Klima projesi ne zaman gerekir?

Küçük bir işletmede klima kararı çoğu zaman yerinde bakılarak veriliyor. Belirli bir büyüklüğün üzerinde ise bu yetmiyor; sistemin önceden hesaplanması ve çizilmesi gerekiyor.

Projeye belirli bir noktadan sonra ihtiyaç duyuluyor; olmadığında ortaya çıkan tablolar da birbirine benziyor.

Keşif ile proje aynı şey değil

İkisi de kurulumdan önce yapılıyor ama kapsamları farklı.

Keşif yerinde yapılan bir değerlendirme: mekân görülüyor, ölçüler alınıyor, cihaz konumları ve güzergâh konuşuluyor. Tek cihazlı ve küçük ölçekli işlerde bu yeterli oluyor.

Proje ise hesaplanmış ve çizilmiş bir belge: her hacim için ısı yükü hesaplanıyor, cihaz kapasiteleri buna göre seçiliyor, hat çapları ve güzergâhlar çiziliyor, elektrik ihtiyacı belirleniyor.

Ayrım şuradan çıkıyor: keşif yapılabilir olanı belirliyor, proje olması gerekeni hesaplıyor.

Küçük ölçekte ikisi arasındaki fark az. Sistem büyüdükçe ve iç ünite sayısı arttıkça, hesapsız verilen kararların birikimli hatası büyüyor.

Hangi durumlarda gerekiyor

Proje ihtiyacı belirli eşiklerde ortaya çıkıyor.

Çok sayıda iç ünite. Hat güzergâhı, çap seçimi ve şarj hesabı el yordamıyla yürütülemiyor.

Kanallı sistem. Kanal kesitleri, menfez yerleşimi ve hava debileri hesaplanmadan yapıldığında ses ve dağılım sorunları çıkıyor.

Yüksek tavan ve büyük hacim. Havanın kullanım bölgesine ulaşması ayrı bir planlama gerektiriyor.

Değişken doluluk. Toplantı ve etkinlik alanlarında yük hesabının kişi sayısına göre yapılması gerekiyor.

Yeni yapı ya da kapsamlı tadilat. Şaft, asma tavan ve elektrik altyapısı henüz kapanmamışken karar verilmesi gerekiyor.

Kayıt yükümlülüğü. Belirli sistemlerde ekipman ve akışkan bilgilerinin kayda geçmesi isteniyor; proje bu envanterin temeli oluyor.

Bu altı başlıktan biri varsa, kurulumdan önce hesaplanmış bir plan yapılması sonraki yılların sorunlarını doğrudan azaltıyor.

Proje neleri içeriyor

İçeriği mekâna göre değişiyor ama omurga aynı kalıyor.

Isı yükü hesabı. Her hacim için ayrı: cephe yönü, cam alanı, yalıtım durumu, kişi sayısı, aydınlatma ve ekipman.

Cihaz seçimi. Hesaplanan yüke göre kapasite ve tip; duvar tipi mi, kaset mi, kanallı mı.

Yerleşim planı. İç ve dış ünitelerin konumları, dış ünite için hava akışı ve erişim.

Boru güzergâhı ve çaplar. Hat uzunlukları, kot farkları, dağıtıcı konumları ve ilave akışkan hesabı.

Tahliye planı. Yoğuşma suyunun eğimle nereye gideceği; gerekiyorsa pompa çözümü.

Elektrik ihtiyacı. Besleme, kesit ve koruma değerleri.

Kontrol düzeni. Hangi ünitenin nasıl kumanda edileceği, merkezi izleme olup olmayacağı.

Bu yedi başlık, kurulum sırasında verilecek kararların neredeyse tamamını önceden belirliyor.

Proje olmadığında ortaya çıkan tablolar

Hesap yapılmadan kurulan sistemlerde tekrar eden birkaç tablo var.

Kapasite tutmuyor. Yoğun saatlerde yetersizlik, düşük yükte kısa çevrim.

Dağılım bozuk. Bir bölüm serin, diğeri sıcak kalıyor. Sonradan cihaz eklenerek çözülmeye çalışılıyor ve tablo daha da karışıyor.

Güzergâh sıkışıyor. Hatların geçeceği yer kalmıyor; boru dolaşarak gidiyor, uzunluk artıyor ve kapasite düşüyor.

