Klima sensörleri: oda, eşanjör, dış hava, basma

Bir klima içinde birden çok sıcaklık sensörü bulunuyor ve her biri farklı bir karara hizmet ediyor. Bir tanesi bozulduğunda cihaz durmuyor; yanlış karar veriyor.

Sensörler nerede duruyor, hangi kararı veriyor ve arızaları hangi belirtiyi üretiyor?

Oda sensörü

En bilinen sensör bu ve iç ünitenin emiş ağzında bulunuyor.

Görevi odanın sıcaklığını okumak. Cihaz bu değeri ayar sıcaklığıyla karşılaştırıp durup kalkmaya karar veriyor.

Konumu belirleyici: emiş ağzı tavana yakın olduğu için sensör, oturma seviyesinden daha sıcak okuyabiliyor. Bu, kumandada 24 yazarken odanın daha serin olması anlamına geliyor.

Arızalandığında iki tablo çıkıyor. Yüksek okuyorsa cihaz odayı gereğinden fazla soğutuyor ve durmuyor. Düşük okuyorsa hedefe ulaşıldığını sanıp erken duruyor; oda sıcak kalıyor.

İkinci tablo çok yaygın bir şikâyetin sebebi: "cihaz çabuk kesiyor, oda soğumuyor."

İç eşanjör sensörü

İç ünitedeki eşanjörün üzerine tutturulmuş küçük bir sensör bulunuyor. Görevi yüzey sıcaklığını izlemek.

İki iş yapıyor. Birincisi donma koruması: yüzey sıcaklığı belirli bir değerin altına inerse cihaz kompresörü durduruyor ya da devrini düşürüyor. Buzlanmayı önlemek için.

İkincisi ısıtmada ön ısıtma kontrolü: eşanjör yeterince ısınmadan fanın dönmemesini sağlıyor. Isıtmada ilk çalıştırmada yaşanan bekleme bundan.

Arızalandığında belirti kafa karıştırıcı: cihaz soğutmaya başlayıp kısa sürede kesiyor, sonra tekrar başlıyor. Kullanıcı bunu gaz sorunu sanıyor.

Ya da tersi: koruma çalışmadığı için eşanjör buz tutuyor. Bu durumda gerçek sebep gaz olmadığı halde tablo eksik şarja çok benziyor.

Dış hava sensörü

Dış ünitenin hava emişinde bulunuyor ve dış ortam sıcaklığını okuyor. Bu değere göre birkaç karar veriliyor: kompresörün çalışma sınırları, fan devri, ısıtmada defrost zamanlaması ve bazı cihazlarda kapasite ayarı.

Arızalandığında en görünür sonuç defrost davranışında çıkıyor. Sensör olduğundan soğuk okuyorsa cihaz gereksiz yere ve sık sık buz çözme çevrimine giriyor; ısıtma sürekli kesiliyor.

Tersi durumda buzlanma olduğu halde defrost hiç devreye girmiyor ve dış ünite buz tutuyor. Yazın ise etkisi daha az görünür: cihaz kapasitesini yanlış ayarlıyor ve tüketim beklenenin üzerinde çıkıyor.

Basma ve emiş sensörleri

İnverter cihazlarda kompresörün giriş ve çıkışında da sensörler bulunuyor.

Basma sıcaklığı sensörü kompresörden çıkan sıcak gazın sıcaklığını izliyor. Bu değer, sistemin sağlığı hakkında en çok bilgi veren ölçümlerden biri.

Aşırı yükselirse cihaz kendini koruyup duruyor. Yükselmenin sebebi genellikle eksik şarj, tıkanıklık ya da ısı atamayan bir dış ünite oluyor.

Emiş sıcaklığı sensörü dönen gazın sıcaklığını okuyor. Sıvı dönüşünü fark etmeye ve aşırı ısıtma değerini hesaplamaya yarıyor.

Bu iki sensör arızalandığında cihaz genellikle kod veriyor. Ama koruma yanlış tetiklenmiş olabiliyor: sistem sağlıklı olduğu halde cihaz sürekli durabiliyor.

Bu yüzden yüksek basma sıcaklığı kodu alan bir cihazda önce sistem ölçülüyor; sensörü doğrudan suçlamak eksik bir yaklaşım.

