SEER nedir, etiketteki sayı ne anlatıyor?

Klima etiketindeki SEER ve SCOP değerleri, cihazın on yıllık elektrik faturasını belirleyen en somut sayılar. Buna karşılık çoğu satın alma kararında enerji sınıfı harfine bakılıp geçiliyor.

Bu sayılar ne ölçüyor, sınıf harfiyle ilişkisi ne ve karşılaştırma yaparken nelere dikkat ediliyor?

Nominal verim ile mevsimsel verim

Eski etiketlerdeki EER değeri anlık bir ölçüm: cihaz belirli bir dış hava sıcaklığında, tam kapasitede çalışırken verdiği soğutmanın harcadığı elektriğe oranı.

Sorun şu: bir klima yılın çok küçük bir bölümünde tam kapasitede çalışıyor. Zamanın büyük bölümünde kısmi yükte, düşük devirde ve daha ılıman koşullarda.

SEER bunu düzeltmek için geliştirildi. Mevsimsel bir değer: cihazın bir soğutma sezonu boyunca farklı dış hava sıcaklıklarında ve farklı yüklerde nasıl çalıştığını ağırlıklandırarak tek bir sayıya indiriyor.

Bu yüzden aynı cihazın SEER değeri EER değerinden yüksek çıkıyor. İki sayı aynı şeyi ölçmüyor; karşılaştırma yaparken karıştırılmaması gereken bir ayrım.

SCOP ise ısıtma tarafının karşılığı: bir ısıtma sezonu boyunca ortalama verimi gösteriyor.

Sayı ne anlama geliyor

Değerin okunuşu basit: cihaz harcadığı her birim elektrik karşılığında kaç birim soğutma ya da ısıtma veriyor.

Yani değer büyüdükçe aynı iş daha az elektrikle yapılıyor. İki cihaz arasındaki fark doğrudan fatura farkına karşılık geliyor.

Bu, klimanın neden ısıtıcıdan verimli olduğunu da açıklıyor. Bir elektrikli ısıtıcı harcadığı elektriğin karşılığından fazlasını veremiyor; klima ısı üretmiyor, taşıyor ve bu yüzden harcadığından fazlasını odaya aktarabiliyor.

Isıtma tarafında bu fark özellikle belirgin. Cihazın SCOP değeri, klimayla ısıtmanın diğer elektrikli çözümlerle karşılaştırılmasında kullanılan tek anlamlı sayı.

Sınıf harfi ile sayı arasındaki ilişki

Enerji etiketindeki harf, doğrudan bu sayılardan türetiliyor. Belirli SEER aralıkları belirli sınıflara karşılık geliyor.

Ama harfte iki tuzak var.

Birincisi sınıf aralıkları geniş. Aynı sınıftaki iki cihazın SEER değeri arasında belirgin fark olabiliyor. Harf eşitken sayı eşit değil.

İkincisi soğutma ve ısıtma sınıfı ayrı. Bir cihaz soğutmada üst sınıfta, ısıtmada bir alt sınıfta olabiliyor. Isıtma da yapılacaksa ikinci harfe bakmak gerekiyor.

Bu yüzden karşılaştırma harfle değil sayıyla yapılıyor. Harf hızlı bir eleme aracı; karar sayıda veriliyor.

Bir ayrıntı daha: enerji sınıfı ölçekleri zaman içinde yeniden düzenlendi. Farklı yıllarda üretilmiş iki cihazın harfleri doğrudan karşılaştırılamayabiliyor; sayı bu sorunu da çözüyor.

Aynı sayı her evde aynı sonucu vermiyor

SEER standart bir test yöntemiyle ölçülüyor ve bu yöntem belirli bir iklim varsayımı kullanıyor.

Gerçek kullanım bu varsayımdan sapıyor. Ege kıyı hattında nem yüksek; cihaz kapasitesinin bir bölümünü nem almaya ayırıyor. İç kesimde sıcaklık daha yükseğe çıkıyor ve cihaz daha uzun süre yüksek yükte çalışıyor.

Buna kullanım biçimi ekleniyor: günde iki saat çalışan bir cihazla on saat çalışan cihaz aynı SEER değerine sahip olsa bile fatura üzerindeki etkisi çok farklı.

Bu, SEER'i işe yaramaz yapmıyor. İki cihazı karşılaştırmak için geçerli ve doğru bir araç; ikisi de aynı koşulda ölçülmüş oluyor. Yalnız mutlak bir fatura tahmini için kullanılmıyor.

Yüksek SEER her zaman doğru tercih mi

Değer arttıkça cihazın maliyeti de artıyor; karar bir geri ödeme hesabına dönüşüyor.

Belirleyici olan çalışma saati. Günde uzun saat, uzun sezon boyunca çalışan bir cihazda yüksek verim farkı hızla kendini ödüyor.

