R32 ve R410A nedir? Soğutucu gazlar arasındaki fark

Klima servisinde konuşulan gazlar arasında en çok karıştırılan ikisi R32 ve R410A. İkisi de klima devrelerinde kullanılıyor ama farklı maddeler ve birbirlerinin yerine kullanılamıyorlar. İki akışkan arasındaki fark etikette bir harf; sahada ise montaj koşulunu, servis yöntemini ve cihazın önündeki takvimi değiştiriyor.

Cihazınızda hangisi var?

Bunu bulmak kolay: dış ünitenin üzerindeki etikette yazar. Genelde "REFRIGERANT" ya da "Soğutucu akışkan" başlığı altında R32, R410A veya R22 olarak belirtilir; yanında fabrika şarj miktarı da bulunur.

Emin değilseniz etiketin fotoğrafını gönderin, söyleyelim. Bu bilgi hem dolum hem onarım kararında ilk sorduğumuz şey.

R410A: karışım gaz

2000'lerden 2010'lu yılların sonuna kadar klimalarda standart olan gaz. Teknik olarak iki maddenin karışımı; bu ayrıntı pratikte önemli bir sonuç doğuruyor.

Karışım olduğu için kaçak sonrası "üzerine tamamlama" doğru değil. Sistemden gaz kaçarken karışımın bileşenleri farklı oranlarda kaçabilir; kalan gazın oranı bozulur.

Üzerine ekleme yapmak bu bozulmayı düzeltmez. Doğrusu, kalan gazın geri kazanılıp sistemin tamamen boşaltılması ve etiket değerinde yeniden şarj edilmesidir.

Sahada "üzerine basalım" yaklaşımı R410A sistemlerde performansın neden geri gelmediğini açıklıyor.

R32: tek bileşenli gaz

Yeni cihazların büyük kısmında kullanılan gaz. Tek bileşenli olduğu için kaçak sonrası oran bozulması olmaz; kaçak giderildikten sonra eksik miktar tamamlanabilir. Bu, servis açısından bir kolaylık.

R32'nin bir de hafif yanıcı sınıfında olması var. Bu, cihazın tehlikeli olduğu anlamına gelmiyor — üretici tasarımı bunu hesaba katıyor.

Ancak servis tarafında farklı ekipman ve dikkat gerektiriyor: uygun dedektör, kaçak durumunda havalandırma, ateş kaynağından uzak çalışma. Bu yüzden R32 sistemlerde müdahaleyi ehil olmayan kişilere bırakmamak daha da önemli.

Birbirinin yerine kullanılamaz

Bu, yazının en pratik kısmı. R410A ile çalışan bir sisteme R32 basmak (ya da tersi) doğru değildir. Sebepleri:

• Çalışma basınçları farklı. Sistem, üzerinde yazan gazın basınç aralığına göre tasarlanmış.
• Yağ uyumu farklı. Kompresör yağı kullanılan gazla uyumlu seçiliyor.
• Kapasite ve verim değişir. Yanlış gazla cihaz etiket kapasitesini vermez.
• Garanti ve güvenlik. Üretici dışı gaz kullanımı garantiyi düşürür; yanıcılık sınıfı farkı ek risk yaratır.

R22 olan eski cihazlar

2000'li yılların başından önceki cihazlarda R22 bulunabiliyor. Kullanımı mevzuatla sınırlandırıldığından piyasada bulmak da güçleşti.

R22'li bir cihazda küçük bir onarım (sensör, fan, kapasitör) yapılabilir; ancak soğutma devresine müdahale gerektiren bir arızada — kompresör ya da eşanjör — karar genelde yenileme yönünde oluyor. Bunu müşteriye baştan açıkça söylüyoruz; ayrıntısı ömür ve yenileme yazımızda.

Gaz dolumunda dikkat edilenler

Hangi gaz olursa olsun doğru dolumun kuralları aynı:

1. Önce kaçak bulunur. Gaz kendiliğinden bitmez; azaldıysa bir yerden kaçıyordur. Kaçak bulunmadan yapılan dolum birkaç ayda yine biter.
2. Sistem vakumlanır. Borularda kalan hava ve nem çekilir.
3. Tartılarak şarj edilir. Cihazın etiketinde yazan miktar, hassas terazi üzerinde ölçülerek verilir. "Gözüne göre basmak" diye bir şey yok.
4. Ölçümle doğrulanır. Basınç, kompresör akımı ve emiş-üfleme sıcaklık farkı beklenen aralıkta mı kontrol edilir.