Arıza nasıl anlaşılıyor

Sensörler basit elemanlar ve arızaları ölçümle net biçimde belirleniyor.

Çoğu klima sensörü sıcaklıkla direnci değişen tipte. Servis, sensörü devreden ayırıp direncini ölçüyor ve okuduğu değeri o sıcaklık için beklenen değerle karşılaştırıyor.

Üretici belgelerinde bu karşılaştırma için tablo bulunuyor: hangi sıcaklıkta hangi direnç.

İki tipik arıza var. Kopuk sensör sonsuz direnç gösteriyor; cihaz genellikle hemen kod veriyor. Kaymış sensör ise ölçüyor ama yanlış değer veriyor — bu daha zor teşhis ediliyor çünkü cihaz kod vermiyor, yalnız yanlış davranıyor.

Üçüncü bir durum daha var ve sık atlanıyor: sensör sağlam ama yerinden çıkmış. Eşanjöre tutturulmuş bir sensör yuvasından kurtulduğunda yüzeyi değil havayı ölçüyor; değer yanlış çıkıyor ama sensörde bir kusur bulunmuyor.

Kart arızasıyla karışıyor

Bu, teşhiste en sık yaşanan karışıklık.

Kart, sensörlerden gelen değerlere göre karar veriyor. Bozuk bir sensör kartı yanlış karar vermeye zorluyor ve belirti kart arızası gibi görünüyor.

Ayrım için sıra şu: önce sensörler ölçülüyor, sonra besleme, sonra konnektörler ve haberleşme kablosu. Kart en sonda değerlendiriliyor.

Bu sıranın pratik karşılığı büyük: sensör küçük ve ucuz bir parça, kart ise cihazın en pahalı ikinci bileşeni. Sıra atlandığında gereksiz bir kart değişimi gündeme gelebiliyor.

İyi bir servis, kart önerisinden önce hangi ölçümlerin yapıldığını söyleyebiliyor. Sorulacak soru bu: sensör değerleri okundu mu.

Sensör arızası mı, gerçek sorun mu

Bir ayrım daha var ve en önemlisi bu.

Sensörler koruma kararlarını tetikliyor. Cihaz kendini koruyup durduğunda iki ihtimal bulunuyor: sensör yanlış okuyor ya da gerçekten korunması gereken bir durum var.

Yüksek basma sıcaklığında duran bir cihazda sensörü değiştirmek, korumayı kaldırmak anlamına gelebiliyor. Sistem gerçekten zorlanıyorsa bu, kompresörü kaybettiren bir müdahale oluyor.

Doğru yaklaşım sensörü doğrulamak ve aynı anda sistemi ölçmek: basınçlar, aşırı ısıtma, aşırı soğutma ve çekilen akım. Sensör sağlamsa koruma haklı demek ve sebep başka yerde aranıyor: kirli eşanjör, eksik ya da fazla şarj, tıkanıklık, zayıf hava debisi. Bu, sensör tartışmasının neden tek başına yürütülemeyeceğini gösteriyor.

Sensör konumu ayarı da etkiliyor

Sensörler arızalanmadan da yanlış değer verebiliyor; sebep konum oluyor.

Oda sensörü tavana yakın. Sıcak hava yukarıda toplandığı için okunan değer, oturma seviyesinden yüksek çıkabiliyor. Yüksek tavanlı mekânlarda fark büyüyor.

Cihaz güneş alan bir duvarda. Ünite ısınıyor ve sensör odayı olduğundan sıcak okuyor.

Emiş ağzının önünde engel. Perde ya da dolap, cihazın odayı değil kendi çevresindeki küçük hacmi ölçmesine yol açıyor.

Bu üç durumda sensör sağlam; sorun yerleşimde. Ayrım basit bir kontrolle yapılıyor: oturma seviyesine konan bir termometre ile kumandadaki değer karşılaştırılıyor.

Bazı kablolu kumandalarda sensör kumandanın içinde bulunuyor; o zaman kumandanın konumu belirleyici hale geliyor.

Yardım gerekirse

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de klima arıza tespiti ve ölçüm için ADEK Klima'ya ulaşabilirsiniz. Sensör değerlerini sistem ölçümleriyle birlikte okuyoruz; ikisi ayrı ayrı yanıltıcı olabiliyor.