Klima tahliye hattı nasıl çekilmeli?

Klima çalışırken iç ünitede su oluşuyor ve bu suyun dışarı alınması gerekiyor. İşi yapan tahliye hattı, montajın en basit görünen ama en çok şikâyet üreten bölümü.

Eğim burada tek kuralı belirliyor; sonradan çıkan damlama sorunlarının kaynağı da hemen her zaman aynı yerde duruyor.

Su nereden geliyor

Soğutmada iç ünitenin eşanjörü ortam havasından belirgin biçimde soğuk. Havadaki nem bu soğuk yüzeyde yoğuşuyor ve damlalar hâlinde aşağı iniyor.

Damlalar eşanjörün altındaki tahliye tavasında toplanıyor ve buradan hatta veriliyor. Ortaya çıkan su miktarı küçümsenecek gibi değil; nemli günlerde tek bir cihazdan günde litrelerce su çıkabiliyor.

Bu su temiz sayılmıyor: yüzeydeki toz ve mikrobiyal birikimi de taşıyor. Bu yüzden hattın içi zamanla tortu tutuyor ve tıkanma bu tortudan doğuyor.

Isıtma yapan cihazlarda su bu kez dış ünitede oluşuyor; dış ünitenin altında da bir tahliye düzeni bulunması gerekiyor.

Tek kural: kesintisiz eğim

Tahliye hattı yerçekimiyle çalışıyor. Bu, tüm kuralların tek bir cümleye indiği anlamına geliyor: su hiçbir noktada yukarı çıkmamalı.

Hat, iç üniteden çıkış noktasına kadar sürekli aşağı eğimle gidiyor. Eğimin ne kadar olacağından çok, hiçbir yerde kesilmemesi önemli.

En sık karşılaşılan hata, hattın bir noktada yukarı kıvrılması. Orada biriken su, S biçiminde bir su tuzağı oluşturuyor.

Bu tuzak iki sorun üretiyor. Su ilerleyemediği için tava taşıyor ve içeriden damlama başlıyor. İkincisi, duran su tortu ve koku üretiyor.

Bel vermiş bir hat da aynı sonucu doğuruyor. Bu yüzden hattın belirli aralıklarla desteklenmesi ve sarkmaması gerekiyor.

Hattın çıkışı nereye veriliyor

Suyun nereye bırakılacağı montajda çoğu zaman en son düşünülen konu; oysa sonradan en çok tartışma üreten başlık.

Doğrudan cepheye bırakmak en kolay çözüm ama alt kattaki komşuya, cephe kaplamasına ve yaya geçişine su veriyor. Sitelerde şikâyet konusu oluyor.

Yağmur iniş borusuna bağlamak yaygın bir yöntem; bağlantının koku geri gelmeyecek biçimde yapılması gerekiyor.

Gidere bağlamak en temiz çözüm ama doğrudan bağlantı yapıldığında kanalizasyon kokusu üniteye kadar geliyor. Bu yüzden araya koku kesici bir düzen konuyor.

Bahçeye ya da toprak zemine vermek konutlarda pratik bir çözüm; suyun temele yakın bırakılmaması gerekiyor.

Hangi çözüm seçilirse seçilsin, çıkış ucunun açık kalması ve zamanla toprak ya da yaprakla tıkanmaması önemli.

Pompa ne zaman gerekiyor

Bazı yerleşimlerde eğim sağlanamıyor ve suyun yukarı taşınması gerekiyor.

Bu durumda küçük bir tahliye pompası kullanılıyor. Pompa suyu belirli bir yüksekliğe kadar kaldırıp hatta veriyor.

Kaset ve kanallı ünitelerde pompa zaten cihazın içinde bulunuyor. Duvar tipi cihazlarda ise sonradan eklenen bir çözüm.

Pompa işi çözüyor ama sisteme hareketli ve elektrikli bir parça ekliyor. Şamandıra, motor ve çek valf zamanla arıza üretebiliyor.

Bu yüzden pompa bir tercih değil, zorunluluk olduğunda kullanılıyor. Eğimle çözülebilecek bir yerleşim varken pompa koymak, gereksiz bir arıza kalemi ekliyor.

Pompa kullanılan sistemlerde bakımda şamandıranın temizlenmesi ve çalışmasının denenmesi ayrı bir madde oluyor.

Yalıtım ve terleme

Tahliye hattı sorunlarının bir bölümü aslında tıkanma değil; terleme.

Soğuk su taşıyan bir hat, nemli ortamda dışarıdan terliyor. Yalıtımsız bırakılan bir bölüm asma tavanda ya da duvarda ıslaklık üretiyor.

