Klima ile ısıtmak doğalgazdan ucuz mu?

Klima ile ısıtmak doğalgazdan ucuz mu sorusu sık sorulan ve tek bir cevabı olmayan bir soru. Cevap üç değişkene bağlı: cihazın verimi, iki enerjinin birim fiyat oranı ve dış hava sıcaklığı.

Karşılaştırmanın nasıl kurulduğu ise değişmeyen tek kısım. Burada tutar yok; anlatılan şey hesabın mantığı, çünkü fiyatlar değişiyor ve bugün geçerli olan bir sayı yarın geçersiz oluyor.

Klima ısı üretmiyor, taşıyor

Karşılaştırmanın temeli burada.

Bir doğalgaz kombisi yakıtı yakıp ısı üretiyor. Verimi, yaktığı yakıtın enerjisinin ne kadarını suya aktardığını gösteriyor ve bu değer doğası gereği yüzde yüzün altında kalıyor. Yoğuşmalı cihazlarda üst ısıl değer üzerinden yüzde yüzü aşan sayılar verilse de, fiziksel olarak yakıttan alınandan fazlası üretilmiyor.

Klima ise ısı üretmiyor. Dışarıdaki havadan ısı çekip içeriye taşıyor. Harcadığı elektrik bu taşıma işi için; taşınan ısı miktarı harcanan elektrikten kat kat fazla olabiliyor.

Bu, klimanın fiziği çiğnediği anlamına gelmiyor. Isının kaynağı elektrik değil, dış hava. Cihaz yalnız pompalama işini yapıyor.

Karşılaştırmayı mümkün kılan şey de bu: iki sistem aynı ölçüyle, harcanan enerji başına odaya verilen ısı ile kıyaslanıyor.

Hesabın üç değişkeni

Karşılaştırma şu üç girdiyle kuruluyor.

Cihazın mevsimsel ısıtma verimi. Etiketteki SCOP değeri. Bu sayı, cihazın bir ısıtma sezonu boyunca harcadığı elektrik başına verdiği ısıyı gösteriyor.

Kombinin verimi. Cihazın etiketinde ya da teknik belgesinde yazıyor.

İki enerjinin birim fiyat oranı. Elektriğin birim fiyatı ile doğalgazın birim fiyatı arasındaki oran. Belirleyici olan mutlak fiyatlar değil, oran.

Karşılaştırma şöyle işliyor: elektriğin doğalgaza fiyat oranı, klimanın kombiye verim oranından küçükse klima ucuza gelir; büyükse doğalgaz. Yani soru "klima mı doğalgaz mı" değil, aslında şu: klimanın verim üstünlüğü, elektriğin fiyat dezavantajını kapatıyor mu.

Dış hava sıcaklığı hesabı bozuyor

Buraya kadar anlatılan hesap sabit bir SCOP değeri varsayıyor; gerçekte öyle değil.

Klimanın ısıtma verimi dış hava sıcaklığıyla düşüyor. Sebebi çalışma prensibi: dışarıdaki havadan ısı çekiliyor ve hava soğudukça çekilecek ısı azalıyor.

Ilıman bir kış gününde cihaz yüksek verimle çalışıyor ve karşılaştırma net biçimde klima lehine çıkıyor. Sıcaklık düştükçe verim azalıyor ve makas kapanıyor.

Buna defrost çevrimleri ekleniyor: dış ünitede buzlanma olduğunda cihaz buz çözme moduna geçiyor ve o sürede ısıtma yapmıyor, elektrik harcamaya devam ediyor.

Kombinin verimi ise dış hava sıcaklığından neredeyse etkilenmiyor. Yani iki sistemin farkı en soğuk günlerde en az, ılıman günlerde en fazla.

Bu, ara mevsim için önemli bir sonuç doğuruyor: sonbahar ve ilkbaharda klimayla ısınmak, kışın ortasına göre çok daha avantajlı.

Bölgemizde tablo

Ege kıyı hattı bu tartışmada avantajlı bir konumda.

Kış sıcaklıkları iç bölgelere göre ılıman seyrediyor; cihazlar verimin düştüğü uç koşullara nadiren giriyor. Isıtma sezonu da daha kısa.

Bergama tarafında iç kesim koşulları biraz daha sert; sıcaklık daha aşağı iniyor ve verim düşüşü daha çok hissediliyor.

Kıyıda ise başka bir avantaj var: doğalgaz altyapısının bulunmadığı ya da yeni ulaştığı yerleşimlerde karşılaştırma zaten doğalgazla değil, elektrikli ısıtıcı ve sobayla yapılıyor. O karşılaştırmada klima belirgin biçimde önde.

Yazlık konutlarda ise ayrı bir ölçüt devrede: yılın küçük bir bölümü kullanılan bir konutta ayrı bir ısıtma tesisatı kurmak, zaten var olan klimayı kullanmaktan daha zor gerekçelendiriliyor.