Buna karşılık yılda birkaç hafta çalışan bir yazlık cihazında aynı fark çok uzun sürede geri dönüyor. Orada belirleyici olan verim değil, korozyon dayanımı gibi başka özellikler olabiliyor.

İkinci belirleyici kullanım biçimi. Yüksek SEER değerleri büyük ölçüde kısmi yükteki performanstan geliyor. Cihaz sürekli tam kapasitede çalıştırılıyorsa bu avantaj tam olarak ortaya çıkmıyor.

Yani yüksek verimli bir cihaz, kısa süreli ve sert kullanımdan çok, uzun süreli ve dengeli kullanımda karşılığını veriyor.

Karşılaştırma yaparken

Etiket ve teknik belge üzerinden yapılan bir karşılaştırmada birkaç noktaya dikkat ediliyor.

Aynı kapasite üzerinden karşılaştırın. Farklı kapasitedeki iki cihazın verim değerleri doğrudan kıyaslanmıyor.

Soğutma ve ısıtma değerlerini ayrı okuyun. Isıtma yapılacaksa SCOP en az SEER kadar önemli.

Isıtma için iklim bölgesine bakın. SCOP değerleri farklı iklim bölgeleri için ayrı veriliyor; ılıman bölge değeri ile soğuk bölge değeri aynı cihazda farklı çıkıyor.

Nominal kapasiteyi de not edin. Verim yüksek ama kapasite odaya uygun değilse sonuç kötü; verim kapasiteden sonra gelen bir ölçüt.

Dördü teknik belgede yazılı ve satın almadan önce okunabiliyor.

Verim değeri ile gerçek tüketim arasındaki köprü

Etiketteki sayıyı kendi kullanımınıza çevirmek mümkün.

Cihazın kapasitesi ve verim değeri biliniyorsa, harcadığı elektrik gücü kabaca hesaplanabiliyor: kapasite değeri verim değerine bölünüyor. Bu, cihazın o anki çektiği güce yakın bir sayı veriyor.

Aylık tüketime çevirmek için bu güç, cihazın gerçekten çalıştığı saatle çarpılıyor. Ayrım burada: cihaz açık kaldığı sürenin tamamında tam güçte çalışmıyor.

Gerçek çalışma süresini öğrenmenin en kesin yolu ölçüm. Prize takılan bir tüketim ölçer ya da uzaktan kontrol uygulamasındaki tüketim takibi, tahmini gerçeğe çeviriyor.

Bu ölçüm ayrıca bakımın karşılığını da gösteriyor: aynı ayarda geçen sezon ile bu sezon arasındaki fark, cihazın durumu hakkında bilgi veriyor.

Etikette görünmeyen iki değer

Enerji etiketi soğutma ve ısıtma verimini gösteriyor ama iki bilgi orada bulunmuyor.

Çalışma sıcaklık aralığı. Cihazın hangi dış hava koşullarında kapasitesini verebildiği. Bu, verim değerinden bağımsız bir sınır ve teknik belgede yazıyor. Dar aralıklı yüksek verimli bir cihaz, sıcak bir günde düşük verimli geniş aralıklı bir cihazın gerisinde kalabiliyor.

Düşük sıcaklıkta ısıtma kapasitesi. SCOP bir ortalama; belirli bir dış hava sıcaklığındaki kapasite ayrı bir tabloda veriliyor. Isıtma için alınan bir cihazda asıl bakılacak sayı bu.

İkisi de kataloglarda bulunuyor ama etikette yer almıyor; bu yüzden yalnız etikete bakarak yapılan bir seçim eksik kalıyor.

Eski cihazla karşılaştırma

Yenileme kararında en çok merak edilen şey aradaki farkın gerçekten büyük olup olmadığı.

Eski cihazların etiketinde mevsimsel değer bulunmuyor; yalnız anlık verim yazıyor. Bu yüzden doğrudan karşılaştırma mümkün olmuyor.

Buna cihazın yıpranması ekleniyor: yıllar içinde kirlenen eşanjör, eksilen şarj ve yorulan kompresör, cihazı etiket değerinin de altına indiriyor. Yani gerçek fark, iki etiket arasındaki farktan büyük.

Somut karşılaştırmanın tek yolu ölçüm: eski cihazın gerçekte ne harcadığı ölçülüp, yeni cihazın hesaplanan tüketimiyle kıyaslanıyor. Bu, tahmin yürütmeyi bitiren tek yöntem.

Yardım gerekirse

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de klima seçimi, montaj ve bakım için ADEK Klima'ya ulaşabilirsiniz. Keşifte kapasite ve verim değerlerini kullanım biçiminize göre birlikte değerlendiriyoruz.