Multi split mi, VRF mi?

Birden çok mekânı tek dış üniteyle şartlandırmanın iki yolu var: multi split ve VRF. İkisi de aynı mantıkla başlıyor ama ölçek ve kontrol tarafında ayrışıyorlar.

İki sistemin farkı ne, hangi büyüklükte hangisi tercih ediliyor ve karar verirken nelere bakılıyor?

Ortak nokta: tek dış ünite

Her iki sistemde de cephede ya da çatıda tek bir dış ünite bulunuyor ve buradan çıkan hatlar birden çok iç üniteyi besliyor.

Bu ortak yapı iki fayda üretiyor. Cephede tek ünite görünüyor; çok sayıda ayrı cihaz kurulmasına göre görüntü ve gürültü tarafı belirgin biçimde düzeliyor.

İkincisi yer: her iç ünite için ayrı bir dış ünite kurulması gereken durumlarda cephede yeterli alan bulunamıyor. Ayrıca iç üniteler farklı tiplerden seçilebiliyor: duvar tipi, kaset, kanallı ya da salon tipi aynı sisteme bağlanabiliyor. Buraya kadar iki sistem aynı; ayrım bundan sonra başlıyor.

Multi split nerede duruyor

Multi split, konut ve küçük işletme ölçeğinde çözüm üreten sistem.

Bir dış üniteye genellikle sınırlı sayıda iç ünite bağlanıyor. Her iç ünitenin kendi hat çifti dış üniteye kadar gidiyor.

Bu, boru güzergâhını belirleyen önemli bir ayrıntı: dört iç üniteli bir sistemde dış üniteye dört ayrı hat çifti ulaşıyor. Cephede ve şaftta bu kadar hattın geçebileceği bir yol bulunması gerekiyor.

Kontrol tarafında her iç ünite kendi kumandasıyla çalışıyor; sıcaklık ayarı odaya özel yapılabiliyor.

Sınırı ise şurada: aynı sistemdeki iç ünitelerin bir bölümü soğutma, diğer bölümü ısıtma yapamıyor. Cihazlar aynı modda çalışıyor.

Konutlarda bu genellikle sorun üretmiyor; tüm mekânlar aynı mevsimde aynı ihtiyacı taşıyor.

VRF nerede devreye giriyor

VRF, ticari ölçekte ve daha büyük sistemlerde kullanılan çözüm. Bağlanabilen iç ünite sayısı çok daha yüksek; bir dış ünite grubu bina ölçeğinde bir sistemi besleyebiliyor.

Boru düzeni de farklı: hatlar tek bir ana güzergâhtan gidiyor ve dağıtıcı elemanlarla iç ünitelere ayrılıyor. Bu, çok sayıda ünitede şaft ve güzergâh sorununu ortadan kaldırıyor.

Kontrol tarafında merkezi yönetim mümkün oluyor: tüm sistem tek bir noktadan izlenebiliyor, bölgelere ayrılabiliyor ve çalışma saatleri programlanabiliyor.

Bazı VRF sistemleri aynı anda bir bölümde soğutma, diğerinde ısıtma yapabiliyor. Kuzey ve güney cepheleri farklı davranan binalarda bu belirleyici bir üstünlük.

Buna karşılık sistem daha karmaşık; tasarım, montaj ve devreye alma tarafında ayrı bir uzmanlık gerektiriyor.

Karar hangi ölçütlerle veriliyor

İki sistem arasında seçim yapılırken bakılan başlıklar somut.

İç ünite sayısı. Az sayıda ünitede multi split yeterli oluyor; sayı arttıkça VRF öne çıkıyor.

Bina büyüklüğü ve hat uzunluğu. Uzun hatlar ve kat sayısı arttığında multi split'in sınırlarına yaklaşılıyor.

Aynı anda farklı mod ihtiyacı. Bir bölümde ısıtma diğerinde soğutma gerekiyorsa VRF gerekiyor.

Merkezi izleme ihtiyacı. Çok sayıda ünitenin tek noktadan yönetilmesi isteniyorsa.

Şaft ve güzergâh. Multi split'te her ünitenin ayrı hattı olduğu için yer ihtiyacı artıyor.

Servis ve yedek parça. Her iki sistemde de bakım gerekiyor ama VRF'te müdahale daha özel bir bilgi istiyor.

Bu altı başlık cevaplandığında çözüm genellikle tek bir seçenekte topluyor.

