Klima tıkırtı sesi yapıyor

Klimadan gelen sesler tek bir şikâyet değil. Tıkırtı, uğultu, ıslık, takırtı ve vınlama farklı kaynaklara işaret ediyor. Sesin tipini ve ne zaman çıktığını doğru tarif etmek, teşhisin yarısını yapıyor.

Ses tipleri birbirinden ayrıldığında tıkırtının kaynağı da birkaç başlığa iniyor.

Ses tipleri neye işaret ediyor

Sahada duyulan sesler birkaç grupta toplanıyor.

Tıkırtı. Düzenli ya da aralıklı, mekanik bir vuruş. Genellikle plastik gövde, panjur mekanizması ya da fan çarkına değen bir cisim.

Takırtı. Daha sert ve metalik; gevşemiş bir vida, sabitleme ya da titreşen bir parça.

Uğultu. Sürekli ve alçak frekanslı; fan devri, motor ya da yapıya geçen titreşim.

Islık. İnce ve sürekli; akışkanın dar bir kesitten geçmesiyle ilişkili.

Vınlama. Yüksek frekanslı elektriksel ses; sürücü kart ve motor tarafında değerlendiriliyor.

Bu ayrım yapıldığında arama alanı baştan daralıyor.

Tıkırtı ne zaman çıkıyor

Sesin zamanlaması kaynağı belirgin biçimde daraltıyor. Yalnız cihaz açılıp kapanırken duyulan tıkırtı, genellikle plastik gövdenin sıcaklık değişimiyle genleşmesinden geliyor. Bu ses kısa, birkaç kez tekrarlayan ve sonra kesilen bir davranış gösteriyor; arıza sayılmıyor.

Panjur hareket ederken çıkan tıkırtı, adım motoru ve kanat mekanizmasına bakıyor. Cihaz çalışırken sürekli tekrarlayan tıkırtı ise fan çarkına değen bir şeyi işaret ediyor.

Yalnız belirli fan devirlerinde çıkan ses, dengesizlik ya da rezonansla ilişkili oluyor.

Bu yüzden servise iletilecek en değerli bilgi, sesin hangi anda çıktığı oluyor.

Fan çarkı tarafı

Sürekli tıkırtının en sık kaynağı fan çarkı çevresinde bulunuyor. Çarka değen bir yabancı cisim — böcek, yaprak parçası, kopmuş bir plastik — her turda bir vuruş üretiyor.

Ses fan devriyle birlikte hızlanıyor; bu, kaynağın dönen parçada olduğunu gösteriyor. Çark üzerinde biriken kir dengeyi bozuyor ve titreşimli bir ses ortaya çıkıyor. Kanatlardan biri kırılmışsa ses daha belirgin ve düzenli oluyor.

Yatak aşınmasında ise ses tıkırtıdan çok uğultuya kayıyor.

Kontrol enerji kesildikten sonra elle yapılıyor: çark serbest dönüyor mu, temas eden bir şey var mı.

Montaj ve sabitleme kaynaklı sesler

Bazı sesler cihazın kendisinden değil, nasıl monte edildiğinden geliyor. Montaj plakası duvara tam oturmamışsa gövde çalışma sırasında titreşiyor ve takırtı üretiyor. Boru demeti duvara ya da gövdeye temas ediyorsa titreşim doğrudan aktarılıyor.

Dış ünitede gevşemiş cıvatalar, eksik titreşim takozları ve düz olmayan konsol aynı sonucu veriyor. Bu sesler genellikle cihaz çalışmaya başladığında ortaya çıkıyor ve durunca kesiliyor.

Yapıya geçen titreşim, komşu hacimlerde de duyulabiliyor.

Çözüm çoğu zaman parça değişimi değil, sabitleme ve temas noktalarının düzeltilmesi oluyor.

Normal sayılan sesler

Her ses arıza değil ve bunların bilinmesi gereksiz çağrıyı önlüyor. Cihaz çalışmaya başlarken duyulan kısa akış sesi, akışkanın hareketinden geliyor.

Mod değişiminde duyulan tek bir "şak" sesi, yön çeviren parçanın konum değiştirmesi. Isıtmada defrost başlangıcında ve bitişinde benzer sesler duyuluyor. Panjurun açılıp kapanırken çıkardığı mekanik ses cihazın kendi çalışma sesi kapsamında.

