Tekstil atölyesinde klima

Tekstil atölyesinde klima açısından belirleyici olan şey havada sürekli bulunan ince lif. Bu lif, tozdan farklı davranıyor: filtre yüzeyinde keçeleşiyor ve kısa sürede hava geçişini kesiyor. Klima tarafındaki bütün farklar buradan çıkıyor.

Lif yükü ne üretiyor, nem ve sıcaklık üretimle nasıl ilişkileniyor ve bakım düzeni nasıl kuruluyor?

Lif filtreyi tozdan farklı tıkıyor

Toz gözeneklere yerleşiyor; lif ise yüzeyde birbirine kenetlenerek bir tabaka oluşturuyor.

Bu tabaka kısa sürede kalınlaşıyor ve filtreyi tamamen kapatıyor. Sonuç hızlı geliyor: hava debisi düşüyor, cihaz zorlanıyor ve eşanjör buzlanmaya başlıyor.

Filtreden geçen lif ise kanatçık aralarına yerleşiyor. Burada da aynı biçimde kenetleniyor ve basınçlı su olmadan çıkmıyor.

Fan çarkı bu tabloda en çok etkilenen parçalardan biri: kanat aralarında biriken lif hem debiyi düşürüyor hem de dengeyi bozup titreşim üretiyor.

Dış ünite de aynı yükü alıyor. Atölye havası dışarı verildiğinde ya da atölyeye yakın konumlandırıldığında dış kanatçıklar da liflenerek tıkanıyor.

Ön filtre burada zorunlu hâle geliyor

Bu ortamlarda tek başına cihazın kendi filtresi yetmiyor.

Çözüm, emiş tarafına eklenen ve kaba lifi tutan bir ön filtre katmanı. Kolayca çıkarılıp temizlenebilen ya da değiştirilebilen bir malzeme kullanılıyor.

Bunun iki faydası var: asıl filtre çok daha uzun dayanıyor ve eşanjöre ulaşan lif miktarı belirgin biçimde azalıyor.

Ön filtrenin seçimi ise dikkat istiyor. Gereğinden sık dokulu bir malzeme hava akışını kısıtlıyor; cihaz bu kez lif yüzünden değil, filtre yüzünden zorlanıyor.

Bu yüzden ön filtre eklendikten sonra hava debisi ölçülüyor ve değişim aralığı buna göre belirleniyor. Temizlik düzeni de basitleşiyor: ön filtre atölye personeli tarafından düzenli olarak alınıp temizlenebiliyor.

Sıcaklık ve nem üretimi etkiliyor

Bu atölyelerde iklimlendirme yalnız konfor değil, üretim kalitesiyle de ilgili.

Kumaş nem oranına duyarlı. Ortam çok kuru olduğunda iplikte kopma ve statik elektrik artıyor; çok nemli olduğunda ise kumaş ağırlaşıyor ve makinede sorun çıkıyor.

Klima soğutma yaparken nem alıyor; bu, bazı işlerde istenen bir sonuç, bazılarında ise fazla kuruma anlamına geliyor. Statik elektrik özellikle sentetik kumaş işleyen atölyelerde belirgin bir sorun; lifin havada tutunmasını da artırıyor.

Bu yüzden bu tesislerde hedef "en düşük sıcaklık" değil, dengeli bir aralık oluyor. Ortam koşulunun izlenmesi ve kaydedilmesi, üretimde çıkan sorunların açıklanmasına da yarıyor.

Makine ısısı ve insan yoğunluğu

Kapasite hesabı bu atölyelerde metrekareden çok içeridekilere bağlı.

Makineler. Dikiş, overlok, ütü ve pres makineleri sürekli ısı veriyor. Ütü ve pres bölümü, atölyenin en yüklü alanı oluyor.

Aydınlatma. İş güvenliği ve kalite için yoğun aydınlatma kullanılıyor.

Çalışan sayısı. Yan yana çalışan çok sayıda kişi, ortama sürekli ısı ve nem veriyor.

Vardiya düzeni. Uzun çalışma saatleri, cihazın çalışma saatini de yükseltiyor.

Bu dört kalem toplandığında, aynı metrekaredeki bir ofisin çok üzerinde bir kapasite çıkıyor. Ütü ve pres bölümü ayrı değerlendiriliyor: burada genel soğutma yerine noktasal havalandırma ve ısı atma çoğu zaman daha etkili sonuç veriyor.

Lif birikimi ve yangın riski

Lif birikimi, bu ortamlarda ayrı bir başlık daha açıyor. Elektrik panosu, kablo kanalları ve cihaz içinde biriken lif, ısınan bir yüzeyle temas ettiğinde risk oluşturuyor. Bu yüzden temizlik yalnız filtreyle sınırlı kalmıyor: cihazın elektrik bölümü, klemens çevresi ve fan motorunun soğutma kanalları da düzenli olarak temizleniyor.

Dış ünitede de aynı durum geçerli; kanatçıklara ve fan motoruna ulaşan lif, motorun ısınmasına yol açıyor. Bakımda çekilen akım ölçümü bu yüzden ayrıca değerli: zorlanan bir motor akımını yükseltiyor ve bu, gözle görülmeden önce ölçümde çıkıyor.

Elektrik bağlantılarında ısınma kontrolü de aynı kapsamda yapılıyor.

Bakım düzeni

Bu tesislerde bakım, takvimden çok kirlenme hızına bağlı bir düzen hâline geliyor.

Ön filtre. Günlük ya da haftalık, işletme personeli tarafından.

Cihaz filtresi. Haftalık kontrol; kirlilik durumuna göre yıkama.

Sökümlü temizlik. Eşanjör, fan çarkı ve tahliye tavası; aralık kirlilik seviyesine göre belirleniyor.

Dış ünite yıkaması. Kanatçıklarda lif birikimi görüldüğünde.

Ölçümlü kontrol. Hava debisi, çekilen akım ve basınç değerleri; eğilim izleniyor.

Bu düzen kurulduğunda cihaz sezon boyunca çalışıyor. Kurulmadığında ise en yoğun üretim gününde duruyor; bu, bu tesislerde en sık gelen çağrı biçimi.

Envanterin çıkarılması da işi kolaylaştırıyor: hangi bölümde hangi cihazın bulunduğu ve son bakım tarihi tek bir listede toplanıyor.

Depo ve kesimhane bölümleri

Atölyenin diğer bölümleri, dikim alanından farklı ihtiyaç taşıyor.

Kesim bölümü. Serme ve kesim sırasında havaya kalkan lif miktarı en yüksek burada oluyor. Cihaz emişinin bu bölgeye yakın olmaması tercih ediliyor.

Kumaş deposu. Ortam nemi kumaşın ağırlığını ve boyutunu etkiliyor; aşırı nem küf riski üretiyor.

Ütü ve pres. Yoğun ısı ve buhar; genel soğutma yerine noktasal ısı atma daha etkili.

Kalite kontrol. Aydınlatma yoğun ve kişi sabit oturuyor; doğrudan üfleme rahatsızlık üretiyor.

Bu ayrım yapıldığında kapasite tek bir hesapla değil, bölüm bölüm belirleniyor ve toplam sistem daha küçük çıkabiliyor.

Yardım gerekirse

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de tekstil ve konfeksiyon atölyeleri için kapasite değerlendirmesi, ön filtre çözümü ve sık aralıklı bakım programı yapıyoruz. Lif yükü nedeniyle bakım aralığı ayrıca planlanıyor.

Bu başlığı tamamlayan bir diğer yazımız mobilya ve ahşap atölyesinde klima oluyor.