Klima soğuk üflüyor sonra sıcak üflüyor

Cihaz açılıyor, bir süre soğuk üflüyor, sonra üflediği hava ılıklaşıyor; bir süre sonra yeniden soğuyor. Bu aralıklı soğutma tablosu, çoğu zaman cihazın bir korumayı devreye sokup çıkarmasından geliyor. Hangi korumanın çalıştığı, ölçümle ayrılıyor.

Bu davranışın sebepleri sınırlı sayıda ve servis onları belirli bir sırayla eliyor.

Önce normal olanı ayırmak

Her aralıklı davranış arıza değil.

Cihaz hedef sıcaklığa ulaştığında kompresörü durduruyor, iç fan üflemeye devam ediyor. O anda üflenen hava ılık hissediliyor.

Bu normal çevrim; hedefe ulaşıldıktan sonra sıcaklık bir miktar yükselince kompresör yeniden devreye giriyor. İnverter cihazlarda ise kompresör tamamen durmak yerine devrini düşürüyor; üfleme sıcaklığı yavaşça değişiyor. Ayrım için hedef sıcaklık ile ortam sıcaklığı karşılaştırılıyor: ortam hedefe ulaşmışsa davranış normal.

Ortam hedefin çok üzerindeyken cihaz ılık üflemeye başlıyorsa, o zaman bir koruma devrede demek. Bu ilk ayrım yapılmadan yapılan her müdahale gereksiz kalıyor.

Buzlanma: en sık sebep

İç ünitenin eşanjörü aşırı soğuduğunda yüzeyinde buz oluşuyor.

Buz kalınlaştıkça hava geçişi azalıyor ve cihaz ısı alışverişi yapamaz hâle geliyor; üflenen hava ılıklaşıyor. Cihaz bunu algılayıp soğutmayı durduruyor ve buzun çözülmesini bekliyor; çözülünce yeniden soğutmaya geçiyor.

Döngü böyle kuruluyor: soğuk üfleme, ılıklaşma, bekleme, tekrar soğuk üfleme. Buzlanmanın iki ana sebebi var: hava debisinin düşmesi ve akışkan miktarının azalması. Hava debisi düştüğünde eşanjörden yeterli ısı alınamıyor ve yüzey donuyor; sebebi dolmuş filtre, kirlenmiş eşanjör ya da yavaşlamış fan oluyor.

Akışkan azaldığında ise buharlaşma basıncı düşüyor ve yüzey sıcaklığı donma noktasının altına iniyor.

Debi mi, akışkan mı

İki sebep aynı belirtiyi üretiyor ama ayrımı yapılabiliyor. Debi kaynaklı buzlanmada buz genellikle eşanjörün tamamına yakın bir alana yayılıyor ve filtre çıkarıldığında üflemede belirgin artış görülüyor. Akışkan azlığında buz çoğu zaman eşanjörün bir bölümünde başlıyor; giriş tarafında yoğunlaşıyor.

Ölçümde ayrım netleşiyor: hava debisi okunuyor, aşırı ısıtma ve aşırı soğutma değerleri alınıyor. Debi düşükken şarj değerleri yerindeyse tablo birinci; debi yerindeyken aşırı ısıtma yüksekse tablo ikinci oluyor.

Akışkan azlığı bir tüketim değil kaçak anlamına geldiği için, doğrudan dolum yapılmıyor; önce kaçak aranıyor.

Bu ayrım yapılmadan yapılan gaz ilavesi, kısa sürede aynı noktaya geri dönüyor.

Dış taraftaki korumalar

Aralıklı davranışın bir bölümü dış üniteden geliyor. Yüksek basınç koruması, ısının atılamadığı durumlarda devreye giriyor: kapanmış kanatçık yüzeyi, dönmeyen fan ya da ünitenin önündeki engel.

Bu tabloda cihaz sıcak saatlerde kesiyor, serin saatlerde normal çalışıyor. Aşırı akım koruması mekanik zorlanma ya da besleme sorunu sonrası çalışıyor. Kompresör sıcaklık koruması ise çoğu zaman akışkan azlığının işareti oluyor; gaz azaldıkça basma sıcaklığı yükseliyor.

Ayrım için dış ünitenin yüzeyi ve fanı kontrol ediliyor, ardından basınçlar ve çekilen akım ölçülüyor.

Korumanın hangi sınırı aştığı belirlenmeden parça değişimine geçilmiyor.

