Market ve mağazada klima

Market ve mağazada klima, konfor cihazı olmanın ötesinde satışla doğrudan ilişkili bir başlık. Müşterinin mekânda kalma süresi ve personelin çalışma koşulu buna bağlı.

Ama bu mekânlarda cihaz, konut hesabıyla düşünülemeyecek üç yük altında çalışıyor: sürekli açılan kapı, vitrin camından gelen güneş ve aydınlatma ısısı. Hesap da bu üç yükün üstüne kuruluyor.

Kapı yükü hesabın merkezinde

Perakendede kapı çoğu zaman sürekli açık ya da sürekli açılıp kapanıyor. Bazı mağazalarda kapı bilinçli olarak açık bırakılıyor; müşteriyi içeri çekmek için.

Bunun karşılığı sürekli bir yük. Dışarıdan giren sıcak ve nemli hava, cihazın soğuttuğu havayla yer değiştiriyor. Cihaz odayı değil, sürekli yenilenen bir hava akışını soğutmaya çalışıyor.

Yaz ortasında "klima yetersiz" denen tabloların büyük bölümü bu. Cihaz etiket değerinde çalışıyor ama yük hesaplanandan çok daha büyük.

Çözüm cihaz büyütmekten önce yükü azaltmak: hava perdesi, giriş bölümü (iki kapı arası küçük bir hacim) ya da kapının kapalı tutulması. Hava perdesi doğru debide seçildiğinde giren hava miktarını belirgin biçimde düşürüyor.

Bu, klimaya harcanacak paradan daha yüksek getirisi olan bir yatırım olabiliyor.

Vitrin ve aydınlatma

İkinci ve üçüncü yük görünmüyor ama hesapta ağır.

Vitrin camı. Geniş cam yüzeyler güneş ısısını doğrudan içeri alıyor. Güney ve batı cepheli mağazalarda öğleden sonra bu yük zirveye çıkıyor. Cam yüzeyin yönü ve büyüklüğü, kapasite hesabının doğrudan girdisi.

Aydınlatma. Perakendede aydınlatma yoğun ve gün boyu açık. Her lamba ısı üretiyor ve bu ısı doğrudan mağazanın yüküne ekleniyor. Vitrin spotları özellikle yoğun.

LED aydınlatmaya geçiş bu yükü belirgin biçimde düşürüyor; klima tarafında da karşılığı olan bir değişiklik.

Buna soğutucu dolaplar ekleniyor. Marketlerde açık reyonlar hem kendi ısısını salona atıyor hem soğuk hava zeminde birikiyor. Sonuç ilginç bir tablo: ayak seviyesi soğuk, baş seviyesi sıcak. Klimayı büyütmek bunu çözmüyor; hava dolaşımı düzenlemesi gerekiyor.

Cihaz tipi seçimi

Mağazalarda tavan yüksekliği ve tefriş düzeni belirleyici.

Kaset üniteler yaygın tercih. Tavana gömüldükleri için duvar alanını işgal etmiyor ve dört yöne üflüyor. Asma tavan gerektiriyor ve bakım erişimi planlanmalı.

Kanallı sistemler büyük ve bölünmüş mekânlarda öne çıkıyor. Hava birden çok menfezden dağıtılıyor; mağaza düzeni değiştiğinde menfez konumları da uyarlanabiliyor.

Duvar tipi splitler küçük mağazalarda ekonomik. Sınırı şu: tek noktadan üflediği için geniş bir mekânda dağılım eşit olmuyor.

Yüksek tavanlı mekânlarda ayrı bir sorun var: soğuk hava aşağıda, sıcak hava yukarıda toplanıyor. Sirkülasyon fanı ya da üfleme yönünün ayarlanması bu ayrışmayı kırıyor.

Seçimde bir de estetik tarafı devrede; mağazacılıkta görünen ekipman tasarımın parçası sayılıyor.

Dağılım kapasiteden önemli

Perakendede sık yapılan hata, toplam kapasiteyi doğru hesaplayıp dağılımı düşünmemek.

Bir mağazanın giriş bölgesi, deposu, kasa alanı ve deneme kabinleri farklı yükler taşıyor. Tek bir noktadan üfleyen bir sistem, kimi bölgeyi aşırı soğuturken kimini hiç etkilemiyor.

Sonuç şikâyet olarak geliyor: kasadaki personel üşüyor, deneme kabinindeki müşteri terliyor. İkisi aynı mekânda.

Çözüm birden çok üniteyi ayrı kontrol edebilmek ya da kanallı sistemde menfez debilerini ayarlamak. Devreye alma sırasında yapılan hava debisi ayarı, bu mekânlarda cihaz seçimi kadar belirleyici.

