Klima ilk açılışta soğutuyor sonra bırakıyor

Cihaz açılıyor, ilk yarım saat gayet iyi soğutuyor, sonra soğutmayı bırakıyor. Bu tablo bir öncekinden farklı: arıza zamanla birikiyor. Birikimin ne olduğu, sürenin ne kadar sonra bozulduğuna bakılarak daraltılıyor.

"Başta iyi, sonra kötü" davranışının sebepleri süre eğrisine bakılarak ayrılıyor.

Neden başta iyi çalışıyor

Cihaz kapalıyken sistem dengeleniyor: basınçlar eşitleniyor, eşanjör yüzeyleri ortam sıcaklığına geliyor. İlk çalıştırmada bu temiz başlangıç sayesinde soğutma normal görünüyor. Sorun üreten şey zamanla biriken bir etki; birikim eşiği aşana kadar cihaz iyi çalışıyor.

En sık birikim buz oluyor: eşanjör yüzeyinde yavaşça kalınlaşıyor ve belirli bir noktadan sonra hava geçişini kesiyor. İkinci birikim ısı: dış ünitenin atamadığı ısı, çalışma süresi uzadıkça basıncı yükseltiyor.

Üçüncüsü elektriksel: ısınan bir bileşenin direnci artıyor ve koruma devreye giriyor. Bu üçü farklı sürelerde eşiğe ulaşıyor; süre bu yüzden teşhis verisi oluyor.

Süre ne söylüyor

Bozulmanın ne kadar sonra başladığı, sebebi belirgin biçimde daraltıyor.

Birkaç dakika içinde. Genellikle elektriksel: kalkış desteği veren bir bileşen, koruma ya da besleme sorunu.

Yarım saat civarında. Buzlanma tipik olarak bu aralıkta eşiğe ulaşıyor; hava debisi ya da akışkan miktarı sorgulanıyor.

Bir iki saat sonra ve yalnız sıcak günlerde. Dış taraftaki ısı atma sorunu; kapanmış kanatçık yüzeyi ya da yetersiz hava akışı.

Bu ayrım kesin bir kural değil ama aramanın nereden başlayacağını söylüyor. Bu yüzden servise iletilecek en değerli bilgi, cihazın kaçıncı dakikada bırakmaya başladığı oluyor.

Bırakma sonrası ne kadar sürede toparladığı da aynı ölçüde bilgi taşıyor.

Buzlanma birikimi

En sık karşılaşılan tablo bu. Eşanjör yüzeyi donma noktasının altına indiğinde üzerinde ince bir buz tabakası oluşmaya başlıyor. Başlangıçta etkisi yok; cihaz normal soğutuyor.

Tabaka kalınlaştıkça hava geçişi azalıyor, ısı alışverişi düşüyor ve üflenen hava ılıklaşıyor.

Cihaz kapatıldığında buz eriyor; bu yüzden ertesi gün açıldığında yine iyi çalışıyor ve şikâyet "bazen oluyor" hâline geliyor. Sebep iki başlıkta toplanıyor: hava debisinin düşmesi ya da akışkan miktarının azalması. Ayrım ölçümle yapılıyor; debi okunuyor, aşırı ısıtma değerlendiriliyor.

Isı atamama birikimi

İkinci tablo dış tarafta oluşuyor. Dış ünite ısıyı havaya veremiyorsa, çalışma süresi uzadıkça yoğuşma basıncı yükseliyor.

Basınç yükseldikçe kapasite düşüyor; belirli bir noktada koruma devreye girip cihazı durduruyor.

Bu tablonun ayırt edici yanı, dış hava sıcaklığına bağlı olması: serin günlerde sorun görünmüyor, sıcak günlerde belirginleşiyor. Sebepler arasında kapanmış kanatçık yüzeyi, dönmeyen ya da yavaşlayan fan, ünitenin önündeki engel ve sıcak hava dönüşü bulunuyor.

Bu yüzden şikâyet öğleden sonra saatlerinde yoğunlaşıyor. Ölçümde yüksek basınç ve çekilen akım birlikte okunuyor.

Elektriksel birikim

Üçüncü tablo daha kısa sürede ortaya çıkıyor. Isınan bir bağlantı noktası, gevşemiş bir klemens ya da yaşlanmış bir bileşen çalışma sırasında direnci artırıyor. Bu, akımın yükselmesine ve korumanın devreye girmesine yol açıyor.

