Klima kanatçıkları ezilirse ne olur?

Klima kanatçıkları ezilmiş bir dış ünite, en sık karşılaştığımız görünmez kapasite kaybı sebebi; yüzeydeki ince alüminyum kanatçıklar cihazın en kolay zarar gören bölümü. Bir darbe, yanlış bir temizlik ya da yakınında yapılan bir iş, kanatçıkları yatırıp hava geçişini kapatıyor. Cihazda arıza yok gibi görünüyor ama kapasite düşüyor.

Kanatçıklar birkaç sebeple eziliyor ve ürettikleri belirti düzeltmenin nasıl yapılacağını da belirliyor.

Kanatçık ne işe yarıyor

Eşanjörün içinden akışkan geçiyor, dışından hava. Isı bu iki akış arasında el değiştiriyor.

Kanatçıklar, bu alışverişin yapıldığı yüzeyi büyütmek için var. İnce alüminyum levhalar sık aralıklarla dizilerek küçük bir hacimde geniş bir temas alanı oluşturuyor.

Aralarındaki boşluk, havanın geçtiği yol. Bu boşluk daraldığında geçen hava miktarı düşüyor.

Aynı yapı hem iç hem dış ünitede bulunuyor; dış ünitede daha açıkta olduğu için darbeye daha çok maruz kalıyor.

Kanatçıkların ince olması bilinçli bir tasarım; ısıyı hızlı iletiyor. Ama aynı incelik onları kolay eğilebilir yapıyor.

Yani kanatçık, cihazın hem en verimli hem de en kırılgan parçası.

Neden eziliyor

Sahada en sık gördüğümüz sebepler şunlar.

Basınçlı su. Yakından ve dik açıyla tutulan bir yıkama tabancası, kanatçıkları toplu hâlde yatırıyor. En sık karşılaşılan sebep bu.

Sert fırça ve kazıma. Yüzeydeki kiri mekanik olarak kaldırmaya çalışmak, kirle birlikte kanatçığı da götürüyor.

Darbe. Taşınma, montaj sırasındaki çarpma, dar bir alandan geçirme.

Yakında yapılan işler. Cephe çalışması, tadilat, düşen malzeme ya da bir merdivenin dayanması.

Yabancı cisim. Dal, tel, oyuncak; özellikle zemine yakın kurulmuş ünitelerde.

Dolu. Korunaksız konumdaki ünitelerde yüzeyde noktasal ezilmeler bırakıyor.

Bu sebeplerin çoğu bakım ya da çevre kaynaklı; cihazın kendi çalışmasıyla ilgisi yok.

Ezik kanatçığın etkisi

Etki tek başlıkta toplanıyor: hava geçişinin azalması.

Dış ünitede bu, ısının atılamaması demek. Yoğuşma basıncı yükseliyor, kompresör daha çok akım çekiyor ve tüketim artıyor.

Sıcak günlerde cihaz yüksek basınç koruması nedeniyle kendini durdurabiliyor. Şikâyet "sıcakta kesiyor" biçiminde geliyor.

İç ünitede ise üflenen hava miktarı düşüyor; eşanjör aşırı soğuyor ve buzlanma başlıyor.

Etki, ezilen alanın büyüklüğüne bağlı. Yüzeyin küçük bir bölümündeki ezilme fark edilmiyor; geniş bir alan kapandığında ölçümlerde açıkça görülüyor.

Kirlenmeyle karışabiliyor ama ikisi aynı şey değil: kir temizlikle gidiyor, ezilme mekanik olarak düzeltilmeden geçmiyor.

Nasıl anlaşılıyor

Teşhis hem gözle hem ölçümle yapılıyor. Gözle bakıldığında ezik bölge belli oluyor: kanatçıklar bir yöne yatmış, aralarındaki boşluk kapanmış, yüzey ışığı geçirmiyor. Elin ünitenin çıkış ağzına tutulması da fikir veriyor; üflemenin bir bölgede belirgin şekilde zayıf olması yüzeyin kapandığını gösteriyor.

Ölçüm tarafında ise yoğuşma sıcaklığı ve aşırı soğutma değeri yükseliyor, çekilen akım artıyor. Bu değerler kirli bir eşanjörde de yükseliyor; ayrımı gözle yapılan kontrol sağlıyor.

