Zeytinlik ve tarım alanında toz etkisi

Zeytinlik, bağ ve tarım alanında klima farklı bir yükle karşılaşıyor. Sanayi tozundan da şehir tozundan da farklı: burada biriken şey büyük ölçüde organik.

Tarım çevresindeki toz cihazda belirli bir iz bırakıyor; yoğunlaştığı dönemler de bakım düzenini doğrudan belirliyor.

Organik toz farklı davranıyor

Mineral toz kuru ve inert; yüzeyde durup temizlikle kalkıyor. Tarım alanı çevresinde havada dolaşan malzeme ise farklı.

Polen. Zeytin, çam ve otsu bitkiler mevsiminde havada yoğun biçimde bulunuyor. Tanecikleri küçük ve yapışkan bir yüzeye sahip.

Bitki tüyü ve tohum. Hafif ve uçucu; dış ünite kanatçıklarının arasına kolayca giriyor.

Toprak tozu. Sürüm, hasat ve tarım aracı trafiği havaya toprak kaldırıyor. Bu toz mineral ama miktarı yüksek.

Saman ve kuru bitki artığı. Hasat döneminde havada dolaşıyor; dış ünitenin emiş yüzeyine yapışıyor.

Bu malzemelerin ortak yanı, ıslandığında yapışkan hale gelmeleri. Sabah çiyi ya da yağmur sonrası kanatçıklara yapışan polen ve toprak, kuruduğunda kabuk oluşturuyor.

Dış ünite önce etkileniyor

Tarım çevresinde asıl yük dış ünitede. Dış ünite ısıyı havaya atmak için çok büyük hacimde hava geçiriyor; havadaki her şey kanatçıkların arasından geçmeye çalışıyor.

Kanatçıklar tıkandığında ısı atılamıyor. Yoğuşma basıncı yükseliyor, kompresörün çektiği akım artıyor, kapasite düşüyor ve tüketim yükseliyor.

İleri aşamada cihaz kendini koruyup kapanıyor. Yaz ortasında "klima birden durdu" çağrılarının bölgede en sık sebebi bu.

Bir de fan yükü var: kanatçıklara yapışan malzeme fanın önünü kısıyor ve motor daha çok zorlanıyor. Ses artışı çoğu zaman ilk fark edilen belirti oluyor.

Mevsime bağlı iki zirve

Tarım çevresinde birikim yıl boyunca eşit ilerlemiyor; iki dönemde hızlanıyor.

İlkbahar — polen dönemi. Havada yoğun polen bulunuyor ve cihazlar tam da sezon başında çalıştırılıyor. Sezon öncesi yapılan bir temizlik, birkaç hafta içinde etkisini kaybedebiliyor.

Hasat dönemi. Zeytin hasadı ve tarla işleri havaya yoğun toz ve bitki artığı veriyor. Bu dönem sonbaharda; cihazın soğutma sezonu bitmiş oluyor ama malzeme kanatçıklarda kışı geçiriyor.

Bu ikinci nokta önemli: kışı kanatçıklarda geçiren nemli organik malzeme, hem korozyon zemini hazırlıyor hem bahar açılışında hazır bir tıkanıklık olarak bekliyor. Bu yüzden bölgede bakım takvimi ikiye bölünüyor: sezon öncesi ve hasat sonrası.

Konum kararı yükü belirliyor

Dış ünitenin nereye konduğu, ne kadar malzeme çekeceğini doğrudan etkiliyor.

Zeminden yükseklik. Zemine çok yakın bir ünite, toprak tozunu ve kuru bitki artığını doğrudan çekiyor. Birkaç on santimlik bir yükseltme belirgin fark yaratıyor.

Rüzgâr yönü. Tarlaya ya da hasat alanına bakan bir emiş yüzeyi, en çok malzeme alan konum. Mümkünse ünite yapının rüzgâraltı tarafına alınıyor.

Bitki örtüsü. Ünitenin hemen yanındaki çalı ya da sarmaşık, hem yaprak veriyor hem hava dolaşımını kısıyor. Çevresinde açıklık bırakmak iki sorunu birden çözüyor.

Sulama. Otomatik sulama sisteminin dış üniteyi ıslatması yaygın bir durum. Islak yüzeye yapışan toz kabuk üretiyor; ayrıca sulama suyu kireç bırakıyor.

Dördü de montajda düşünülebilecek ve sonradan düzeltilmesi görece kolay başlıklar.

Koruma kafesi ve ön filtre tartışması

Sık sorulan bir soru: dış üniteye ön filtre takmak işe yarar mı.

Cevap koşullu. Kaba malzemeyi tutan bir ızgara ya da kafes yaprak ve büyük parçaları engelliyor; bu yararlı ve hava akışını fazla kısmıyor.