Bu tablo tıkanmayla karışıyor çünkü sonuç aynı: bir yerlerde su birikiyor. Ayrımı yapan şey suyun nereden geldiği; terlemede hattın dış yüzeyi baştan sona ıslak oluyor.

Aynı sorun soğutucu akışkan hattında da görülüyor; yalıtımın vanaya kadar eksiksiz devam etmesi gerekiyor.

Bu yüzden montajda tahliye hattı ile akışkan hatları birlikte yalıtılıyor ve bantlanıyor. Sonradan yapılan yalıtım, hat gizlendikten sonra çok daha zor bir işleme dönüşüyor.

Sonradan çıkan damlamanın kaynakları

Yıllar sonra başlayan damlama şikâyetlerinde kaynak birkaç başlıkta toplanıyor.

Tortu tıkanması. En sık sebep. Hat içinde biriken biyolojik tortu kesiti daraltıyor.

Tavanın kirlenmesi. Tava üzerindeki birikinti suyun çıkışa ulaşmasını engelliyor.

Hattın ezilmesi. Asma tavan içinde ya da duvar arkasında üzerine basılmış bir hortum.

Yalıtımın bozulması. Yaşlanan kauçuk terlemeye izin veriyor.

Çıkış ucunun tıkanması. Toprak, yaprak, böcek yuvası.

Bu beşinin ayrılması için hatta kontrollü su verilip akışın izlenmesi yeterli oluyor. Bakımda bu adımın yapılıp yapılmadığı, sonraki yılların damlama şikâyetlerini doğrudan belirliyor.

Montajda sorulacak üç soru

Tahliye tarafı, kullanıcının kolayca kontrol edebileceği bir konu değil; ama montaj öncesinde konuşulabiliyor.

Su nereye bırakılacak. Cepheye mi, gidere mi, bahçeye mi. Karar montajdan önce veriliyor.

Eğim baştan sona sağlanabiliyor mu, pompa gerekecek mi.

Hattın yalıtımı yapılacak mı ve nereye kadar.

Üç sorunun cevabı netse, tahliye tarafındaki şikâyetlerin büyük bölümü hiç ortaya çıkmıyor.

Montaj sonrasında da basit bir doğrulama yapılabiliyor: cihaz soğutmada bir süre çalıştırıldıktan sonra çıkış ucundan su gelip gelmediğine bakmak. Su gelmiyorsa hat ya tıkalı ya da yanlış eğimde demek.

Hat malzemesi ve çapı

Tahliye hattında kullanılan malzeme, sonraki yılların tıkanma sıklığını belirliyor.

İnce ve esnek hortumlar montajda kolaylık sağlıyor ama bel verme ve ezilmeye açık. Sert boru kullanılan hatlar daha güvenilir oluyor; eğim sabit kalıyor.

Çap da önemli: gereğinden ince bir hat, aynı tortu miktarıyla çok daha erken tıkanıyor.

Ek noktaları ayrı bir başlık. Her ek, sızıntı ve tortu birikimi için aday bir nokta; gereksiz ek yapılmaması, hattın tek parça gitmesi tercih ediliyor.

Asma tavan ya da duvar içinde gizlenen bölümlerde bu tercih daha da önem kazanıyor; sonradan ulaşılamayan bir noktada çıkan sorun, tavanın açılmasını gerektiriyor.

Tıkanma açılırken yapılanlar

Hat tıkandığında yapılan işlem, tortunun nerede olduğuna göre değişiyor. Önce tavadan başlanıyor; tava sökülüp temizleniyor ve tortunun kaynağı ortadan kaldırılıyor.

Hat tarafında basınçlı hava ya da özel bir pompa ile açma yapılıyor. İşlem sırasında suyun içeri değil dışarı yönlendirilmesi gerekiyor; ters yönde uygulanan basınç, tortuyu iç üniteye taşıyor.

Açma sonrasında hatta kontrollü su verilip akış doğrulanıyor. Bu adım yapılmadığında iş bitmiş sayılmıyor.

Tıkanma kısa aralıklarla tekrarlıyorsa sebep hattın kendisinde olabiliyor: bel vermiş bir bölüm, ters eğim ya da ezilmiş bir kesit. Bu durumda açma işlemi kalıcı sonuç vermiyor.

Yaptığımız işler

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de klima montajı, tahliye hattı çekimi ve tıkanma açma işlemleri yapıyoruz. Montajda hattın eğimi baştan sona kontrol ediliyor ve işlem sonrası hatta su verilerek akış doğrulanıyor.