Klima ısıtmada çalışıyor soğutmada çalışmıyor

Cihaz kışın ısıtıyor, yazın soğutmuyor. Aynı cihaz, aynı devre, aynı kompresör — değişen tek şey akışkanın hangi yöne aktığı. Bu tabloda arama yönü çeviren parçada yoğunlaşıyor: dört yollu vana ve onu süren kumanda zinciri.

Mod geçişi nasıl yapılıyor, tek yönde çalışan bir cihazda hangi ihtimaller kalıyor ve ayrım nasıl yapılıyor?

Mod geçişi nasıl oluyor

Isı pompası olarak çalışan bir klimada devre aynı kalıyor, akışkanın yönü değişiyor. Isıtmada iç ünite ısıyı veren taraf, dış ünite ısıyı çeken taraf oluyor; soğutmada bu roller yer değiştiriyor. Yönü çeviren parça dört yollu vana; kompresörün çıkışını iki taraftan birine yönlendiriyor.

Vana bir bobinle sürülüyor ve bobin karttan besleniyor. Çoğu cihazda vana ısıtma konumunda enerjileniyor, soğutmada enerjisiz kalıyor; bazı modellerde bu tersine kurulmuş oluyor.

Yön değişimi anında devrede kısa bir basınç dalgalanması ve bir "şak" sesi duyuluyor; bu normal.

Cihaz yalnız tek yönde çalışıyorsa, arıza bu zincirin bir halkasında oluyor.

Vana takılı kalmışsa

En sık karşılaşılan tablo, vananın mekanik olarak konum değiştirememesi. Vana içindeki sürgü, basınç farkıyla hareket ediyor; kirlenme, aşınma ya da yağ kalıntısı sürgüyü tutabiliyor.

Bu durumda cihaz komutu veriyor ama yön değişmiyor; ısıtma konumunda takılı kalan bir vanada soğutma hiç gerçekleşmiyor. Belirtisi tanınabilir: cihaz soğutma modunda çalışıyor, kompresör dönüyor, ama iç üniteden ılık hava geliyor ve dış ünite serin üflüyor. Ölçümde bu tablo netleşiyor: soğutma modunda alçak ve yüksek basınç birbirine yakın çıkıyor, aradaki fark oluşmuyor.

Boru sıcaklıkları da doğrulama sağlıyor; ısıtma konumundaki hat düzeni soğutma modunda da devam ediyor.

Vana takılıysa bazen hafif darbe ya da basınç oyunuyla serbest kalıyor, ancak bu kalıcı çözüm sayılmıyor.

Bobin ve besleme

Vana sağlam olsa da onu süren bobin çalışmıyorsa yön değişmiyor. Bobin sargısı açık devre olabiliyor ya da besleme ulaşmıyor olabiliyor. Ölçümde iki şey bakılıyor: bobinin direnci ve uçlarındaki gerilim.

Gerilim varsa ve bobin sağlamsa sorun vananın mekanik tarafında; gerilim yoksa arama karta ve kablolamaya dönüyor. Bobinin yerinden çıkmış olması da mümkün; vana gövdesine oturmayan bir bobin sürgüyü hareket ettiremiyor.

Konnektör gevşekliği ve kablo kopukluğu, sahada sık çıkan ve kolay çözülen sebepler.

Kart üzerindeki çıkış katı arızası ise en son değerlendirilen ihtimal oluyor.

Vana dışındaki ihtimaller

Her tek yönlü çalışma vana kaynaklı olmuyor. Cihazın soğutma modunda çalışmaması, ayar ve mod seçiminden de gelebiliyor: hedef sıcaklık ortam sıcaklığının üzerindeyse çevrim hiç başlamıyor.

Bazı modellerde otomatik mod devredeyse cihaz kendi kararını veriyor ve soğutmaya geçmiyor. Akışkan miktarının azalması da soğutma tarafında daha erken belirti veriyor; ısıtma sürerken soğutma zayıflıyor. Bu yüzden ölçüm yapılmadan doğrudan vana suçlanmıyor.