Ayrıca sensör konumu: dönüş havasının nereden alındığı, cihazın odayı nasıl algıladığını belirliyor. Kapıya yakın bir sensör sürekli sıcak okuyup cihazı gereksiz çalıştırıyor.

Personel ve ayar tartışması

Mağazalarda gün boyu ayarla oynanıyor. Kasadaki üşüyor, depodan gelen terliyor.

Cihaz iki uç arasında gidip geliyor; ne ortam dengeleniyor ne tüketim kontrol altında kalıyor.

Çözüm ayarı sabitlemek: kablolu kumandalarda sınır ayarı tanımlanıyor ya da kilit devreye alınıyor. Merkezi kontrol varsa yetki kullanıcı bazında ayrılıyor.

Bir de konum düzeltmesi var: doğrudan kasa üzerine gelen üfleme, panjur açısıyla ya da yönlendiriciyle başka tarafa alınıyor. Şikâyetlerin bir bölümü ayarla değil yönle çözülüyor.

Bakım yükü ve takvim

Perakendede iç ünitedeki birikim konuttan hızlı ilerliyor.

Sebebi kapı: dışarıdan gelen toz sürekli. Tekstil satılan mağazalarda havadaki lif ekleniyor ve filtreleri hızla dolduruyor.

Kaset ünitelerde birikim geç fark ediliyor; ünite tavanda ve filtre gözle görünmüyor. Bu yüzden bakım belirtiye değil takvime bağlanıyor.

Filtre kontrolü personel tarafından yapılabilir hale getirildiğinde aralık kısalıyor; erişim için merdiven gerekiyorsa bu iş fiilen yapılmıyor ve servise kalıyor.

Tahliye tarafı da belirleyici: kaset üniteden damlayan su, mağaza içinde doğrudan ürün zararı üretebiliyor. Tahliye pompası olan sistemlerde şamandıra kontrolü bakımın maddesi.

Depo ve arka alan

Mağazanın satış alanı dışında kalan bölümler çoğu zaman hiç planlanmıyor.

Depo alanı genellikle havalandırmasız ve klimasız kalıyor. Yaz aylarında burası salondan belirgin biçimde sıcak oluyor ve personel gün içinde iki farklı koşul arasında gidip geliyor.

Ayrıca depodaki sıcak hava, kapı açıldığında salona geçiyor ve klimanın yüküne ekleniyor.

Ürün tarafı da var: bazı ürün grupları sıcaklık ve nemden etkileniyor. Kozmetik, gıda ve elektronik ürünlerde depo koşulu ürün kaybına dönüşebiliyor.

Basit bir çözüm çoğu zaman yeterli: depoya küçük bir ünite ya da salondan yönlendirilmiş bir menfez, iki sorunu birden hafifletiyor.

Arıza maliyeti

Mağazada klimanın durması, sıcak bir günde müşteri kaybı demek. Hesap konuttan farklı kuruluyor.

Bu, iki karara yön veriyor. Yedeklilik: mekânın tek bir üniteye bağlı olmaması, arıza halinde kısmi soğutmayı sürdürüyor. Sezon öncesi bakım: haziranda yapılan kontrol, ağustostaki duruşu büyük ölçüde önlüyor.

Perakendede sezon zirvesi ile servis yoğunluğu aynı güne denk geliyor; o gün servis beklemek en pahalı seçenek. Sözleşmeli bakım düzeni bu yüzden ticari mekânlarda yaygın: hem takvim işliyor hem arıza halinde öncelik tanımlanmış oluyor.

AVM içindeki mağazalarda

Cadde mağazası ile alışveriş merkezindeki mağaza aynı hesapla değerlendirilmiyor.

AVM'de kapı yükü büyük ölçüde ortadan kalkıyor; ortak alan zaten şartlandırılmış oluyor. Buna karşılık mağazanın kendi soğutması çoğu zaman merkezi sistemden geliyor ve ayarı mağaza kontrol edemiyor.

Bu durumda şikâyetler farklılaşıyor: sıcaklık istenen değerde değil ama müdahale imkânı yok. Çözüm merkezi sistemin işletmecisiyle konuşmaktan geçiyor; ek bir cihaz koymak çoğu sözleşmede mümkün olmuyor.

Deneme kabinleri ve depo gibi merkezi dağıtımın ulaşmadığı bölümler ise ayrı çözüm gerektiriyor ve genellikle bu noktalarda küçük ilave üniteler devreye giriyor.

Bölgede kimi arayabilirsiniz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de market, mağaza ve perakende mekânları için klima sistemi değerlendirmesi, montaj ve dönemsel bakım yapıyoruz. Kapı ve vitrin yükünü hesaba katarak keşif yapıyoruz.