Ofis ve plazada klima

Ofiste klima şikâyeti neredeyse hiç bitmiyor. Aynı katta biri üşürken biri terliyor ve ikisi de haklı. Sorun çoğu zaman cihazın kapasitesinde değil, tek bir sistemin farklı ihtiyaçları aynı anda karşılamaya çalışmasında.

Ofis ve plazalarda hesap nasıl kuruluyor, bölme değişiklikleri neden sorun üretiyor ve şikâyet nasıl azaltılıyor?

Yük her masada aynı değil

Bir ofisin ısı yükü tek parça değil; birkaç kaynaktan geliyor ve her biri farklı yerde yoğunlaşıyor.

İnsan yükü. Kişi başına düşen ısı düşük ama kişi sayısı yüksek. Açık ofiste bu, toplamda en büyük kalemlerden biri.

Ekipman. Bilgisayarlar, ekranlar, yazıcılar ve ağ dolapları sürekli ısı üretiyor. Ağ dolabının bulunduğu köşe, ofisin en sıcak noktası oluyor.

Cam cephe. Plazalarda geniş cam yüzeyler güneş yükünü doğrudan içeri alıyor. Güney ve batı cepheli bölümler öğleden sonra belirgin biçimde ısınıyor.

Aydınlatma. Gün boyu açık kalan aydınlatma sürekli bir katkı sağlıyor.

Bu dördü ofis içinde eşit dağılmıyor. Cam kenarındaki masa ile iç bölümdeki masa aynı koşulda değil; aynı ayarla ikisini de memnun etmek mümkün olmuyor.

Bölge kontrolü şikâyeti azaltıyor

Ofis şikâyetlerinin en etkili çözümü kapasite artırmak değil, alanı bölgelere ayırmak.

Cam cepheye bakan bölüm ile iç bölüm ayrı kontrol edilebildiğinde, iki alan kendi ihtiyacına göre çalışıyor. Kanallı sistemlerde bu, ayrı hatlar ve ayrı kontrol ile sağlanıyor; VRF sistemlerde her iç ünite bağımsız kontrol edilebiliyor.

Bölge sayısı arttıkça sistem karmaşıklaşıyor ve maliyet yükseliyor; bu yüzden bölgeleme yapılırken gerçekten farklı yük taşıyan alanlar ayrılıyor. Cephe yönü, kullanım yoğunluğu ve ekipman konumu bu ayrımın ölçütleri.

Bölgeleme yapılmamış bir ofiste tek çare, üflemeyi yönlendirmek ve ayarı ortalama bir değerde sabitlemek. Şikâyet tamamen bitmiyor ama uçlar yumuşuyor.

Bölme değişikliği sistemi bozuyor

Ofislerde sık yaşanan ve sonucu geç anlaşılan bir durum.

Sistem, mevcut yerleşime göre projelendiriliyor: menfezler ve iç üniteler o düzene göre konumlandırılıyor. Sonra ofis büyüyor, bölmeler değişiyor, yeni odalar açılıyor.

Ortaya çıkan tablo şu: bir odada iki menfez varken diğerinde hiç yok. Menfezsiz oda hiç soğumuyor; kapı açık bırakılarak idare edilmeye çalışılıyor.

Kanallı sistemlerde bu düzeltilebiliyor: menfez konumları ve debileri yeni yerleşime uyarlanıyor. Kaset ve duvar tipi ünitelerde ise cihazın kendisi taşınmayı gerektiriyor.

Bu yüzden ofis tadilatı planlanırken iklimlendirme de plana dahil ediliyor. Sonradan yapılan düzeltmeler hem pahalı hem eksik kalıyor.

Taze hava ayrı bir sistem

Kapalı ve kalabalık bir ofiste hissedilen ağırlık çoğu zaman sıcaklıkla ilgili değil.

Klima taze hava getirmiyor; ofisin havasını dolaştırıyor. Kişi sayısı arttıkça karbondioksit birikiyor ve öğleden sonra hissedilen yorgunluğun bir bölümü buradan geliyor.

Klimayı daha da soğuk çalıştırmak bu şikâyeti gidermiyor; sadece üşüyen kişi sayısını artırıyor.

Modern plazalarda taze hava ayrı bir sistemle sağlanıyor. Küçük ofislerde ise düzenli havalandırma tek çözüm; aralıklarla pencere açmak basit ama işe yarıyor.

Bu ayrımın bilinmesi önemli: yanlış teşhis, çözülmeyen bir şikâyetin yıllarca sürmesi demek.

Mesai dışı çalışma ve tüketim

Ofislerde tüketimin önemli bir bölümü, kimsenin bulunmadığı saatlerde harcanıyor.