Buna karşılık ince gözenekli bir filtre matı hava debisini düşürüyor. Debi düştüğünde ısı atılamıyor ve cihaz tam da önlemek istenen tabloya giriyor.

Filtre matı kullanılacaksa iki şart var: gözenek yeterince açık olmalı ve çok sık temizlenmeli. Temizlenmeyen bir mat, kanatçık tıkanıklığından daha hızlı bir tıkanıklık üretiyor.

Uygulamada en sağlıklı düzen şu: kaba koruma için kafes, ince malzeme için düzenli yıkama. Ön filtre bir çözüm değil, ek bir bakım kalemi.

Yıkama düzeni

Bu koşulda en çok karşılığı olan bakım maddesi düzenli yıkama.

Kanatçıklar temiz suyla, kanatçık yönüne paralel ve kontrollü basınçla yıkanıyor. Yüksek basınç kanatçıkları eziyor; ezilen kanatçık kalıcı bir daralma bırakıyor.

Yapışkan organik tabaka yalnız suyla çıkmıyor. Uygun bir temizleyici, yeterli bekleme süresi ve durulama gerekiyor. Ürünün klima eşanjörü için üretilmiş olması şart; genel amaçlı çözücüler alüminyumu aşındırıyor.

Sezon içinde iki yıkama arasında, kullanıcı tarafından yapılabilecek basit bir işlem var: elektriği kesip kanatçıkları tatlı suyla durulamak. Basınç kullanılmıyor, sadece akıtılıyor. Bu, yüzeydeki gevşek malzemeyi alıyor.

Cihaz çalışırken yıkanmıyor ve elektrik kesilmeden işlem yapılmıyor.

İç ünitede ne değişiyor

Konut kapalı tutuluyorsa iç ünitedeki birikim dış üniteden yavaş ilerliyor; yine de farklılaşıyor.

Polen mevsiminde pencere açık kalan evlerde filtre belirgin biçimde hızlı doluyor. Filtre kontrolü bu dönemde sıklaştırılıyor.

Bahçeli ve müstakil evlerde ayrıca böcek girişi bir başlık: tahliye hattının dışarı çıkan ucu açık bırakıldığında böcek yuvası oluşuyor ve hat tıkanıyor. Uca takılan basit bir koruma bunu önlüyor.

Kırsal konutlarda kemirgen de gerçek bir sorun: dış ünitenin kablo yalıtımı ve tahliye hattı zarar görebiliyor. Ünite çevresinin açık ve düzenli tutulması bu riski azaltıyor.

Sera ve tarımsal yapılarda

Konut dışında, tarımsal işletmelerin kendi yapılarında da iklimlendirme gündeme geliyor.

Ürün işleme ve paketleme alanları. Burada amaç konfor değil ürün koşulu; sıcaklık ve nem birlikte izleniyor. Toz yükü ise konuttan çok daha yüksek.

Ofis ve kantar binaları. Küçük hacimler ama tarla trafiğinin tam ortasında; dış ünite konumu burada belirleyici.

Sera kontrol odaları. Elektronik ekipman bulunduran küçük hacimler; sunucu odası mantığıyla değerlendiriliyor — sabit yük, sürekli çalışma, kışın da soğutma.

Üçünde de ortak nokta bakım aralığının kısalması. Toz yükü yüksek bir ortamda sezonda tek temizlik yetmiyor ve bu, planlanan bir gider kalemi haline geliyor.

Kırsalda elektrik başlığı

Tarım alanı çevresindeki konutlarda ayrı bir konu daha var: şebeke koşulları.

Kırsal hatlarda gerilim dalgalanması ve kesinti şehir merkezine göre daha sık. Sulama pompaları ve tarım ekipmanının devreye girmesi de aynı hat üzerinde dalgalanma üretiyor.

Bu, klimanın inverter kartını doğrudan zorluyor. Kart arızalarının bölgede daha sık görülmesinin sebeplerinden biri.

İki önlem öne çıkıyor: cihazın kendi hattından beslenmesi ve gerilim koruma düzeneğinin değerlendirilmesi. Sulama pompasıyla aynı hattı paylaşan bir klima, kalkış anlarında sürekli düşük gerilime maruz kalıyor.

Kesinti sonrası cihazı hemen çalıştırmamak da bu koşulda daha çok ağırlık kazanıyor; kompresörün koruma gecikmesi beklenmeden yapılan açma kapamalar yükü artırıyor.

Yaptığımız işler

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili çevresindeki kırsal ve tarım alanı konutlarında klima bakımı, kanatçık temizliği ve montaj konumu değerlendirmesi yapıyoruz. Hasat dönemine göre bakım takvimi kurulabiliyor.