Klimadan yanık kokusu geliyorsa ne yapmalı?

Klimadan yanık kokusu gelmesi, göz ardı edilmemesi gereken az sayıdaki belirtiden biri. Çoğu klima şikâyeti beklemeye tahammül ederken bu belirti elektriksel bir soruna işaret edebiliyor.

Koku türüne göre kaynak değişiyor; bazıları bekleyebilir, bazıları beklemez.

İlk yapılacak şey

Sıra net ve tartışmasız.

Cihazı kumandadan kapatın. Ardından besleme sigortasını indirin. Kumandayla kapatmak elektriği tamamen kesmiyor; kart üzerinde gerilim kalmaya devam ediyor.

Sigorta indirildikten sonra odayı havalandırın. Pencereyi açın, kapıyı açık bırakın.

Cihazı "bir daha deneyelim" diye tekrar çalıştırmayın. Yanık kokusu üreten bir elektriksel sorun, her çalıştırmada büyüyor. Bir denemeyle netleşecek bir şey yok.

Duman görünüyorsa ya da koku keskin biçimde artıyorsa, sigortayı indirdikten sonra ortamdan uzaklaşın ve müdahale etmeyi denemeyin.

Kokunun türü ne anlatıyor

Yanık kokusu tek bir şey değil; ayrımı yapmak teşhisi hızlandırıyor.

Yanmış plastik ya da vernik kokusu. En ciddi olanı. Kablo yalıtımının, klemens bağlantısının ya da kart üzerindeki bir elemanın aşırı ısındığını gösteriyor. Serviste elektrik tarafı bakılıyor.

Toz yanığı kokusu. Uzun süre çalışmayan bir cihaz ısıtmaya alındığında ilk dakikalarda oluşuyor. Eşanjör üzerinde biriken toz ısınıyor. Genellikle on beş dakika içinde geçiyor ve arıza değil. Geçmiyorsa başka bir şey var.

Kauçuk ya da lastik kokusu. Fan motorunun zorlanması ya da bir rulmanın sürtünmesi akla geliyor. Genellikle sesle birlikte geliyor.

Kimyasal ya da tatlımsı bir koku. Yanık değil; soğutucu akışkan kaçağı ya da temizlik kimyasalı kalıntısı olabiliyor. Farklı bir başlık.

Kokunun ne zaman geldiği de bilgi veriyor: yalnız ilk çalıştırmada mı, yoksa çalışma sürdükçe artıyor mu. İkincisi daha ciddi.

En sık çıkan sebepler

Yanık kokusu üreten elektriksel sorunlar birkaç noktada toplanıyor.

Gevşek klemens bağlantısı. Sıkılmamış ya da zamanla gevşemiş bir bağlantı noktasında direnç artıyor; direnç ısı üretiyor. Bu, kötü montajın yıllar sonra ortaya çıkan sonuçlarından biri.

Kesiti yetersiz kablo. Cihazın çektiği akıma göre ince kalan besleme kablosu ısınıyor. Yalıtım önce sararıyor, sonra koku üretiyor.

Fan motoru sargısı. Motor zorlandığında ya da rulman sıkıştığında sargı ısınıyor. Genellikle önce ses, sonra koku geliyor.

Kart üzerindeki eleman. Röle, kondansatör ya da güç katındaki bir eleman bozulduğunda lokal aşırı ısınma oluşuyor. Kart üzerinde çoğu zaman gözle görülür bir kararma bırakıyor.

Kompresör aşırı yüklenmesi. Basınç dengesi bozulmuş bir sistemde kompresör sürekli aşırı akım çekiyor. Bu tablo yanık kokusuna varmadan önce genelde başka belirtiler veriyor.

Toz yanığı ile gerçek sorunu ayırmak

Sezon başında en sık karışan iki durum bunlar.

Toz yanığında koku ilk çalıştırmada başlıyor, hafif ve yaygın oluyor, zamanla azalıyor. Cihazın çalışması normal; sesi, üflemesi ve soğutması yerinde.

Elektriksel sorunda koku çalıştıkça artıyor, keskin ve nokta kaynaklı oluyor. Yanında başka belirtiler eşlik ediyor: sigorta atması, cihazın kendi kendine kapanması, arıza kodu, iç ünitede yanıp sönen ışık.

Ayrımdan emin olunamıyorsa cihaz kapalı bırakılıyor. Toz yanığı beklemekten zarar görmüyor; elektriksel sorun ise bekleyerek büyüyor.

Sezon başında toz kokusunu tamamen önlemenin yolu da var: cihazı sezon açılışında önce fan modunda çalıştırmak ve filtre ile eşanjörü temizletmek.