Temizlik sonrası değerlerin düzelmemesi de mekanik bir engel olduğunu işaret ediyor. Cihazın geçmiş bakım kayıtları varsa karşılaştırma doğrudan yapılabiliyor: aynı koşuldaki eski değerlerle bugünkü değerler yan yana konuyor.

Kanatçık tarağıyla düzeltme

Ezilen kanatçıklar, kanatçık tarağı denen basit bir aletle düzeltiliyor.

Tarağın diş aralığı, o cihazın kanatçık sıklığına uyuyor. Yanlış aralıktaki bir tarak, düzeltmek yerine ikinci bir hasar bırakıyor.

İşlem yukarıdan aşağıya, kanatçık yönünde ve yavaş yapılıyor. Zorlanan bir bölge varsa üzerine gidilmiyor; kopan kanatçık geri gelmiyor.

Düzeltme öncesinde yüzey temizleniyor; kirle birlikte tarak çekmek kanatçıkları katlıyor. Boru bağlantılarının ve sensör yuvalarının bulunduğu bölgelerde tarak kullanılmıyor, elle çalışılıyor.

Kanatçık tabanından kopmuş ya da delinmiş bölgeler düzeltilemiyor; orada değerlendirme eşanjör değişimine ya da cihazın yenilenmesine geçiyor. İşlem sonunda ölçüm tekrarlanıyor; düzelmenin sayıya yansıması bekleniyor.

Nasıl korunuyor

Ezilmenin önlenmesi, düzeltilmesinden çok daha kolay. Yıkama yapılırken su, kanatçık yönünde ve mesafeli tutuluyor; yüksek basınçlı makineler bu iş için uygun olmuyor. Temizlikte sert fırça yerine yumuşak fırça ve uygun kimyasal kullanılıyor.

Ünitenin konumu belirleyici: zemine çok yakın, geçiş yolunun üzerinde ya da eşya konulan bir alanda duran üniteler daha çok darbe alıyor.

Korunaksız konumlarda üstü açık bir koruma sacı, dolu ve düşen cisimlere karşı işe yarıyor; hava akışını kesmemesi şartıyla. Cephe çalışması, tadilat ve boya işlerinden önce ünitenin geçici olarak korunması, sonradan yapılacak onarımdan ucuza geliyor. Bakım sırasında kanatçık durumunun fotoğrafla kayda geçirilmesi de yararlı oluyor; bozulmanın ne zaman başladığı böyle görülüyor.

İç ünitede kanatçık sorunu

Konu çoğunlukla dış üniteyle anılıyor ama iç ünitede de karşılığı var. İç ünitenin eşanjörü panelin ve filtrenin arkasında duruyor; darbeye kapalı ama temizlik sırasında zarar görebiliyor.

Filtre çıkarıldıktan sonra yüzeye doğrudan fırça ya da sert bir aparat sürülmesi, kanatçıkları aynı biçimde yatırıyor.

Ev tipi sprey ürünlerin ardından yapılan zorlamalı silme de sık görülen bir sebep. İç ünitede ezilen bir yüzey, üflenen hava miktarını düşürüyor ve eşanjör aşırı soğuduğu için buzlanmaya yol açıyor.

Bu yüzden iç ünite yüzeyine kullanıcı tarafından müdahale edilmiyor; filtre dışındaki her şey servis alanı olarak kalıyor.

Bakım kaydında kanatçık durumu

Kanatçık yüzeyi, yıl içinde en çok değişen bölüm olduğu için kayda giriyor. Her bakımda yüzeyin fotoğrafı çekiliyor ve ezik ya da aşınmış bölgeler not ediliyor. Bu kayıt iki soruyu cevaplıyor: bozulma ne zaman başladı ve hangi hızla ilerliyor.

Ezilme aniden ortaya çıkan bir hasar; kayıt, hangi ziyaret arasında oluştuğunu gösteriyor ve sebebin aranmasını kolaylaştırıyor.

Düzeltme yapıldıysa öncesi ve sonrası ölçüm değerleri de aynı kayda giriyor. Böylece yüzeyin durumu tahminle değil, karşılaştırmayla değerlendiriliyor.

Bu işi biz yapıyoruz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de kanatçık düzeltme, yüzey temizliği ve ölçümlü bakım yapıyoruz. İşlem öncesi ve sonrası değerler yan yana kaydediliyor.