İki sistemin ortak zayıf noktası

Tek dış üniteye bağlı olmanın bir bedeli var ve iki sistemde de aynı: tek noktada arıza, tüm sistemi etkiliyor.

Ayrı cihazlarda biri arızalandığında diğerleri çalışmaya devam ediyor. Tek dış üniteli sistemlerde ise dış tarafta çıkan bir sorun, bağlı tüm iç üniteleri durduruyor.

Bu, kesintiye gelmeyen mekânlarda dikkate alınan bir başlık. Durması kabul edilemeyen alanlarda sistemin bölünmesi ya da yedek bir çözüm bulunması tercih ediliyor.

İkinci ortak nokta bakım: tek dış ünite, tüm sistemin ısı atma ve şarj dengesini taşıyor. Kirlenmiş bir dış ünite, tek bir odayı değil binanın tamamını etkiliyor.

Bu yüzden çoklu sistemlerde bakım, tek cihazlı düzenlere göre daha belirleyici bir kalem hâline geliyor.

Montaj tarafındaki farklar

Kurulum aşamasında iki sistem farklı hazırlık gerektiriyor.

Hat çapları. Her iki sistemde de çap, bağlı üniteye ve hat uzunluğuna göre belirleniyor. Göz kararı seçilen bir çap, yağ dönüşünü ve kapasiteyi doğrudan bozuyor.

Şarj hesabı. Hat uzunluğuna göre ilave akışkan hesaplanıyor. Çoklu sistemlerde bu hesap tek cihazlı düzenlerden daha belirleyici.

Vakum. Sistem büyüdükçe vakum süresi uzuyor; aynı yordam daha uzun bir zaman istiyor.

Dağıtıcı elemanlar. VRF'te dağıtıcıların konumu ve montaj yönü belirli kurallara bağlı.

Adresleme ve devreye alma. Hangi iç ünitenin hangi kumandaya bağlı olduğu sistemde tanımlanıyor. Bu adım atlandığında ünitelerin karışması gibi tuhaf tablolar çıkıyor.

Beş başlık da montaj kalitesinin sonradan neden bu kadar belirleyici olduğunu gösteriyor.

Ayrı cihazlar hâlâ bir seçenek

Çoklu sistemler her durumda daha iyi değil; bazı yerleşimlerde ayrı cihazlar daha mantıklı kalıyor.

Kullanım dönemleri çok farklıysa. Yılda birkaç hafta kullanılan bir oda ile sürekli kullanılan bir salon aynı sisteme bağlandığında, düşük yükte çalışma sorunları çıkıyor.

Yedeklilik isteniyorsa. Ayrı cihazlar birbirinden bağımsız çalışıyor.

Bütçe ve kademeli kurulum. Ayrı cihazlar zamana yayılarak eklenebiliyor; çoklu sistemde kapasite baştan belirleniyor.

Cephede yer varsa. Görüntü sorun değilse ve dış ünitelerin konumlanacağı alan yeterliyse.

Karar bu yüzden tek başına teknik değil; kullanım biçimi, süreklilik ihtiyacı ve bina koşulları birlikte değerlendiriliyor.

Mevcut sisteme ünite eklemek

Sık gelen bir soru: kurulu bir çoklu sisteme sonradan iç ünite eklenebilir mi.

Cevap dış ünitenin kapasitesine ve bağlanabilecek ünite sayısına bağlı. Sistem baştan belirli bir toplam kapasiteye göre seçiliyor; bu sınır aşıldığında ekleme yapılamıyor.

Kapasite uygun olsa bile hat güzergâhının yeni üniteye ulaşabilmesi gerekiyor. Multi split'te bu, dış üniteye kadar giden yeni bir hat çifti demek.

İkinci başlık şarj: sisteme eklenen her hat, ilave akışkan hesabını değiştiriyor. Ekleme sonrası sistemin yeniden ölçülmesi gerekiyor.

Bu yüzden ileride büyüme ihtimali varsa, sistem baştan bir miktar payla planlanıyor. Sonradan yapılan eklemeler, baştan hesaplanmış bir sisteme göre her zaman daha kısıtlı oluyor.

Aliağa ve çevresinde

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de multi split ve VRF sistemlerde keşif, kapasite değerlendirmesi, montaj ve dönemsel bakım yapıyoruz. Sistem kararı iç ünite sayısı, güzergâh ve kullanım düzeni birlikte değerlendirilerek veriliyor.