Kompresör değişti, kısa sürede yine yandı: neden?

Kompresör değişti, cihaz çalışmaya başladı, sonra birkaç hafta içinde kompresör yine yandı. Sahada en çok karşılaşılan ve en çok tartışılan senaryolardan biri. Parçanın kalitesiz olduğu düşünülüyor ama sebep genellikle başka yerde: sistem temizlenmeden yeni kompresör takılmış oluyor.

Yanan bir kompresör devrede iz bırakıyor; yeni parça takılmadan önce o izin temizlenmesi gerekiyor.

Yanan kompresör sistemi kirletiyor

Kompresör içeride bir elektrik motoru barındırıyor ve bu motor soğutucu akışkanla temas halinde çalışıyor. Sargı yalıtımı aşırı ısınmayla bozulduğunda ortaya çıkan ürünler devrede kalıyor.

Kirlilik üç biçimde görünüyor. Yağ koyulaşıyor ve çamurlaşıyor. Yanmış yalıtımdan karbon parçacıkları çıkıyor. Ve en önemlisi asit oluşuyor.

Bu üçü kompresörle birlikte sökülüp gitmiyor; borularda, eşanjörlerde ve genleşme elemanında kalıyor. Yeni kompresör bu ortama takıldığında aynı süreç yeniden başlıyor.

Asit neden gözle görülmüyor

Yağın rengine bakmak fikir veriyor ama yeterli değil. Asidin miktarı ve türü gözle anlaşılmıyor.

Sahada kullanılan hızlı turnusol testleri de tam bir cevap vermiyor: bu testler yalnız organik asitleri görüyor. Elektrik arkından oluşan inorganik asitler bu testte görünmüyor.

Miktar konusunda bilinmesi gereken sayı şu: 50 ppm kadar az bir inorganik asit bile yeni bir kompresörü günler içinde yakabiliyor. Bu, litrelerce yağ içinde damla mertebesinde bir miktar.

Bu yüzden ciddi bir yanma sonrası yağ örneği laboratuvara gönderiliyor. Gözle ve turnusolla verilen "temiz görünüyor" kararı bu durumda güvenilir değil.

Sistemde kalan katı parçacıklar

İkinci grup kirlilik mekanik. Eski kurutucu filtre ve genleşme elemanının süzgeci açıldığında ne olduğu görünüyor.

Aranan şeyler belli: kaynak sırasında oluşan oksit, yanmış yağdan karbon, bakır talaşı, yumuşak lehim topakları ve pasta kalıntısı.

Demir içeren parçacıklar için emiş hattına mıknatıs tutuluyor. Mıknatısta bir şey kalıyorsa sistemde metal parçacık dolaşıyor demektir.

Bu parçacıklar yeni kompresörün içine girdiğinde yatakları ve sıkıştırma yüzeylerini aşındırıyor. Kılcal boru ya da genleşme valfi gibi dar geçişleri de tıkıyor.

Yağın kendisi ne anlatıyor

Eski kompresörün yağı sistemin geçmişini okumanın en doğrudan yolu.

Boşaltılan yağ tartılıyor ve üretici değeriyle karşılaştırılıyor. Miktar belirgin düşükse yağ dönüşü bozulmuş demektir; yağ sistemde bir yerde birikmiş ve kompresöre geri dönmemiş.

Rengi ve kıvamı ikinci gösterge. Berrak ve akışkan bir yağ normal; koyu, çamurlu ve yanık kokulu bir yağ aşırı ısınmayı gösteriyor.

Akümülatör süzgeci de kontrol ediliyor. Tıkalıysa yağın kompresöre dönüş yolu kapanmış demektir ve bu tek başına kompresörü yağsız bırakabiliyor.

Termal kamera varsa gövde üzerinden de fikir alınıyor: hızlı ısınan bölgede yağ yok, yavaş ısınan bölgede var.

Sisteme hava kaçmışsa

Kirlilik yalnız katı ve asit olarak gelmiyor; yoğuşmayan gaz da sorun üretiyor.

Sisteme giren hava yoğuşmadığı için dış eşanjörün üst kısmında birikiyor ve orayı yoğuşmaya kapatıyor. Sonuç yüksek basma basıncı ve yüksek basma sıcaklığı — kompresörün en sevmediği iki şey.

Havadaki nem ayrıca asit oluşumunu besliyor. Yani kötü vakum iki yönden birden zarar veriyor.

Varlığını anlamak için geri kazanım tüpü gölgede sabit sıcaklıkta dinlendirilip basıncı okunuyor ve basınç–sıcaklık tablosuyla karşılaştırılıyor. Tablodan yüksek basınç, içeride hava olduğunu gösteriyor.

Yeni parça takılmadan önce yapılanlar

Doğru bir kompresör değişiminde sıra şöyle işliyor.

