Klima terimleri sözlüğü

Klima servisiyle konuşurken kullanılan sözcüklerin bir bölümü sektöre özgü. Teklif, bakım raporu ya da arıza açıklaması okunurken bu terimler bilinmediğinde, yapılan iş de anlaşılmıyor. En sık geçen terimler aşağıda gündelik dille karşılanıyor.

Ölçümle ilgili terimler

Bakım ve arıza raporlarında en çok bu grup geçiyor.

Aşırı ısıtma. Eşanjörden çıkan gazın, kaynama sıcaklığının ne kadar üzerinde ısındığı. Şarj miktarı ve akış hakkında bilgi veriyor.

Aşırı soğutma. Yoğuşan sıvının, yoğuşma sıcaklığının ne kadar altına indiği. Şarj ve yoğuşma tarafını anlatıyor.

Alçak ve yüksek basınç. Devrenin iki tarafındaki basınçlar; manifoldun iki göstergesi bunları okuyor.

Doyma sıcaklığı. Ölçülen basınca karşılık gelen kaynama sıcaklığı. Gerçek sıcaklıkla karşılaştırıldığında yukarıdaki iki değer çıkıyor.

Hava debisi. Cihazın saatte dolaştırdığı hava miktarı; anemometreyle ölçülüyor.

Delta-T. Emilen hava ile üflenen hava arasındaki sıcaklık farkı; cihazın iş yapıp yapmadığını en basit biçimde gösteriyor.

Montaj terimleri

Kurulum sırasında geçen sözcükler.

Vakum. Devredeki hava ve nemin pompayla çekilmesi. Mikron cinsinden ölçülüyor; düşük değer iyi anlamına geliyor.

Havşa. Bakır borunun ucuna açılan koni biçimli genişletme; rakorla sıkılarak sızdırmaz bağlantı oluşturuyor.

Rakor. Havşalı ucu vanaya bağlayan somun.

Kot farkı. İç ve dış ünite arasındaki yükseklik farkı; hat uzunluğuyla birlikte sınırlanıyor.

İlave şarj. Belirli bir hat uzunluğunun üzerine metre başına eklenen akışkan miktarı.

Azot altında kaynak. Kaynak sırasında boru içinden azot geçirilmesi; oksit oluşumunu engelliyor.

Konsol. Dış üniteyi duvara ya da zemine sabitleyen taşıyıcı.

Titreşim takozu. Ünitenin ayakları altına konan, titreşimin yapıya geçmesini azaltan eleman.

Cihazla ilgili terimler

Ürün açıklamalarında ve tekliflerde geçenler.

İnverter. Kompresörü değişken frekansla süren düzen; devir ihtiyaca göre değişiyor.

Sabit devirli. Tek hızda çalışıp durup kalkan cihazlar.

Multi split. Tek dış üniteye birden çok iç ünitenin bağlandığı sistem.

VRF. Ticari ölçekte, çok sayıda iç üniteyi merkezî olarak yöneten sistem.

Kaset ünite. Asma tavana gömülen ve dört yöne üfleyen iç ünite tipi.

Kanallı ünite. Tavan içinde gizlenen, havayı kanallarla dağıtan tip.

Klima santrali. Taze hava getirip şartlandıran, kanallı büyük hava işleme ünitesi.

Isı pompası. Aynı çevrimi ısıtma amacıyla kullanan sistem; suya ya da havaya ısı verebiliyor.

Akışkan ve mevzuat terimleri

Bu grup, akışkan mevzuatındaki değişikliklerle birlikte daha çok konuşulur oldu.

Soğutucu akışkan. Devrede dolaşan ve ısıyı taşıyan madde; halk arasında "gaz" deniyor.

Küresel ısınma potansiyeli. Bir akışkanın iklim etkisini karşılaştırmak için kullanılan ölçü.

A2L. Düşük yanıcılık sınıfı; bugün yaygınlaşan akışkanların bir bölümü bu sınıfta.

Geri kazanım. Devredeki akışkanın atmosfere bırakılmadan toplanması.

Operatör. Mevzuatta, cihaz üzerinde fiilî kontrolü olan taraf; yükümlülük buna bağlanıyor.

Sızıntı kontrolü. Belirli miktarın üzerinde akışkan içeren sistemlerde yapılan düzenli kaçak kontrolü.

