VRF sistem nedir, hangi işletmeye uygun?

Bir ofis katında, otelde ya da büyük bir mağazada klima ihtiyacı ortaya çıktığında karşınıza çıkan seçeneklerden biri VRF sistemler oluyor. İsmi teknik duruyor ama mantığı anlaşılır.

Sistemin çalışma mantığı, hangi ölçekte anlamlı olduğu ve servis tarafında neyin değiştiği sırayla ele alınıyor.

Açılımı ve temel mantığı

VRF, değişken debili soğutucu akışkan anlamına gelen İngilizce ifadenin kısaltması. Bazı üreticiler kendi adlandırmalarını kullanıyor ama prensip aynı.

Klasik bir split sistemde bir dış ünite bir iç üniteye hizmet eder ve kapasite sabittir. VRF'te ise tek bir dış üniteye çok sayıda iç ünite bağlanır ve her biri o anda ihtiyacı kadar akışkan çeker.

Toplantı odası boşken az, dolu bir açık ofis alanı sıcakken çok. Sistem bu dağılımı sürekli ayarlar.

Bunu mümkün kılan iki şey var: dış ünitedeki değişken devirli kompresör ve her iç ünitedeki elektronik genleşme valfi. Valf, o üniteye giden akışkan miktarını kontrol eder.

Çoklu splitten farkı

Çoklu split sistemlerde de tek dış üniteye birden fazla iç ünite bağlanabilir. Aradaki fark ölçek ve kontrol seviyesinde.

Çoklu split genelde birkaç iç üniteyle sınırlıdır ve konut ölçeğindedir. VRF ise onlarca iç üniteyi taşıyabilir, uzun boru hatlarına ve kat farklarına izin verir.

Kontrol tarafında da fark var. VRF sistemlerde merkezi kontrol ünitesi bulunur; tüm iç üniteler tek noktadan izlenir ve yönetilir. Bu, çok sayıda odası olan bir işletmede pratik bir avantaj.

Isı geri kazanımlı sistemler

VRF sistemlerin bir kısmı aynı anda bazı odalarda soğutma, bazılarında ısıtma yapabilir.

Bu, ilk bakışta gereksiz görünür ama gerçek bir ihtiyaçtır. Güney cepheli bir toplantı odası öğleden sonra soğutma isterken, kuzey cepheli bir arşiv odası ısıtma isteyebilir.

Isı geri kazanımlı sistemler, soğutulan odalardan çekilen ısıyı ısıtılan odalara aktarır. İki işi aynı anda yaparken enerjinin bir kısmını yeniden kullanır.

Kurulum maliyeti daha yüksektir; cephe yönleri çok farklı olan binalarda anlamlı hale gelir.

VRF hangi işletmeye uygun?

VRF her mekân için doğru cevap değil. Şu koşullarda mantıklı oluyor.

Oda sayısı fazlaysa. Otel, öğrenci yurdu, çok odalı ofis katları. Her odaya ayrı dış ünite koymak hem cephede yer sorunu hem görüntü sorunu yaratır.

Kullanım dengesiz dağılıyorsa. Bazı odalar sürekli, bazıları ara sıra kullanılıyorsa VRF'in kısmi yükte verimli çalışması avantaja dönüşür.

Cephede yer kısıtlıysa. Tek noktada toplanan dış üniteler, cepheye dağılmış onlarca üniteden hem daha düzenli hem bakımı daha kolay.

Buna karşılık küçük bir dükkânda ya da tek salonlu bir kafede VRF gereksiz karmaşıklık olur; kaset ya da salon tipi bir cihaz daha doğru çözümdür.

Servis tarafında ne değişiyor?

VRF'in en belirgin farkı arıza tespitinde ortaya çıkıyor.

Çoklu splitte bir odada sorun varsa, sorun genelde o odanın ünitesindedir. VRF'te ise şikâyetin geldiği oda ile sorunun kaynağı farklı yerler olabilir.

Bir odanın zayıf soğutması şu sebeplerden çıkabilir: o ünitenin elektronik genleşme valfi, haberleşme hattındaki bir sorun, dış ünite kartındaki bir arıza ya da sistemin toplam şarj miktarı.

Bu yüzden şikâyet gelen üniteyle yetinmiyor, sistemi bütün olarak değerlendiriyoruz. Merkezi kontrol üzerinden okunan kodlar teşhisi hızlandırıyor ama tek başına yeterli olmuyor; ölçümle doğrulanması gerekiyor.

Bakımda ele alınanlar

Periyodik bakımda iç üniteler, dış ünite ve sistemin kendisi ayrı ayrı ele alınıyor.