Hesaba girmeyen kalemler

Yalnız enerji maliyetine bakmak eksik bir karşılaştırma üretiyor.

Yatırım maliyeti. Klima zaten kuruluysa ısıtma için ek yatırım gerekmiyor. Doğalgaz tesisatı bulunmayan bir konutta ise abonelik ve tesisat ayrı bir kalem.

Bakım. İki sistemin de düzenli bakımı var ve ikisi de ihmal edildiğinde verim kaybediyor.

Isıtma biçimi. Klima havayı ısıtıyor; radyatör hem havayı hem yüzeyleri. Aynı ortam sıcaklığında hissedilen konfor farklı olabiliyor ve bu, ayar sıcaklığını dolaylı olarak etkiliyor.

Kapsam. Klima bulunduğu odayı ısıtıyor. Tüm konutu ısıtmak için her odada cihaz gerekiyor; kombi tek noktadan tüm daireyi besliyor.

Dördüncüsü çoğu zaman kararı belirleyen madde: birkaç odalık bir konutun tamamı için klima çözümü, oda başına cihaz demek.

Karma kullanım en yaygın çözüm

Uygulamada karar çoğu zaman "biri ya da diğeri" olmuyor. Yaygın düzen şu: ara mevsimde ve tek oda ısıtılacağında klima, kışın ortasında ve tüm konut ısıtılacağında doğalgaz.

Bu, iki sistemin de güçlü olduğu koşulda kullanılması anlamına geliyor. Klimanın verimi ılıman havada zirvede, kombinin avantajı ise soğukta ve tüm daireyi ısıtmakta.

Pratik bir örnek: ekim ve nisan aylarında tüm daireyi ısıtmak yerine yalnız kullanılan odayı klimayla ısıtmak, kombiyi hiç çalıştırmadan konfor sağlıyor. Aynı mantık gece kullanımında da geçerli: yalnız yatak odasının ısıtılması gereken saatlerde klima, tüm daireyi ısıtan bir sistemden daha ölçülü bir çözüm.

Karar için sorulacaklar

Kendi durumunuz için hesabı kurmak birkaç bilgiyle mümkün.

Cihazınızın SCOP değeri ne? Etikette ya da teknik belgede yazıyor. Bu değer yoksa karşılaştırma zaten kurulamıyor.

Kaç oda ısıtılacak? Tek oda ile tüm daire farklı hesaplar.

Hangi aylarda? Ara mevsim ile kış ortası aynı sonucu vermiyor.

Doğalgaz tesisatı var mı? Yoksa yatırım maliyeti hesaba giriyor.

Cihaz ısıtma yapabiliyor mu ve düşük sıcaklıkta kapasitesi ne? Yalnız soğutma yapan cihazlar bu tartışmanın dışında.

Bu beş cevap alındığında, güncel birim fiyatlarla hesap birkaç dakikada kuruluyor ve sonuç kendi kullanımınıza özel çıkıyor.

Isı pompası ayrı bir başlık

Bu karşılaştırma duvar tipi klimalar üzerinden kuruldu; ısı pompaları ise farklı bir ölçekte.

Isı pompası tüm konutu ısıtmak üzere tasarlanmış bir sistem: radyatör ya da yerden ısıtma devresini besliyor ve sıcak su da üretebiliyor. Yani kombinin yerine geçen bir çözüm; klimanın oda başına çalışma sınırı burada yok.

Karşılaştırma mantığı aynı kalıyor — verim oranı ile birim fiyat oranı — ama yatırım maliyeti ve tesisat tarafı çok daha büyük.

Ayrıca ısı pompaları düşük sıcaklıkta çalışacak biçimde tasarlanıyor; düşük sıcaklık performansları duvar tipi klimalardan iyi oluyor. Tüm konutu ısıtma kararı gündemdeyse karşılaştırma klima üzerinden değil bu sistem üzerinden kuruluyor.

Sık karşılaşılan iki yanlış

"Klima ısıtmada verimsizdir." Tam tersi. Klima ısı üretmiyor taşıyor ve bu yüzden harcadığı elektrikten fazlasını odaya aktarabiliyor. Elektrikli ısıtıcıyla karşılaştırıldığında fark belirgin.

"Klimayla ısınmak cihaza zarar verir." Isı pompası özelliği olan cihazlar bu iş için tasarlanmış. Zarar veren şey ısıtma yapmak değil, yalnız soğutma yapan bir cihazı zorlamak ya da bakımsız bir cihazı ağır koşulda çalıştırmak.

İkisinin ortak yanı, cihazın hangi amaçla üretildiğine bakılmadan yürütülen bir genelleme olmaları. Etiketteki ısıtma değerleri bu tartışmayı somut hale getiriyor.

Bölgede kimi arayabilirsiniz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de klima ve ısı pompası sistemleri için değerlendirme, montaj ve bakım yapıyoruz. Cihazınızın ısıtma performansını etiket değerleri üzerinden birlikte okuyabiliriz.