Klima kurutucu filtresi (drayer) ne için var?

Kurutucu filtre — sahada drayer ya da filtre kurutucu olarak anılıyor — küçük ve ucuz bir parça. Buna karşılık sistemin ömrü üzerindeki etkisi, boyutuyla hiç orantılı değil.

Ne yapıyor, neden her açılışta değişiyor ve tıkandığında hangi tabloyu üretiyor?

İki işi birden yapıyor

Adı bunu zaten söylüyor: hem filtre hem kurutucu.

Filtre tarafı devrede dolaşan katı parçacıkları tutuyor: montajdan kalan metal talaşı, lehim kalıntısı, kopan yalıtım parçaları ve zamanla oluşan aşınma ürünleri.

Bu parçacıklar tutulmazsa iki yere gidiyorlar: genleşme elemanının dar geçidine ve kompresörün içine. İkisi de sistemi durduran arızalar üretiyor.

Kurutucu tarafı ise nemi tutuyor. İçinde nem çeken bir malzeme bulunuyor; devrede kalan az miktardaki su buharını üzerine alıyor.

Bu ikinci görev, parçanın asıl değerini oluşturuyor.

Nem neden bu kadar önemli

Kapalı bir soğutma devresinde bulunmaması gereken şey nem ve sebebi iki katmanlı.

Birincisi donma. Genleşme elemanının geçidi çok dar. Devrede dolaşan su, tam da basıncın düştüğü ve sıcaklığın en çok azaldığı bu noktada donabiliyor.

Sonuç kesintili bir tablo: cihaz bir süre çalışıyor, akış kesiliyor, duruyor; buz çözülünce tekrar başlıyor. Bu davranış çoğu zaman elektrik arızası sanılıyor.

İkincisi asit oluşumu. Nem, yağ ve akışkanla tepkimeye girip asit üretiyor. Bu asit gözle görülmüyor ve yavaş çalışıyor.

Hedefi kompresörün sargı yalıtımı. Yıllar içinde yalıtım zayıflıyor ve bir gün kompresör kısa devre yapıyor. Arıza günü ile sebebin oluştuğu gün arasında yıllar olabiliyor.

Kurutucu filtre, bu zinciri başında kesen parça.

Nem sisteme nasıl giriyor

Kaynaklar belli ve hepsi önlenebilir.

Montajda hatlarda kalan hava. Hava, içindeki su buharıyla birlikte sisteme giriyor. Vakum işleminin amacı tam olarak bunu çekmek.

Vakumun eksik yapılması. Süre kısa tutulduğunda ya da bekleme testi yapılmadığında nem devrede kalıyor.

Sistemin açık bırakılması. Onarım sırasında açılan bir hat, dakikalar içinde nemli hava alıyor. Bu yüzden hatlar gereksiz yere açık bırakılmıyor.

Kaçak. Basınç düştüğünde bazı koşullarda dışarıdan hava içeri girebiliyor.

Kaynağı belirsiz gaz. Kimliği bilinmeyen bir tüp, nem taşıyor olabiliyor.

Bu beş kaynağın dördü montaj ve servis kalitesiyle ilgili; kurutucu filtre son savunma hattı oluyor.

Her açılışta değişiyor

Bu, sahada en sık atlanan kural.

Kurutucu filtrenin nem tutma kapasitesi sınırlı. Bir kez doyduktan sonra tutmuyor; üstelik doymuş bir kurutucu, koşullar değiştiğinde tuttuğu nemi geri bırakabiliyor.

Bu yüzden sistem her açıldığında — kompresör değişimi, eşanjör onarımı, kaçak tamiri gibi — kurutucu filtre de değiştiriliyor.

Özellikle kompresör yanmasından sonra bu zorunlu hale geliyor. Yanan bir kompresör devreye asit ve yanma ürünleri bırakıyor; bunları temizlemeden takılan yeni bir kompresör, aynı yoldan gidiyor.

Ağır kirlenmiş sistemlerde ikili bir yaklaşım uygulanıyor: sistem yıkanıyor, kurutucu takılıyor, bir süre çalıştırılıp kurutucu ikinci kez değiştiriliyor.

Parçanın maliyeti, kompresörün maliyetinin yanında çok küçük kalıyor. Bu, atlanmasının neden anlamsız olduğunu gösteriyor.