Ayrıntılı anlatım gaz kaçağı yazımızda ve gaz dolumu hizmet sayfamızda.

Boru uzunluğu ve ilave gaz

Cihazlar belirli bir boru uzunluğu için fabrika şarjıyla gelir. Güzergâh bu uzunluğu aşıyorsa, üreticinin belirlediği oranda ilave gaz gerekir. Montajda bu hesap yapılmazsa cihaz yeni haliyle bile eksik gazla çalışır ve performansı düşük olur.

Montajı yapan ekipten boru uzunluğunu ve ilave gaz miktarını sormanızı öneriyoruz; ileride bir sorun çıktığında referans oluyor.

Geri kazanım neden önemli

Söküm ve boşaltma işlemlerinde gazın atmosfere salınması yerine geri kazanım cihazıyla alınması gerekir. Bu, hem gereksiz bir çevre yükünü önlüyor hem doğru uygulama.

Sökme-takma işlerinde gazı sistemde toplama (pump down) yöntemiyle dış ünitede hapsediyoruz; boşaltma gereken durumlarda geri kazanım yapıyoruz.

Yeni cihaz alırken gaz cinsi önemli mi?

Bugün satılan konut klimalarının neredeyse tamamı R32 kullanıyor; dolayısıyla bu bir seçim kriteri olmaktan çıktı. Önemli olan, servis ihtiyacında cihazınızda hangi gaz olduğunu bilmek ve o gazla çalışan bir ekiple iş yapmak.

Gazın miktarı neden bu kadar hassas?

Bir klima devresi, belirli miktarda soğutucu akışkanla çalışacak şekilde tasarlanır. Bu miktar cihazın etiketinde gram cinsinden yazar ve tolerans dardır.

Eksik gazda buharlaşma basıncı düşer, eşanjör donmaya yaklaşır, kompresör yeterli yağlanmaz. Fazla gazda yoğuşma basıncı yükselir, kompresör zorlanır, akım artar ve sıvı dönüşü riski büyür. İkisi de cihaza zarar verir.

Bu yüzden dolum tartıyla yapılır. Manometre değerine bakarak "yeterli görünüyor" demek, ortam sıcaklığı ve nem gibi değişkenler nedeniyle yanıltıcı olabiliyor; tartı ise mutlak bir ölçü veriyor.

Düşük GWP'li gazlar ve geçiş süreci

Soğutucu akışkanlarda genel eğilim, küresel ısınma potansiyeli düşük maddelere doğru. R410A'dan R32'ye geçişin arkasındaki sebep de bu. Ticari sistemlerde R454B gibi yeni akışkanlar gündemde; doğal akışkanlar (propan türevleri) da belirli uygulamalarda kullanılıyor.

Konut kullanıcısı açısından pratik sonuç şu: bugün alınan bir cihaz büyük olasılıkla R32 olacak ve servis tarafı buna göre çalışacak. Eski cihazınız R410A ise, servis ihtiyacında bunu belirtmeniz yeterli.

Servis sırasında sorulacaklar

Gaz dolumu yaptıracaksanız üç soru işinizi görüyor: kaçak testi yapılacak mı, sistem vakumlanacak mı, gaz tartılarak mı basılacak. Üçüne net cevap alıyorsanız iş doğru yapılıyor demektir.

Bir de kaçağın nerede bulunduğunu sormanızı öneriyoruz. "Rakorda kaçak vardı, sıktık" ile "kaçak noktası bulunamadı, gaz bastık" arasında büyük fark var; ikincisi birkaç ay sonra aynı yere dönmek anlamına geliyor.

Bu işi biz yapıyoruz

Kaçak tespiti ve gaz dolumu için Aliağa, Çandarlı, Bergama ve Dikili'ye gidiyoruz. Cihazın markasını ve soğutmanın ne zamandır zayıfladığını söyleyin; kaçak aramayı dolumdan önce planlayalım.

0531 887 49 62 · Servis talebi