Sensör ve kart tarafı

Daha seyrek ama mümkün bir sebep, cihazın yanlış değer okuması. Eşanjör sensörü yerinden çıkmışsa ya da hatalı değer üretiyorsa, cihaz buzlanma olmadığı hâlde buzlanma sanıp soğutmayı kesebiliyor. Oda sensörü hatalıysa hedefe ulaşıldığı sanılıp kompresör erken durduruluyor.

Bu tabloda üflenen hava ile ortam sıcaklığı arasında tutarsızlık görülüyor: ortam sıcakken cihaz hedefe ulaştığını bildiriyor. Ölçümde sensör direnci sıcaklığa göre okunuyor ve yuvasında olup olmadığı kontrol ediliyor.

Kart tarafındaki bir sorun da benzer davranış üretebiliyor; ancak kart, besleme ve sensörler doğrulanmadan değiştirilmiyor.

Eleme sırası nasıl işliyor

Bu şikâyette eleme sırası şöyle işliyor. Önce hedef ve ortam sıcaklığı karşılaştırılıyor; normal çevrim eleniyor.

Panel açılıp filtre ve eşanjör yüzeyi kontrol ediliyor; buz izi aranıyor. Hava debisi ölçülüyor. Manifold bağlanıp alçak ve yüksek basınç, aşırı ısıtma ve aşırı soğutma okunuyor.

Dış ünitenin kanatçık yüzeyi ve fanı değerlendiriliyor; çekilen akım ölçülüyor.

Sensör değerleri okunuyor. Bu sıra izlendiğinde hangi korumanın neden devreye girdiği belirleniyor ve alınan değerler forma yazılıyor.

Kullanıcının yapabilecekleri

Servis gelmeden önce yapılabilecek birkaç kontrol var. Filtre çıkarılıp kontrol ediliyor; dolmuş filtre bu tablonun en sık sebebi. Dış ünitenin önündeki engeller kaldırılıyor ve yüzeyindeki kaba kir alınıyor.

Hedef sıcaklık ortam sıcaklığının altına alınıyor.

Döngünün süresi not ediliyor: kaç dakika soğuk üflüyor, kaç dakika ılık kalıyor. Bu bilgi teşhiste doğrudan işe yarıyor.

İç ünitede buz görülüyorsa cihaz kapatılıp çözülmesi bekleniyor; buzlu çalıştırmaya devam edilmiyor. Devreye müdahale edilmiyor, gaz eklenmiyor.

Bekletmenin bedeli

Bu tablo katlanılabilir göründüğü için sık erteleniyor.

Oysa buzlanarak çalışan bir cihazda buharlaşmamış akışkan kompresöre ulaşabiliyor; bu, kompresörün en hızlı yıprandığı koşullardan biri. Eriyen buzun tavadan taşması duvarda ve tabanda hasar bırakıyor.

Akışkan azlığı kaynaklıysa kaçak büyümeye devam ediyor ve onarım kapsamı genişliyor. Koruma sürekli devreye giriyorsa kompresör her seferinde zorlanıyor. Bu yüzden aralıklı soğutma, sezon sonuna bırakılmadan ölçümle değerlendiriliyor.

Isıtmada aynı belirti ne anlatıyor

Cihaz ısıtmada kullanılıyorsa aralıklı davranışın karşılığı farklı.

Dış eşanjörde biriken buzun çözülmesi için cihaz belirli aralıklarla defrost çevrimine giriyor. Bu sırada ısıtma duruyor, iç fan kesiliyor ve dış üniteden buhar çıkıyor. Birkaç dakika süren bu duraklama normal; sıklığı dış hava sıcaklığı ve neme göre değişiyor.

Anormal olan, defrostun çok sık tekrarlaması ya da hiç bitmemesi oluyor. Bu durumda dış eşanjörün yüzeyi, fan ve sensör değerleri kontrol ediliyor.

Kayıt ve karşılaştırma

Aralıklı davranışta geçmiş ölçümler teşhisi kısaltıyor.

Önceki bakımlarda alınmış hava debisi ve şarj değerleri bugünküyle karşılaştırılıyor. Debi gerilemişse kirlilik tarafı, aşırı ısıtma yükselmişse akışkan tarafı öne çıkıyor.

Onarım sonrası aynı ölçümler tekrarlanıp kayda ekleniyor. Böylece yapılan işin sonucu tahminle değil sayıyla doğrulanıyor. Aynı kayıt, şikâyet tekrarlarsa karşılaştırma noktası oluyor.

Bölgede kimi arayabilirsiniz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de aralıklı soğutma şikâyetinde ölçümlü tespit yapıyoruz. Döngü süresini ve iç ünitede buz görüp görmediğinizi iletmeniz, teşhisi doğrudan daraltıyor.