Belirtisi genellikle ani oluyor: cihaz kısa süre çalışıp kesiyor ve bir süre sonra tekrar açılıyor.

Besleme gerilimindeki dalgalanma da benzer davranış üretebiliyor. Ölçümde besleme gerilimi, çekilen akım ve bağlantı noktalarının sıcaklığı değerlendiriliyor. Bu tabloda cihazı ısrarla açmak, ısınan bileşeni daha da zorluyor.

Servis hangi sırayla eliyor

Eleme sırası, kullanıcının verdiği süre bilgisiyle başlıyor. Cihaz çalıştırılıp ölçüm alınıyor; ilk değerler kaydediliyor.

Ardından cihaz çalışır hâlde bırakılıp aynı ölçümler bozulma anında tekrar alınıyor.

İki ölçüm arasındaki fark, hangi büyüklüğün kaydığını gösteriyor: basınçlar mı, debi mi, akım mı. Panel açılıp eşanjör yüzeyinde buz izi aranıyor.

Dış ünitenin yüzeyi, fanı ve çevresindeki boşluklar değerlendiriliyor. Bu iki noktalı ölçüm, tek seferlik ölçümün göremediği tabloyu ortaya çıkarıyor ve teşhisi tamamlıyor.

Servis gelmeden önce

Servis gelmeden önce toplanacak bilgiler var. Cihazın kaçıncı dakikada bırakmaya başladığı not ediliyor. Bırakma sonrası kendini toparlayıp toparlamadığı, toparlıyorsa ne kadar sürede toparladığı yazılıyor.

Şikâyetin hangi saatlerde ve hangi dış hava koşulunda çıktığı kaydediliyor.

Panel açılıp eşanjör yüzeyinde buz olup olmadığına bakılıyor; buz varsa cihaz kapatılıp çözülmesi bekleniyor. Filtre kontrol ediliyor ve dış ünitenin önü açılıyor. Devreye müdahale edilmiyor, gaz eklenmiyor ve cihaz buzlu hâlde çalıştırılmaya devam edilmiyor.

Şikâyetin tekrarlanma düzeni

Bu tabloda düzenin kendisi bir veri oluyor. Her gün aynı saatte mi oluyor, yalnız sıcak günlerde mi, yoksa rastgele mi.

Her gün aynı sürede tekrarlıyorsa birikim mekanizması istikrarlı demek; buzlanma bu düzeni gösteriyor.

Yalnız sıcak günlerde çıkıyorsa dış taraftaki ısı atma sorunu öne geçiyor. Rastgele çıkıyorsa elektriksel taraf ve besleme değerlendiriliyor.

Birkaç günlük basit bir not, bu ayrımı servisin tek ziyarette yapabilmesini sağlıyor.

Kayıt ve karşılaştırma

Bu şikâyette geçmiş ölçümler özellikle değerli oluyor. Cihazın önceki yıllarda aynı koşulda ne kadar süre sorunsuz çalıştığı biliniyorsa, gerileme somut hâle geliyor. Bakım sonrası alınan hava debisi değeri, bugünkü debiyle karşılaştırılıyor.

Şarj değerleri de aynı şekilde karşılaştırılıyor; aşırı ısıtmadaki artış akışkan azalmasını gösteriyor.

Onarım sonrası aynı ölçümler tekrar alınıp kayda ekleniyor. Böylece yapılan işin sonucu tahminle değil sayıyla doğrulanıyor.

Sezon içinde ortaya çıkıyorsa

Bu tablo çoğu zaman sezon ortasında beliriyor ve bu da bir ipucu oluyor. Sezon başında sorunsuz çalışan bir cihazda birikim yavaş yavaş oluşmuş demek. Filtre ve eşanjör yüzeyi sezon boyunca kirlenmiş olabiliyor.

Dış ünitenin kanatçık yüzeyi, toz ve tuz taşınımının yoğun olduğu dönemlerde hızla yükleniyor. Akışkan kaçağı varsa miktar zamanla azaldığı için belirti de kademeli ortaya çıkıyor.

Bu yüzden sezon ortasında başlayan şikâyetlerde önce bakım durumu değerlendiriliyor.

Aliağa ve çevresinde

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de bu tabloda iki noktalı ölçüm yapıyoruz: cihaz ilk çalıştığında ve bozulma anında. İki değer arasındaki fark, birikimin nerede oluştuğunu gösteriyor ve kayda giriyor.