Tahliye zorlanıyor. Eğim sağlanamadığı için pompa ekleniyor; sisteme gereksiz bir arıza kalemi giriyor.

Servis erişimi kalmıyor. Ünite asma tavana kapatılmış, servis kapağı yetersiz. Her bakım büyük bir işleme dönüşüyor.

Beşinin de ortak yanı: kurulumdan sonra düzeltilmesi, baştan doğru yapılmasından çok daha zor.

Projeyle kurulum arasındaki bağ

Hesaplanmış bir plan, uygulanmadığında bir belge olarak kalıyor. Bu yüzden kurulum sırasında projeye uygunluk izleniyor: seçilen cihaz kapasiteleri, hat çapları, güzergâh ve tahliye çözümü çizilenle aynı mı.

Sahada değişiklik gerekebiliyor; bir kiriş, bir şaft ya da beklenmeyen bir engel güzergâhı değiştirebiliyor. Önemli olan bu değişikliğin kayda geçmesi.

Kurulum bittiğinde uygulanmış hâlin belgelenmesi, sonraki yıllarda yapılacak her müdahaleyi kolaylaştırıyor: hangi hat nereden geçiyor, hangi ünite hangi dış üniteye bağlı. Bu bilgi olmadığında, yıllar sonra yapılan bir arıza tespiti, önce sistemin haritasını çıkarmakla başlıyor.

Devreye alma ve teslim

Proje kapsamındaki bir sistemde teslim, cihazın çalışır hâle gelmesinden ibaret olmuyor.

Ölçümler alınıyor. Her devre için basınç, sıcaklık, aşırı ısıtma ve aşırı soğutma; her ünite için çekilen akım ve hava debisi.

Denge kontrol ediliyor. Kanallı sistemlerde menfezlerden çıkan debiler ölçülüyor ve gerekiyorsa ayarlanıyor.

Kontrol düzeni doğrulanıyor. Hangi kumandanın hangi üniteyi çalıştırdığı tek tek deneniyor.

Envanter oluşturuluyor. Model, seri numarası, akışkan tipi ve miktarı, konum.

Bu dört adım tamamlandığında sistem yalnız çalışır durumda değil, izlenebilir hâle gelmiş oluyor. Sonraki bakımlar bu kayıt üzerinden yürüyor.

Küçük işletmede ölçüyü kaçırmamak

Her iş projeyi gerektirmiyor; gereksiz yere büyütmek de bir hata olurdu. İki üç cihazlı bir işletmede iyi yapılmış bir keşif, hesaplanmış bir kapasite ve yazılı bir kapsam çoğu zaman yeterli oluyor.

Burada belirleyici olan, kapasitenin metrekareye bakılarak değil yük hesabıyla belirlenmesi. Mutfaklı bir işletmede, güneş alan bir vitrinde ya da kalabalık bir salonda bu fark büyük.

İkinci madde güzergâh: hat uzunluğu ve kot farkı baştan ölçülüyor, ilave akışkan buna göre hesaplanıyor. Üçüncüsü erişim: cihazların bakım yapılabilecek konumlara kurulması. Bu üç başlık küçük ölçekte projenin yerini tutuyor; büyüdükçe ise hesaplanmış bir plan kaçınılmaz hâle geliyor.

Kim hazırlıyor, işletme neye bakıyor

Planlama işi, sistemi kuracak taraftan bağımsız da yürütülebiliyor; ölçeğe göre değişiyor. İşletmenin bakacağı şey belgenin kalınlığı değil, birkaç somut satır: her hacim için ayrı yük hesabı yapılmış mı, cihaz kapasiteleri bu hesaba dayanıyor mu, hat uzunlukları ve ilave akışkan miktarı belirtilmiş mi, tahliye çözümü çizilmiş mi.

Bu dördü varsa plan uygulanabilir demek. Yalnız cihaz listesi ve kapasite yazan bir belge ise plan değil, teklif ekidir.

İkinci bakılacak şey güncellik: mekânda tadilat yapıldıysa ya da kullanım değiştiyse hesap da yenileniyor.

Üçüncüsü teslim kapsamı: devreye alma ölçümlerinin ve envanterin işin parçası olup olmadığı baştan konuşuluyor.

Yaptığımız işler

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de işletmeler için keşif, yük değerlendirmesi, sistem planlaması ve ölçümlü devreye alma yapıyoruz. Kurulum sonrası envanter ve ölçüm değerleri dosyaya işleniyor.