Klima ölçümünde tam olarak neye bakılıyor?

Klima arızasında servis geldiğinde çoğu müşteri şunu görüyor: teknisyen dış üniteye birkaç hortum bağlıyor, bir süre bekliyor, sonra bir şey söylüyor. Arada ne olduğu görünmüyor. Peki o birkaç dakikada tam olarak ne oluyor? Aradaki ölçümler tek tek ele alınabilir: ne okunuyor, neden okunuyor ve hangi sayı neyi eliyor.

Amacı şeffaflık: işin nasıl yapıldığını bilirseniz, yapılmadığını da fark edersiniz.

Ölçüm neden hemen başlamıyor

İlk adım cihazı çalıştırıp beklemek. Sebebi sistemin dengelenmesi.

Klima yeni çalışmaya başladığında basınçlar ve sıcaklıklar henüz oturmamış oluyor; kompresör devri değişiyor, eşanjörler ısınıyor ve okunan değerler sürekli kayıyor. Bu aşamada alınan bir ölçüm gerçek durumu göstermiyor.

Dengelenme için yaklaşık 15 dakika bekleniyor. Kısa süren bir ziyarette bu adım atlanıyorsa, sonrasında söylenen her sayı tartışmalı hale geliyor.

Bekleme sırasında boş durulmuyor: filtre, eşanjör ve drenaj durumu gözle kontrol ediliyor, cihazın etiketi okunuyor.

Basınç tek başına yetmiyor

Manifold manometre iki basıncı gösteriyor: alçak taraf (emiş) ve yüksek taraf (basma).

Bu iki sayı tek başına gaz miktarı hakkında karar verdirmiyor. Aynı basınç değeri, dış hava sıcaklığına ve iç ortam yüküne göre tamamen farklı anlamlara geliyor. 35 derecede normal olan bir basınç, 22 derecede sorunlu demek olabiliyor.

Basıncın işe yaraması için ikinci bir sayı gerekiyor: boru yüzey sıcaklığı. Manometredeki basınçtan basınç–sıcaklık tablosuyla doyma sıcaklığı bulunuyor ve ölçülen yüzey sıcaklığıyla arasındaki fark alınıyor.

Bu farklar aşırı ısıtma ve aşırı soğutma değerlerini veriyor; teşhis bunlardan çıkıyor.

Okunan sekiz değer

Sağlıklı bir teşhiste kaydedilen değerler şunlar.

Emiş basıncı ve basma basıncı — sistemin çalışma noktasını gösteriyor.

Emiş hattı sıcaklığı — aşırı ısıtmanın hesaplandığı yer.

Sıvı hattı sıcaklığı — aşırı soğutmanın hesaplandığı yer.

İç ünite giriş ve çıkış hava sıcaklığı — aradaki fark cihazın gerçekten soğutup soğutmadığını gösteriyor.

Dış hava sıcaklığı — bütün diğer değerlerin hangi koşulda okunduğunu belirliyor. Bu yazılmazsa ölçüm sonradan karşılaştırılamıyor.

Çalışma akımı — pens ampermetreyle okunuyor ve etiket değeriyle karşılaştırılıyor.

Besleme gerilimi — düşük gerilim, kompresörün aynı işi daha yüksek akımla yapmasına yol açıyor.

Probun yalıtılması neden önemli

Boru yüzey sıcaklığı, kelepçeli bir sıcaklık probuyla okunuyor. Bu probun boruya temas eden yüzü dışında kalan kısmı ortam havasına açık.

Yalıtılmazsa ortam havası probu ısıtıyor ve okuma 1,7–4,4 K yüksek çıkıyor. Hedef aşırı ısıtma değeri 2,8–5,6 K bandındayken bu hata teşhisi doğrudan tersine çevirebiliyor.

Yani doğru okuma için prob boruya sabitlendikten sonra üzeri yalıtım bandıyla kapatılıyor. Bu, birkaç saniyelik bir işlem ama atlandığında bütün ölçümü geçersiz kılıyor.

Ölçüm takımının kendisi de fark yaratıyor: analog manifold ve basit probla bileşik hata payı 1,1–1,7 K civarında, dijital manifoldda 0,3 K seviyesine iniyor.

Sayılar hangi sırayla eliyor

Ölçümler bittiğinde eleme mantığı şöyle işliyor.

Önce hava tarafı: iç ünite giriş–çıkış sıcaklık farkı beklenenin altındaysa ve aşırı ısıtma düşükse sorun hava debisinde. Bu, gaz devresine hiç girmeden çözülebilen gruba işaret ediyor.

Sonra şarj: aşırı ısıtma yüksek, aşırı soğutma düşükse gaz az. Bu noktada kaçak araması başlıyor; dolum tek başına yapılmıyor.

Ardından tıkanıklık: aşırı ısıtma yüksek ama aşırı soğutma normalse sistemde gaz var, geçemiyor. Kurutucu filtre ve genleşme elemanı kontrol ediliyor.

Sonra elektrik: akım etiket değerinin üzerindeyse ya da kalkışta anormal yüksekse kompresör ve kondansatör tarafına geçiliyor.

Bu sıranın mantığı ucuzdan pahalıya doğru elemek. Ölçümle doğrulanmadan parça değiştirilmiyor.