İç ünitelerde filtreler, eşanjörler ve drenaj pompaları kontrol ediliyor. Kaset ünitelerde drenaj pompası işin can alıcı noktası; durduğunda su asma tavana gidiyor ve genelde tavanda leke çıkana kadar fark edilmiyor.

Dış ünitede kondenser temizliği, fan ve kompresör kontrolü yapılıyor. Toplu halde duran dış ünitelerde birbirlerine olan mesafe de gözden geçiriliyor; birinin attığı sıcak hava diğerinin emişine gidiyorsa yaz ortasında hepsi birlikte zorlanıyor.

Sistem tarafında haberleşme bağlantıları, sistem basıncı ve merkezi kontrolde biriken hata kayıtları inceleniyor. Bu kayıtlar, henüz şikâyete dönüşmemiş sorunları gösteriyor.

Kapasite payı meselesi

VRF kurulurken dış ünitenin kapasitesi, bağlanacak iç ünitelerin toplamına göre seçilir. Burada önemli bir karar verilir: ileriye dönük pay bırakılacak mı?

İşletmeler zamanla büyür. Bir bölüm eklenir, teras kapatılır, oda sayısı artar. Pay bırakılmışsa yeni ünite sorunsuz bağlanır.

Pay yoksa yeni ünite kapasitesini diğerlerinden çalar. Bunun faturası, tam da yoğun bir günde her yerin aynı anda yetersiz kalmasıyla ödenir.

Mevcut bir sisteme ekleme düşünüyorsanız, dış ünitenin nominal kapasitesi ile bağlı ünitelerin toplamını çıkarmak gerekir. Bu hesap yapılmadan yapılan eklemeler sonradan çözülmesi zor sorunlar üretiyor.

Kayıt tutmanın değeri

Çok sayıda üniteden oluşan bir sistemde hangi cihaza ne zaman ne yapıldığını hatırlamak mümkün değil. Bu yüzden her ünite için ayrı kayıt tutuyoruz.

Zamanla bir tablo oluşuyor: hangi ünite sık sorun veriyor, hangisi sorunsuz çalışıyor, hangi parça kaç kez değişti.

Bu tablo netleştiğinde karar da kolaylaşıyor. Sürekli onarım gerektiren bir üniteyi yenilemek mi, onarmaya devam etmek mi daha mantıklı — tahmin yerine veriyle konuşulabiliyor.

Kayıtları işletmeyle paylaşıyoruz; servis değiştirseniz bile sistemin geçmişi elinizde kalıyor.

Boru hattı ve yağ dönüşü

VRF sistemlerde boru hatları uzundur ve katlar arası dikey mesafe içerir. Bu, split bir sistemde karşılaşılmayan bir konuyu gündeme getirir: yağ dönüşü.

Kompresör yağı soğutucu akışkanla birlikte devrede dolaşır ve tekrar kompresöre dönmesi gerekir. Dikey mesafenin büyük olduğu sistemlerde yağın geri dönmesi zorlaşır.

Tasarımda bunun için yağ tuzağı denen dirsekler bırakılır ve boru çapları buna göre seçilir. Yanlış çap seçimi ya da eksik yağ tuzağı, yıllar sonra kompresör arızası olarak ortaya çıkar.

Bu yüzden mevcut bir sistemde tekrarlayan kompresör sorunları görüyorsak, boru tasarımını da kontrol ediyoruz. Arıza her zaman parçada olmuyor.

Devreye alma ve şarj miktarı

VRF sistemlerde toplam soğutucu akışkan miktarı, boru uzunluğuna ve bağlı ünite sayısına göre hesaplanır. Fabrika şarjı çoğu zaman yeterli olmaz; sahada ilave şarj yapılır.

Bu hesap yanlış yapıldığında sistem baştan eksik ya da fazla şarjla çalışmaya başlar. Belirti genelde belirsizdir: bazı odalar iyi, bazıları zayıf soğutur.

Devreye alma kayıtlarının saklanması bu yüzden değerlidir. Sisteme ne kadar şarj yapıldığı bilinmiyorsa, ilerideki bir arızada işe sıfırdan başlamak gerekir.

Devraldığımız sistemlerde bu bilgi çoğu zaman bulunmuyor; o durumda sistemi ölçerek karakterini çıkarıyor ve kaydı biz başlatıyoruz.

Bölgede kimi arayabilirsiniz

Ticari sistemlerde Aliağa, Çandarlı, Bergama ve Dikili'deki işletmelere hizmet veriyoruz. İşletmenizdeki iç ünite sayısını ve sistemin tipini söyleyin, periyodik bakım programını birlikte kuralım.

0531 887 49 62 · Servis talebi