Tıkanma nasıl belli oluyor

Kurutucu filtre görevini yaparken doluyor ve bir noktada akışı kısıtlamaya başlıyor.

Belirtiler tıkanıklığın tipik tablosuna uyuyor: soğutma zayıflıyor, cihaz sürekli çalışıyor, tüketim artıyor.

Ayırt edici bir bulgu var: kurutucu filtrenin girişi ile çıkışı arasında sıcaklık farkı. Normalde iki taraf birbirine yakın sıcaklıkta olmalı. Tıkanıklık varsa çıkış tarafı belirgin biçimde soğuyor; bazen üzerinde çiy ya da buz görülüyor.

Bu, elle dokunarak bile fark edilebilen bir belirti ve teşhiste hızlı bir kestirme sağlıyor.

Ölçüm tarafında ise tablo eksik şarja benziyor: aşırı ısıtma yükseliyor. Ayrımı yapan şey, kurutucu üzerindeki sıcaklık farkı ve şarj miktarının doğrulanması oluyor.

Bu yüzden "gaz eksik" tanısı konmadan önce kurutucu kontrol ediliyor; eksik olmayan bir sisteme gaz eklemek sorunu büyütüyor.

Ev tipi cihazlarda durum

Bir ayrım yapmak gerekiyor: her klimada değiştirilebilir bir kurutucu filtre bulunmuyor.

Küçük ev tipi splitlerde kurutucu genellikle kılcal borunun girişine yerleştirilmiş küçük bir eleman ya da doğrudan hat üzerine kaynatılmış bir parça oluyor. Değişimi hat açmayı ve kaynak yapmayı gerektiriyor.

Ticari ve büyük sistemlerde ise değiştirilebilir tipte, hatta bazen vidalı bağlantılı kurutucular kullanılıyor. Bakımın rutin bir maddesi haline gelebiliyor.

Ev tipi bir cihazda kurutucu değişimi, sistem zaten açılmışsa yapılıyor. Sırf kurutucu için sistem açmak anlamlı olmuyor; ama bir onarım için açıldığında atlanmıyor.

Bu ayrım, kullanıcının şunu sormasını mümkün kılıyor: sistem açıldıysa kurutucu değişti mi.

Kullanıcının göremediği bir parça

Kurutucu filtre dış ünitenin içinde ve kullanıcı onu hiç görmüyor. Bu, atlanmasını kolaylaştırıyor.

İşlem faturasında ya da servis kaydında görünmesi bu yüzden değerli. Kompresör değişimi ya da kaçak onarımı yapılmış bir cihazda kurutucunun da değiştiğinin yazılı olması, işin eksiksiz yapıldığını gösteren somut bir kayıt.

Aynı kayıt sonraki yıllarda da işe yarıyor: sistemin ne zaman açıldığı ve neyin değiştiği biliniyor.

Bir de vakum kaydı var. Kurutucu değişimiyle birlikte sistemin yeniden vakumlandığı ve bekleme testinin yapıldığı yazılıysa, nem tarafındaki zincir tamamen kapanmış demek.

Vakumla birlikte çalışıyor

Kurutucu filtre tek başına bir çözüm değil; vakum işlemiyle birlikte anlam kazanıyor.

Vakum, sistemdeki havayı ve nemin büyük bölümünü çekiyor. Kurutucu ise kalan az miktardaki nemi tutuyor. İkisi ardışık çalışıyor.

Vakum atlanırsa kurutucu daha ilk günde doyuyor ve koruma işlevini kaybediyor. Yani eksik vakumun bedelini kurutucu ödemiyor; sistem ödüyor.

Doğru sıra şu: hat bağlanıyor, azotla basınç testi yapılıyor, vakum çekiliyor ve bekleme testiyle doğrulanıyor, sonra vanalar açılıyor.

Bu sıranın kayda geçirilmesi, sistemin nem tarafındaki geçmişini gösteren tek belge oluyor.

Yardım gerekirse

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de klima onarımı, kaçak tespiti ve gaz işlemleri için ADEK Klima'ya ulaşabilirsiniz. Sistemin açıldığı her işlemde kurutucu değişimi ve vakum kayda geçiriliyor.