Klima teşhisinde hangi aletler kullanılıyor

Bir servis ekibinin çantasındaki her alet ayrı bir soruya cevap veriyor. Hangi aletin çıkarıldığına bakarak o an hangi sorunun sorulduğunu anlamak mümkün.

Önce beş temel aleti, her birinin cevapladığı soruyu ve tek başına ne söyleyemediğini netleştirmek gerekiyor.

Manifold: devrede basınç ne

İki ya da dört saatli manifold, servis vanasına bağlanıp devrenin emme ve basma basıncını okuyor.

Cevapladığı soru şu: akışkanın o andaki doyma sıcaklığı ne? Kadranlardaki renkli ölçekler basıncı doğrudan bu sıcaklığa çeviriyor.

Tek başına söyleyemediği şey gaz miktarı. Aynı düşük basıncı hem eksik gaz hem düşük hava debisi hem de daralmış bir genleşme elemanı üretiyor.

Bu yüzden manifold hiçbir zaman tek başına kullanılmıyor; yanında mutlaka bir sıcaklık ölçümü bulunuyor.

Aletin kendisi de kontrol gerektiriyor: sıfır ayarı kaymış bir manometre sürekli aynı yöne yanlış okuyor.

Kelepçe termometre: boru kaç derece

Boruya tutturulan yüzey probu, bakır hattın sıcaklığını okuyor.

Cevapladığı soru şu: akışkan doyma noktasından ne kadar uzakta? Manifoldun verdiği doyma sıcaklığıyla birleştirildiğinde aşırı ısınma ve aşırı soğuma hesaplanıyor.

Bu iki sayı, gaz miktarının gerçek göstergesi oluyor.

Tek başına söyleyemediği şey ise hiçbir şey; boru sıcaklığı basınç bilinmeden yorumlanamıyor.

Kullanımında bir koşul var: probun üzeri yalıtılmazsa ortam havası okumayı çekiyor ve yalıtılmamış prob teşhisi tersine çevirebiliyor.

Kaçak dedektörü: gaz nereden gidiyor

Elektronik dedektör, havadaki soğutucu akışkan izini algılayıp sesli ya da görsel uyarı veriyor.

Cevapladığı soru şu: devrede kaçak varsa hangi noktada?

Havşa bağlantıları, servis vanaları, kaynak noktaları ve eşanjör kanatçık araları sırayla taranıyor.

Tek başına söyleyemediği şey kaçağın büyüklüğü. Çok küçük bir sızıntı da uyarı veriyor, ciddi bir kaçak da; miktarı ölçüm ve şarj kaydı gösteriyor.

Rüzgârlı ortamda ve yakında başka bir gaz kaynağı varken yanıltabiliyor; bu yüzden bulgu köpük ya da başka bir yöntemle doğrulanıyor.

Vakum ölçer: devre gerçekten boş mu

Vakum pompasının kendi göstergesi yeterli olmuyor; ayrı bir vakum ölçer kullanılıyor.

Cevapladığı soru şu: devrede hava ve nem kaldı mı?

Pompa çalışırken ulaşılan değer okunuyor, sonra pompa kapatılıp değerin bir süre korunup korunmadığı izleniyor.

Değer yükseliyorsa iki ihtimal var: ya kaçak var ya da devrede buharlaşmaya devam eden nem bulunuyor. Bu ayrım yükselmenin hızından okunuyor.

Tek başına söyleyemediği şey kaçağın yeri; vakumun tutmadığını söylüyor, nedenini söylemiyor.

Pens ampermetre: cihaz ne kadar zorlanıyor

Kabloyu kesmeden çevresine geçirilen pens, çekilen akımı ölçüyor.

Cevapladığı soru şu: cihaz etiketinde yazan değere göre nerede duruyor? Etiket değerinin üzerinde bir akım zorlanmayı gösteriyor; altında kalan bir değer ise kompresörün kalkamadığına işaret edebiliyor.

İnverter cihazlarda tek bir okuma yetmiyor; akım o anki devre göre değişiyor ve ölçüm cihaz kararlı çalışırken alınıyor.

Yanına besleme gerilimi de ölçülüyor; düşük gerilimde çekilen yüksek akım farklı bir tabloya işaret ediyor.

Aletlerin birlikte kullanımı

Tek başına hiçbir alet teşhis üretmiyor; teşhis aletlerin kesişiminde ortaya çıkıyor.