Elektrik tarafı yenileniyor. Çalışma kondansatörü değişiyor; mikrofarad değeri etiketle karşılaştırılıyor ve dar bir tolerans aranıyor. Kontaktör yenisiyle değişiyor. Kompresörün uç soketi ve konnektörler değişiyor. Sonradan takılmış hard-start kitleri sökülüyor.

Kurutucu filtreler değişiyor. Sıvı hattındaki filtre yenileniyor; yanma durumunda ayrıca emiş hattına yüksek kapasiteli bir kurutucu takılıyor. Bunun işi, sistemde kalan asidi ve nemi tutmak.

Eşanjörler temizleniyor. Yağ göçü olduysa evaporatör yıkanıyor; iki eşanjörün de kanatçık arası açılıyor.

Eski kompresör boru kesiciyle sökülüyor. Alevle sökülmüyor; yağın içinde çözünmüş soğutucu tutuşabiliyor.

Kaynak ve vakum aşaması

Yeni kompresör bağlanırken iki adım sistemin ömrünü belirliyor.

Azot altında kaynak. Boru içinde azot akışı yokken yapılan kaynakta bakırın iç yüzeyinde oksit tabakası oluşuyor. Bu tabaka zamanla dökülüp sistemde dolaşıyor ve kurutucuyu, genleşme elemanını tıkıyor. Kaynak boyunca borudan düşük debili azot geçiriliyor.

Vakum. Sistemdeki nem ve yoğuşmayan gaz alınıyor. Hedef 300 mikronun altı; ardından bekleme testi yapılıyor. Vakum 10 dakikada 500 mikronun üstüne çıkmamalı. Hızla 1000 mikronu geçiyorsa sistemde kaçak var demektir ve şarja geçilmiyor.

Nem, asit oluşumunun başlangıç noktası. Kötü yapılan bir vakum, yeni kompresörün ömrünü aylar içinde etkiliyor. Vakumun neden yapıldığını montajda vakum yazısında ele aldık.

Kök neden bulunmazsa

Sistem tertemiz olsa bile kompresörü ilk kez yakan sebep duruyorsa aynı sonuç tekrarlanıyor. Kompresörü yoran dört sebep var: dış eşanjörün kirliliği ya da fanın çalışmaması, düşük besleme gerilimi, gaz azlığı ve sıvı dönüşü.

Bunlar ölçümle görünüyor. Yeni kompresör devreye alınırken aşırı ısıtma, aşırı soğutma, çalışma akımı ve basma sıcaklığı okunuyor; değerler yerinde değilse sebep hâlâ orada demektir.

Kompresör teşhisinin nasıl yapıldığını ayrı bir yazıda anlattık.

Şarj ve devreye alma

Son aşamada da atlanan adımlar var.

Şarj tartılarak yapılıyor ve etiket değeriyle karşılaştırılıyor. Karışım akışkanlar sıvı fazdan basılıyor.

Devreye alma kaydı tutuluyor: aşırı ısıtma, aşırı soğutma, emiş ve basma basıncı, evaporatör sıcaklık farkı, basma hattı sıcaklığı, gerilim ve akım.

Bu kayıt sonraki kontrollerin referansı oluyor. İkinci bir arıza çıkarsa ilk günkü değerlerle karşılaştırma yapılabiliyor.

Bu iş neden bir günü buluyor

Kompresörü söküp yenisini takmak birkaç saatlik bir iş. Yukarıdaki adımların tamamı eklendiğinde süre uzuyor ve müşteri tarafında "neden bu kadar sürdü" sorusu doğuyor.

Süreyi uzatan asıl kalem vakum ve bekleme testi. Vakumun 300 mikronun altına inmesi sistem hacmine göre zaman alıyor; ardından 10 dakikalık bekleme testi geliyor. Bu adım hızlandırılamaz — erken kesilen bir vakum içeride nem bırakıyor.

İkinci kalem temizlik: eşanjör yıkaması ve kurutucu değişimi. Üçüncüsü kök neden araması; kompresörü ilk kez yakan sebep bulunmadan devreye alma yapılmıyor.

Kısa süren bir kompresör değişimi bu adımlardan bazılarının atlandığı anlamına geliyor ve fatura ikinci arızada geliyor.

Müşteri olarak sorabilecekleriniz

Kompresör değişimi teklif edildiğinde dört soru işin nasıl yapılacağını gösteriyor.

Kurutucu filtre değişecek mi, yanma varsa emiş hattına da kurutucu takılacak mı. Kondansatör ve kontaktör yenilenecek mi. Kaynak azot altında mı yapılacak. Vakum mikron değeriyle mi doğrulanacak.

Dördüne de evet cevabı geliyorsa iş, parçanın ötesine bakılarak planlanmış demektir.

Servis çağırmak isterseniz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de arıza tespiti ve onarım yapıyoruz. Kompresör değişiminde sistemi temizleyip devreye alma değerlerini yazılı bırakıyoruz.

0531 887 49 62 · Servis talebi