Kumandanın komutu iletip iletmediği de kontrol ediliyor; cihaz komutu almıyorsa mod hiç değişmiyor.

Bu ihtimaller sırayla elendikten sonra vana tarafına geçiliyor.

Değişim kararı nasıl veriliyor

Dört yollu vana, kaynaklı bir bağlantıyla devreye giren bir parça. Değişimi, devrenin açılmasını ve akışkanın geri kazanılmasını gerektiriyor; kaynak sırasında vananın aşırı ısınmaması için özel önlem alınıyor. İşlem sonrası vakum ve tartılı şarj yapılıyor.

Bu kapsam nedeniyle değişim kararı, ölçümle doğrulanmadan verilmiyor. Cihazın yaşı ve akışkan tipi de karara giriyor; eski nesil akışkanla çalışan ileri yaştaki bir cihazda büyük onarım, çoğu zaman ertelenmiş bir yenileme oluyor.

Değişim sonrası her iki modda da ölçüm alınıyor ve kayda geçiriliyor.

Ne zaman aciliyet var

Bu tablo yaz aylarında doğrudan kullanım kaybı anlamına geliyor. Cihazı soğutma modunda ısrarla çalıştırmak sonuç vermiyor; kompresör çalışıyor ama iş üretilmiyor.

Vana yarı konumda kalmışsa iki taraf arasında kaçak oluşuyor ve kompresör sürekli yük altında kalıyor. Bu, basma sıcaklığını yükseltiyor ve kompresörün yıpranmasını hızlandırıyor. Bu yüzden yön değişmiyorsa cihaz gereksiz yere çalıştırılmıyor.

Ölçüm yapılana kadar fan modu kullanılabiliyor; hava dolaştırmak sistemi zorlamıyor.

Servis öncesi bakılabilecekler

Servis gelmeden önce birkaç kontrol yapılabiliyor. Kumandada mod gerçekten soğutmaya alınmış mı ve hedef sıcaklık ortamın altında mı, kontrol ediliyor. Otomatik mod kapatılıp doğrudan soğutma seçiliyor.

Cihaz kapatılıp birkaç dakika sonra tekrar açılıyor; bazı modeller mod geçişini yeniden deniyor. Mod değişirken bir ses duyulup duyulmadığı not ediliyor; sesin hiç gelmemesi bilgi taşıyor.

İç ve dış üniteden gelen havanın sıcaklığı elle kontrol ediliyor.

Panel açılmıyor ve devreye müdahale edilmiyor.

Ölçümde ne görülüyor

Yön değişmiyorsa bunu en net gösteren şey basınç değerleri oluyor. Normal soğutmada iki taraf arasında belirgin bir basınç farkı bulunuyor.

Vana takılı kaldığında ya da yarı konumda kaldığında bu fark küçülüyor; iki değer birbirine yaklaşıyor. Boru sıcaklıkları da doğrulama sağlıyor: kompresör çıkışının hangi hatta gittiği elle bile anlaşılabiliyor. İç ünitenin eşanjörü soğutma modunda soğuması gerekirken ılık kalıyorsa yön değişmemiş demek.

Bu üç gözlem bir araya geldiğinde teşhis parça sökülmeden konabiliyor.

Kayıt ve karar

Bu tabloda kararın ölçüme dayanması özellikle önemli. Dört yollu vana değişimi devrenin açılmasını gerektirdiği için geri dönüşü olmayan bir işlem. Bu yüzden ölçüm değerleri işlem öncesinde kaydediliyor.

Değişim sonrası aynı ölçümler her iki modda tekrarlanıyor ve karşılaştırılıyor. Cihazın yaşı, bakım geçmişi ve akışkan tipi de aynı kayda giriyor.

Bu kayıt, benzer bir şikâyet tekrarlarsa doğrudan başvurulacak tek belge oluyor.

Servis çağırmak isterseniz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de mod geçişi sorunlarında ölçümlü tespit yapıyoruz. Bobin direnci, besleme gerilimi, basınçlar ve boru sıcaklıkları sırayla okunup vana mekanik mi elektriksel mi ayrılıyor.