Manifold ile kelepçe termometre birlikte gaz miktarını veriyor. Pens ampermetre ile manifold birlikte, cihazın zorlanmasının elektrik tarafından mı devre tarafından mı geldiğini ayırıyor.

Kaçak dedektörü ile şarj kaydı birlikte, kaçağın ne kadar süredir devam ettiğini gösteriyor.

Bir alet eksikse o kesişim kuruluyor sayılmıyor ve teşhis tahmine dönüyor.

Çantada bulunan diğerleri

Beş temel aletin yanında birkaç şey daha bulunuyor.

Terazi, dolum sırasında miktarın tartılarak verilmesini sağlıyor; basınca bakarak yapılan dolum bu aletin yerini tutmuyor. Anemometre üfleme debisini ölçüyor ve hava tarafındaki kaybı gösteriyor.

Yalıtım direnci ölçen alet, kompresör sargısının durumunu değerlendiriyor.

Havşa takımı, boru bükme yayı ve moment anahtarı ise ölçüm değil montaj kalitesiyle ilgili; havşanın uygun momentle sıkılması sonraki yılların kaçaklarını belirliyor.

Alet yoksa ne oluyor

Eksik aletle yapılan işin sonucu tahmin edilebilir oluyor.

Yalnız manifoldla gelen bir ekip, basınca bakıp gaz ekliyor; devre zaten doluysa cihaz fazla şarjla kalıyor. Vakum ölçer olmadan yapılan bir montajda devrede nem kalıyor ve sorun ikinci ya da üçüncü sezonda çıkıyor.

Terazi olmadan yapılan dolumda miktar bilinmiyor; sonraki serviste karşılaştırma yapılamıyor.

Bu üç durumda da iş o gün bitmiş görünüyor, birkaç ay sonra aynı adrese yeniden gidiliyor.

Kullanıcı ne gözlemleyebilir

Teknik bilgi gerekmeden görülebilecek birkaç şey var.

Ekip yalnız bir manometreyle geldiyse ölçüm eksik kalacak demek.

Gaz alınacaksa geri kazanım cihazının getirilip getirilmediğine bakılabiliyor.

Dolum yapılıyorsa terazinin kullanılıp kullanılmadığı görülüyor.

Boru sıcaklığı ölçülürken probun üzerinin kapatılıp kapatılmadığı da fark ediliyor. Bu dört gözlem, işin nasıl yapıldığını teknik bilgi olmadan da gösteriyor.

Aletlerin bakımı ve doğrulaması

Ölçüm aleti de zamanla sapıyor ve düzenli kontrol gerektiriyor.

Manometrenin sıfır ayarı belirli aralıklarla kontrol ediliyor; atmosfere açıkken sıfır göstermeyen bir alet her ölçümde aynı yöne yanlış okuyor.

Sıcaklık probları bilinen bir referansla karşılaştırılıyor; buzlu su karışımı sahada kullanılabilecek en pratik doğrulama noktası oluyor.

Kaçak dedektörünün hassasiyeti bilinen küçük bir kaynakla deneniyor; pili zayıflamış bir dedektör sessiz kalıyor.

Terazinin sıfırı her dolum öncesi kontrol ediliyor. Bu dört kontrol yapılmadığında aletler var ama ölçüm yine güvenilir olmuyor.

Ölçüm ne kadar sürüyor

Aletlerin tamamının kullanıldığı bir teşhis, tek bir bakışla bitmiyor.

Cihazın kararlı çalışmaya geçmesi için en az on beş dakika bekleniyor; bu süre kısaltıldığında alınan değerler geçici oluyor.

Hava tarafının ölçümden önce temizlenmesi gerekiyor, bu da ayrı bir süre alıyor.

Vakum işlemi hat uzunluğuna göre uzuyor ve pompanın çalışması boyunca beklenmesi gerekiyor.

Bu yüzden ölçümlü bir bakım, yalnız filtre yıkanan bir ziyaretten belirgin biçimde uzun sürüyor. Sürenin kısalığı çoğu zaman işin eksik yapıldığının ilk işareti oluyor.

Yaptığımız işler

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de klima ölçüm, gaz kaçağı tespiti, vakum ve tartılı dolum yapıyoruz. Kullanılan yöntem ve ölçüm değerleri servis formunda duruyor.