Ton CO2 eşdeğeri. Akışkan miktarını iklim etkisi cinsinden ifade eden birim; kontrol sıklığı buna göre belirleniyor.

Arıza konuşmalarında geçenler

Servis çağrısı sırasında duyulan ifadeler.

Kısa çevrim. Cihazın hedefe hızla ulaşıp sık sık durup kalkması; nem alma ve ömür açısından sorunlu.

Buzlanma. Eşanjör yüzeyinde buz oluşması; hava debisi ya da şarj sorununu işaret ediyor.

Sıvı dönüşü. Buharlaşmamış akışkanın kompresöre ulaşması.

Yüksek basınç koruması. Basınç sınırı aşıldığında cihazın kendini durdurması.

Yalıtım direnci. Sargı ile gövde arasındaki elektriksel direnç; düşmesi kaçak akım habercisi.

Kalkış akımı. Kompresörün ilk hareketinde çektiği yüksek akım.

Defrost. Isıtmada dış eşanjörde biriken buzun çözülmesi çevrimi.

Bu terimler bilindiğinde, "cihaz kısa çevrim yapıyor" gibi bir cümle teşhisin kendisi hâline geliyor.

Bakım raporunda karşınıza çıkanlar

Yazılı bırakılan bir bakım kaydında bu terimler bir arada bulunuyor. Tipik bir satır şöyle okunuyor: dış hava sıcaklığı, alçak ve yüksek basınç, aşırı ısıtma ve aşırı soğutma, çekilen akım, hava debisi. Bu değerler tek başına değil, geçen yılın kaydıyla karşılaştırıldığında anlam kazanıyor.

Yapılan işlemler bölümünde ise sökümlü temizlik, tahliye kontrolü, klemens sıkma ve parça değişimi gibi kalemler yer alıyor. Kullanılan akışkan ve miktarı da aynı kayda giriyor; ticari sistemlerde bu satır ayrıca isteniyor.

Terimleri bilmek, bu kaydı okunabilir hâle getiriyor; okunabilir bir kayıt ise cihazın geçmişini takip etmenin tek yolu oluyor.

Sık karıştırılan terimler

Bazı sözcükler birbirinin yerine kullanılıyor ama aynı şeyi anlatmıyorlar.

Bakım ile temizlik. Temizlik bakımın parçası; bakım ayrıca ölçüm ve mekanik kontrol içeriyor.

Gaz dolumu ile gaz ilavesi. Dolum, boşaltılmış bir devrenin tartılarak doldurulması; ilave ise hat uzunluğuna göre eklenen miktar.

Kapasite ile güç. Biri cihazın ne kadar soğuttuğunu, diğeri ne kadar elektrik çektiğini anlatıyor.

Kondansatör ile kondenser. İlki elektriksel bir eleman, ikincisi ısıyı dışarı atan eşanjör. Türkçede ikisi de benzer okunduğu için sık karışıyor.

Röle ile kontaktör. İkisi de anahtar; röle kart üzerinde ve küçük akımlar için, kontaktör ayrı bir eleman ve yüksek akım için.

Bu beş ayrım bilindiğinde, servis konuşmalarının büyük bölümü kendiliğinden anlaşılır hâle geliyor.

Teklifte geçen ifadeler

Bir teklif okunurken de aynı sözlük işe yarıyor.

Anahtar teslim montaj. Cihazın yerine konması, hattın çekilmesi, vakum ve devreye alma dâhil; duvar delme ve kanal işleri ayrıca belirtiliyor.

Hat bedeli. Standart uzunluğun ötesindeki bakır, kablo ve izolasyon; metre üzerinden hesaplanıyor.

Devreye alma. Vakum sonrası vanaların açılması, çalıştırma ve ölçüm alınması.

Yükseltme aparatı. Dış ünitenin zeminden ya da duvardan taşınması için kullanılan konsol ve ayak takımı.

Periyodik bakım sözleşmesi. Yıl içinde belirlenen sayıda ziyaretin önceden tanımlanması; kapsamı yazılı oluyor.

Bu kalemler teklifte tek tek görüldüğünde, iki teklif gerçekten karşılaştırılabilir hâle geliyor.

Bölgede kimi arayabilirsiniz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de ölçümlü bakım ve arıza tespiti yapıyoruz. Alınan değerler ve yapılan işlemler her ziyarette forma işleniyor.