İç ünite mi dış ünite mi

Kokunun nereden geldiğini belirlemek, ciddiyeti değerlendirmede işe yarıyor.

Koku üflenen havayla geliyorsa kaynak iç ünitede: fan motoru, kart ya da eşanjör üzerindeki toz. Cihaz kapatıldığında koku hızla azalıyorsa bu ihtimal güçleniyor.

Koku odada asılı kalıyorsa ve cihaz kapalıyken de sürüyorsa kaynak büyük olasılıkla beslemede: priz, klemens ya da pano tarafı. Bu daha ciddi bir tablo.

Dış ünite kaynaklı kokular ise çoğu zaman içeriden hiç hissedilmiyor. Balkonda ya da cephede cihaza yaklaşıldığında fark ediliyor; kompresör ve kart tarafını işaret ediyor.

Kaynağı belirlemek için cihaza yaklaşıp koklamak gerekmiyor — sigorta indirildikten sonra kokunun sürüp sürmediğine bakmak yeterli bilgi veriyor.

Ne zaman gerçekten acil

Dört durumda beklenmiyor.

Duman görünüyorsa. Koku değil, görünür duman.

Sigorta tekrar tekrar atıyorsa. Sigorta işini yapıyor demek; sigortayı kaldırıp geçmeye çalışmak en tehlikeli hata.

Cihazın gövdesinde ya da prizde kararma varsa. Isınmanın izini bırakmış olması, olayın tek seferlik olmadığını gösteriyor.

Koku cihaz kapalıyken de sürüyorsa. Bu, besleme tarafında bir sorun anlamına gelebiliyor ve pano kontrolü gerektiriyor.

Bu dört durumda sigorta indirilip cihaz çalıştırılmadan servis çağrılıyor.

Servis ne bakıyor

Elektriksel kaynaklı yanık kokusunda ölçüm sırası belirli.

Önce gözle inceleme: klemenslerde kararma, kablo yalıtımında sararma, kart üzerinde iz. Çoğu zaman kaynak burada görünüyor.

Sonra akım ölçümü: cihazın çektiği akım etiket değeriyle karşılaştırılıyor. Fazla akım, sorunun elektrikte mi yoksa soğutma çevriminde mi olduğunu ayırıyor.

Ardından bağlantı sıkılığı ve direnç: gevşek bağlantı noktasında sıcaklık farkı ölçülebiliyor. Kızılötesi termometre ile ısınan nokta hızla bulunuyor.

Fan motoru ve kompresör sargı dirençleri ile yalıtım direnci de bakılıyor. Yalıtım direncinin düşmesi, sargıda başlamış bir bozulmayı gösteriyor.

Bu ölçümler yapılmadan parça değiştirmek doğru sonuç vermiyor; kararan bir klemensin arkasında çoğu zaman kablo kesiti ya da montaj hatası duruyor.

Tekrarını önlemek

Elektriksel kaynaklı sorunların büyük bölümü önlenebilir nitelikte. Montajda bağlantıların tork değerinde sıkılması ve kablo kesitinin cihazın akımına göre seçilmesi, bu arızaların çoğunu baştan kaldırıyor.

Yıllık bakımda klemens sıkılığının kontrol edilmesi de listede olması gereken bir madde. Bağlantılar ısınma ve soğuma çevrimleriyle zamanla gevşiyor.

Cihazın kendi sigortasının bulunması ve kaçak akım korumasına bağlanması ise pazarlık konusu değil; birden fazla cihazın tek hat üzerinden beslenmesi sık karşılaşılan ve sık sorun çıkaran bir düzen.

Kokuyu tarif ederken söylenecekler

Servisi ararken verilen birkaç bilgi, gelen ekibin hazırlığını doğrudan değiştiriyor.

Koku ne zaman başladı — ilk çalıştırmada mı, saatler sonra mı, sezon boyunca mı.

Nasıl bir koku — plastik, toz, lastik, kimyasal. Kaba bir tarif bile ayrımı daraltıyor.

Yanında başka belirti var mı — sigorta attı mı, cihaz kendiliğinden kapandı mı, ekranda kod çıktı mı, ses değişti mi.

Cihaz kaç yaşında ve son müdahale ne zaman yapıldı — yakın zamanda yapılan bir işlem varsa sebep çoğu zaman orada aranıyor.

Bu dört bilgi, ekibin doğru ölçüm aletiyle ve gerekiyorsa yedek parçayla gelmesini sağlıyor; ikinci ziyaret ihtiyacını belirgin biçimde azaltıyor.

Bu işi biz yapıyoruz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de klima arıza tespiti ve elektrik tarafı kontrolü için ADEK Klima'ya ulaşabilirsiniz. Yanık kokusu bildirilen çağrıları öncelikli sıraya alıyoruz.