Kullanılan aletler

Ölçüm takımı, teşhisin ne kadar ileri gidebileceğini belirliyor.

Manifold manometre iki basıncı okuyor ve sisteme müdahale kapısı. Dijital olanlar basınç–sıcaklık dönüşümünü kendi yapıp aşırı ısıtma ve aşırı soğutmayı doğrudan gösteriyor.

Kelepçeli sıcaklık probu boru yüzey sıcaklığını okuyor. İki kanallı olanlarda emiş ve sıvı hattı aynı anda izlenebiliyor.

Pens ampermetre kabloyu kesmeden akım okuyor; etiketteki değerle karşılaştırılıyor.

Elektronik kaçak dedektörü hat üzerinde gezdirilerek sızıntı noktası aranıyor.

Vakum ölçer sistemin ne kadar boşaldığını mikron cinsinden gösteriyor; manometrenin ibresi bu iş için yeterli çözünürlükte değil.

Terazi şarjın tartılarak yapılmasını sağlıyor. Tartısız dolumda sisteme ne kadar gaz girdiği bilinmiyor.

Ölçüm bittiğinde ne konuşuluyor

Sonuç üç başlıkta aktarılıyor.

Birincisi teşhis: hangi sayı hangi sebebe işaret ediyor. "Gaz az" değil, "aşırı ısıtma yüksek ve aşırı soğutma düşük, bu şarj eksikliğini gösteriyor" biçiminde.

İkincisi kök neden: gaz eksikse nereden kaçtığı. Kaçak bulunmadan yapılan dolum sorunu ertelemekten başka işe yaramıyor.

Üçüncüsü karar: hangi işlem yapılacak, ne kadar sürecek ve neyin belirsiz kaldığı. Bulunamayan bir kaçak varsa bu da söyleniyor; kesinlik yokken varmış gibi konuşulmuyor.

Ölçüm sonucu neden kâğıda geçiyor

Değerlerin kayda geçmesinin iki karşılığı var.

Birincisi karşılaştırma. Bir sonraki bakımda aynı değerler yeniden okunuyor ve aradaki fark sistemin nasıl değiştiğini gösteriyor. Şarj miktarındaki düşüş yavaş bir kaçağı, akım artışı kompresördeki yıpranmayı ortaya çıkarıyor. Tek ölçümde görünmeyen şey, iki ölçüm arasında görünüyor.

İkincisi şeffaflık. Söylenen teşhisin arkasında hangi sayının durduğunu görebiliyorsunuz.

Ticari tesislerde bu kayıt ayrıca yasal tarafla birleşiyor; sızıntı kontrollerinin sisteme işlenmesi zorunlu. Bunu sızıntı kontrolü yazımızda ele aldık.

Cihaz tipine göre değişen taraf

Hangi sayının belirleyici olduğu genleşme elemanına göre değişiyor. Kılcal borulu ya da sabit orifisli sistemlerde aşırı ısıtma esas alınıyor ve hedef değer sabit değil; iç ortam nemi ile dış hava sıcaklığına göre tablodan okunuyor.

Termostatik genleşme valfli sistemlerde ise aşırı soğutma esas. Valf aşırı ısıtmayı kendi ayarladığı için o sayı şarj hakkında güvenilir bilgi vermiyor.

Bu ayrım bilinmeden yapılan bir müdahale yanlış yöne gidiyor. Üç sebebi ayıran tabloyu teşhis yazımızda verdik.

Sıcak günde ölçüm neden farklı çıkıyor

Aynı cihazda sabah ve öğleden sonra alınan ölçümler aynı olmuyor ve bu normal.

Dış hava sıcaklığı yükseldikçe yoğuşma basıncı artıyor, kompresörün yükü büyüyor ve bütün değerler kayıyor. Bu yüzden dış hava sıcaklığı kaydedilmeden alınan bir ölçüm sonradan karşılaştırılamıyor.

Aliağa ve çevresinde yaz öğle saatlerinde dış hava 35 dereceyi aşıyor; bu koşulda ölçülen basınçlar sabahki değerlerden belirgin biçimde yüksek çıkıyor. Değerlendirme buna göre yapılıyor.

Müşteri olarak neye bakabilirsiniz

Teknik ölçümü siz yapmıyorsunuz ama sürecin nasıl işlediğini görebilirsiniz.

Cihaz ölçüm öncesi bir süre çalıştırıldı mı. Sıcaklık probu boruya takıldıktan sonra üzeri kapatıldı mı. Dış hava sıcaklığı da not edildi mi. İşlem sonunda size bir değer listesi bırakıldı mı.

Dördünün de yapıldığı bir ziyarette teşhis ölçüme dayanıyor demektir. Hiçbiri yapılmadan "gazın bitmiş" denen bir ziyarette ise söylenen şey bir tahmin.

Yardım gerekirse

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de arıza tespiti yapıyoruz. Ölçümü cihaz dengelendikten sonra alıyor, değerleri yazılı bırakıyoruz.

Sık karşılaşılan arızalar için klima soğutmuyor, gaz tarafı için gaz eklemek neden çözüm değil yazılarımıza bakabilirsiniz.

0531 887 49 62 · Servis talebi