otel ve pansiyonlardaki çoklu sistemler öne çıkıyor. Çok üniteli bir sistemde kaçağın hangi kolda olduğunu bulmak tek splitten daha uzun sürüyor; kolları tek tek izole ederek ilerliyoruz. Ayrıntı: Dikili klima gaz dolumu.