Sistem sabah erken devreye giriyor, akşam geç kapanıyor ve hafta sonu unutuluyor. Merkezi sistemlerde tek bir ayar tüm katı etkilediği için bu fark edilmiyor bile.

Çözüm zamanlama: haftalık program tanımlanıyor, mesai başlangıcından kısa süre önce devreye giren ve mesai sonunda duran bir düzen kuruluyor.

Mesai dışı çalışan bir bölüm varsa o bölge ayrı kontrol ediliyor; tüm katı bir kişi için soğutmak en pahalı seçenek.

Bir de ön soğutma tarafı var: binanın kütlesi ısındıktan sonra soğutmak, ısınmadan önce başlamaktan çok daha pahalı. Sabah erken başlayan kısa bir çalışma, gün boyu daha düşük tüketim üretiyor.

Ayar tartışmasını bitirmek

Ofislerde ayar sürekli değiştiriliyor ve cihaz iki uç arasında gidip geliyor.

İlk adım sınır tanımlamak: kablolu kumandalarda ayarın belirli bir aralık dışına çıkması engelleniyor. Kullanıcı hâlâ değiştirebiliyor ama uçlara gidemiyor.

İkinci adım üfleme yönü. Şikâyetlerin bir bölümü sıcaklıkla değil doğrudan gelen hava akımıyla ilgili. Panjur açısı ve yönlendirici çoğu zaman ayar değişikliğinden daha etkili.

Üçüncüsü sensör konumu. Cihazın odayı nereden algıladığı belirleyici. Kapıya ya da ekipman dolabına yakın bir sensör sürekli sıcak okuyup gereksiz çalıştırıyor.

Bu üçü uygulandığında şikâyet sayısı belirgin biçimde düşüyor ve tartışma cihazdan çıkıp yerleşime kayıyor.

Bakım planı ve erişim

Ofislerde bakımın önündeki en büyük engel mekânın kullanımda olması.

Kanallı ve kaset üniteler asma tavanın içinde; erişim kapağı yoksa temizlik fiilen yapılamıyor. Bu, montaj aşamasında verilen bir karar ve sonradan düzeltmek asma tavan müdahalesi gerektiriyor.

İşlem mesai dışına planlanıyor; sökümlü temizlik sırasında su, kimyasal ve sökülmüş parçalar ortamda bulunuyor.

Filtre kontrolü ise düzenli bir işe dönüştürülebiliyor. Erişim kolaysa iç ekip yapabiliyor; merdiven gerekiyorsa iş fiilen servise kalıyor.

Kaset ünitelerde tahliye pompası da bakımın maddesi: pompanın durması, asma tavanı ıslatan bir sızıntıya dönüşüyor ve ofis ortamında zarar hızla genişliyor.

Toplantı odaları ayrı planlanıyor

Ofisin en çok şikâyet üreten hacmi genellikle burası ve sebebi hesapta.

Toplantı odası küçük bir hacim ama içinde kısa süreliğine çok sayıda kişi bulunuyor. Yük dakikalar içinde sıfırdan zirveye çıkıyor ve toplantı bitince aynı hızda düşüyor.

Açık ofisten beslenen bir düzen bunu karşılayamıyor: oda ısınıyor, kapı açılıyor ve soğuk hava dışarıdan alınmaya çalışılıyor.

Çözüm odanın kendi kontrolüne sahip olması ve kapasitenin dolu haldeki yüke göre seçilmesi. Ayrıca toplantı öncesi devreye giren bir program, ilk yarım saatteki şikâyeti ortadan kaldırıyor.

Ekipman da unutulmuyor: projeksiyon ve ekranlar küçük bir hacimde belirgin bir ısı kaynağı.

Kiralık ofiste ne yapılabilir

Sistem üzerinde değişiklik yapma imkânı olmayan kiracılar için de birkaç madde var.

Yönlendirici. Menfezin ya da iç ünitenin önüne takılan basit bir yönlendirici, doğrudan gelen akımı kırıyor. Sisteme dokunmadan uygulanabiliyor.

Masa yerleşimi. Cam kenarı ile menfez altını boşaltıp ortak alan yapmak, en çok şikâyet üreten iki noktayı devre dışı bırakıyor.

Gölgeleme. Cam cepheye stor ya da film uygulaması, güneş yükünü doğrudan düşürüyor ve sistemin işini hafifletiyor.

Üçü de düşük maliyetli ve bina yönetiminden izin gerektirmeyen düzeltmeler; çoğu ofiste şikâyetin gözle görülür bölümünü ortadan kaldırıyor.

Aliağa ve çevresinde

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de ofis, plaza ve iş merkezi mekânları için klima sistemi değerlendirmesi, montaj ve dönemsel bakım yapıyoruz. Bölgeleme ve yerleşim değişikliklerini keşifte birlikte değerlendiriyoruz.