Plastik gövdenin genleşme sesi sıcaklık değiştikçe tekrarlıyor.

Bu seslerin ortak yanı kısa sürmeleri ve düzenli olarak tekrarlamamaları oluyor.

Sesi tarif ederken

Tarif ne kadar belirgin olursa ziyaret o kadar verimli geçiyor. Ses hangi üniteden geliyor: iç mi dış mı. Ne zaman çıkıyor: açılışta mı, sürekli mi, yalnız belirli fan devrinde mi.

Fan devri değiştiğinde ses değişiyor mu. Sürekli mi, aralıklı mı; aralıklıysa hangi ritimle.

Ne zamandır var ve öncesinde bir olay yaşandı mı: tadilat, temizlik, fırtına.

Kısa bir ses kaydı ya da video, bu tarifin yerine geçen en pratik yol oluyor.

Ses büyürse ne oluyor

Ses şikâyeti "rahatsız edici ama çalışıyor" diye en çok ertelenen tablolardan biri. Oysa çarka değen bir cisim, kanatları zamanla aşındırıyor ve dengeyi bozuyor.

Dengesi bozulan bir çark yatakları yoruyor; küçük bir müdahaleyle çözülecek sorun motor değişimine dönüşebiliyor. Gevşemiş bir sabitleme zamanla daha da açılıyor ve dış ünitede güvenlik konusuna dönüşüyor. Titreşim, boru bağlantılarını da yoruyor; uzun vadede kaçak riski doğuruyor.

Bu yüzden yeni çıkan bir ses, kaynağı belirlenmeden alışılmaya bırakılmıyor.

Dış ünitede duyulan sesler

Ses dış üniteden geliyorsa değerlendirme farklı ilerliyor. Kompresörün kalkış anında duyulan kısa ses normal kabul ediliyor. Sürekli ve düzensiz bir takırtı, gevşemiş bir panel ya da sabitleme anlamına geliyor.

Pervaneye değen bir cisim, iç ünitedekine benzer biçimde her turda vuruş üretiyor. Yatak aşınmasında ses uğultuya kayıyor ve zamanla şiddetleniyor.

Titreşim takozlarının sertleşmesi, sesin yapıya geçmesine ve komşu hacimlerde duyulmasına yol açıyor.

Bu yüzden dış ünitede sesin kaynağı kadar nasıl iletildiği de değerlendiriliyor.

Ne zaman acil sayılıyor

Seslerin çoğu ilk uygun ziyarette değerlendirilebiliyor ama bazıları beklemiyor. Metalik sürtünme sesi, dönen bir parçanın gövdeye temas ettiğini gösteriyor.

Ani başlayan ve giderek şiddetlenen bir ses, mekanik bir bozulmanın ilerlediğini işaret ediyor. Sesle birlikte titreşim ve koku varsa cihaz kapatılıyor. Dış ünitede sabitleme gevşemişse güvenlik konusu doğuyor; yüksekte asılı ünitelerde bekletilmiyor.

Bu durumlarda cihaz çalıştırılmadan servis çağrılıyor.

Bakım sonrası çıkan sesler

Temizlik ya da onarım sonrası yeni bir ses duyulması sık karşılaşılan bir durum. Panel ve ızgaranın tam oturmaması, çalışma sırasında titreşim üretiyor. Fan çarkının yerine tam takılmaması dengesizlik yaratıyor.

Sökülüp takılan bir parçanın vidası eksik kalmışsa takırtı başlıyor. Bu sesler işlem sonrası cihaz çalıştırılıp birlikte dinlendiğinde hemen yakalanıyor.

Bu yüzden bakım, cihaz çalıştırılıp ses ve üfleme kontrol edilmeden tamamlanmış sayılmıyor.

Bölgede kimi arayabilirsiniz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de ses kaynaklı çağrılarda mekanik kontrol ve ölçümlü değerlendirme yapıyoruz. Sesin tipini, hangi üniteden geldiğini ve ne zaman çıktığını iletmeniz teşhisi doğrudan daraltıyor.