Klima iç fan motoru arızası

İç ünitenin fan motoru, cihazın en çok çalışan hareketli parçası. Kompresör durup kalkarken fan çoğu zaman dönmeye devam ediyor. Arızası da bu yüzden kademeli geliyor: önce ses, sonra debi, sonra duruş.

Fan motoru arızası kirlilik belirtileriyle karışıyor; değişimden önce elenmesi gereken birkaç madde bulunuyor.

Havayı taşıyan parça

Klima ısıyı akışkanla taşıyor ama o ısıyı odadan alabilmesi için havanın eşanjörden geçmesi gerekiyor. Bu işi iç fan yapıyor.

Duvar tipi ünitelerde silindirik bir turbo fan kullanılıyor: uzun, çok kanatlı bir çark. Kaset ve kanallı ünitelerde ise farklı tipte fanlar bulunuyor.

Motor ise iki sınıfta: kademeli motorlar birkaç sabit hızda çalışıyor; devir kontrollü motorlar hızı kademesiz ayarlayabiliyor.

İkincisi inverter cihazlarda yaygın ve önemli bir avantaj sağlıyor: cihaz düşük yükte fanı da yavaşlatıyor, hem sessizleşiyor hem tüketimi düşürüyor.

Fanın hızı yalnız konforu değil kapasiteyi de belirliyor. Hava debisi düştüğünde eşanjörden yeterince ısı çekilemiyor ve cihaz zorlanıyor.

Debi düşünce zincir başlıyor

Fan tarafındaki bir sorun yalnız üfleme zayıflığı olarak kalmıyor.

Hava debisi düştüğünde eşanjör yüzeyi gereğinden fazla soğuyor. Havadaki nem yoğuşmak yerine donuyor ve buzlanma başlıyor.

Buz hava geçişini daha da kısıyor; yüzey daha çok soğuyor. Kendini besleyen bir döngü.

Bu noktadan sonra cihaz neredeyse hiç soğutmuyor, iç üniteden su damlıyor ve kompresör sıvı dönüşü riskiyle karşılaşıyor.

Asıl ayrım şu: bu tablo eksik şarjla neredeyse aynı görünüyor. Ayrım ölçümle yapılıyor — hava debisi ölçüldüğünde fan sorunu, basınç ve sıcaklık okunduğunda şarj sorunu ortaya çıkıyor.

Ölçüm yapılmadan gaz eklemek bu yüzden sık yapılan ve sorunu çözmeyen bir müdahale oluyor.

Kirlilik mi motor mu

Fan tarafındaki şikâyetlerin büyük bölümünde motor sağlam; sorun fan çarkında.

Turbo fanın kanat araları dar. Zamanla giren toz, nemle birlikte yapışıyor ve her kanadın üzerinde bir tabaka oluşturuyor. Mutfağa yakın odalarda tabloya yağ da katılıyor.

Sonuç doğrudan: fan aynı devirde döndüğü halde daha az hava atıyor. Kullanıcı bunu "eskisi kadar üflemiyor" diye tarif ediyor.

Bir de denge sorunu var. Kanatlara eşit olmayan biçimde yapışan kir, çarkın dengesini bozuyor ve titreşim üretiyor. Ses artışı çoğu zaman ilk fark edilen belirti oluyor.

Ayrım basit: fan çarkı sökülüp temizlendiğinde debi geri geliyorsa motorun sorunu yok demek. Bu, motor değişimi önerilmeden önce yapılan ilk iş.

Gerçek motor arızaları

Kirlilik elendikten sonra motorun kendisine geliniyor.

Rulman aşınması. Mil yatağı yıprandığında sürtünme sesi ve titreşim başlıyor. Ses genellikle devirle orantılı; yüksek devirde belirginleşiyor.

Sargı arızası. Motor hiç dönmüyor ya da uğulduyup kalkamıyor. Sargı dirençleri ölçülerek doğrulanıyor.

Devir kontrol arızası. Devir kontrollü motorlarda hız bilgisi karta geri bildiriliyor. Bu geri bildirim kesildiğinde cihaz fanı arızalı sayıp koruma verebiliyor — motor fiziksel olarak sağlam olduğu halde.

Kondansatör. Kondansatörlü tipte motor kalkamıyor; uğultu var, dönme yok. Motor değil kondansatör değişiyor.

Mekanik engel. Çarka takılan bir yabancı cisim ya da yerinden oynamış bir parça. Ritmik bir ses üretiyor.

Bu beşin her biri farklı bir çözüm gerektiriyor; ikisinde motor hiç değişmiyor.

Ses tipine göre ayrım

Sesin niteliği kaynağı belirgin biçimde daraltıyor.

Uğultu ve titreşim. Denge bozukluğu; genellikle kirli fan çarkı. Temizlikle geçiyor.

Sürtünme ya da tıslama. Rulman. Devirle birlikte değişiyor.

Ritmik tıkırtı. Çarka değen bir cisim ya da kırık kanat.

Enerji verildiğinde uğultu, dönme yok. Kondansatör ya da sıkışmış mil.

Devirde dalgalanma. Devir kontrol geri bildirimi ya da kart tarafı.

Sesin ne zaman başladığı da bilgi veriyor: cihazın ilk gününden beri varsa montaj ya da tasarım; sonradan çıktıysa değişen bir şey var.

Değişimden önce doğrulananlar

İç fan motoru, kolay ulaşılan bir parça değil; iç ünitenin büyük bölümü sökülüyor. Bu yüzden karar öncesi eleme yapılıyor.

Fan çarkı temizliği. Debi sorunu buradan geliyorsa motor değişmiyor.

Kondansatör. Varsa kapasitesi ölçülüyor.

Besleme ve komut. Motora gelen gerilim ve karttan gelen hız komutu ölçülüyor.

Konnektör. Gevşek ya da oksitlenmiş bir bağlantı, motor arızasıyla aynı belirtiyi üretiyor.

Mekanik serbestlik. Elektrik kesilip çark elle çevriliyor; serbest dönüyor mu, sürtünme var mı.

Beşi de motor sökülmeden yapılabilen kontroller ve çoğu zaman sorunu bunlardan biri açıklıyor.

Ömrünü uzatan alışkanlıklar

Fan motoru arızalarının çoğunun kökeni kirlilik olduğu için, önlem de oradan geçiyor.

Filtre düzeni. Temiz bir filtre, fan çarkına giden toz miktarını azaltıyor. Filtreye ayrılan on dakika, çarkın temiz kalma süresini uzatıyor.

Kurutma alışkanlığı. Cihaz kapatılmadan önce fan modunda çalıştırıldığında yüzeyler kuru kalıyor; kuru yüzeye toz yapışmıyor.

Sökümlü temizlik. Fan çarkı, eşanjör ve tahliye tavasıyla birlikte sezonda bir kez temizleniyor. Mutfağa yakın ve ticari mekânlarda daha sık.

Ünitenin önünün açık tutulması. Emiş ve üfleme ağzının önündeki perde ya da mobilya, fanı gereksiz zorluyor.

Dördü de düşük maliyetli ve fan motorunu, cihazın en uzun ömürlü parçalarından biri haline getiriyor.

Dış fan motoru ayrı bir konu

Aynı adı taşıyor ama işi ve arıza sonuçları farklı.

Dış fan, ısıyı havaya atmak için dış eşanjörden hava geçiriyor. Durduğunda ya da yavaşladığında ısı atılamıyor; yoğuşma basıncı yükseliyor.

Sonuç hızlı geliyor: cihaz kısa süre soğutuyor, sonra yüksek basınç koruması verip duruyor. Sıcak günlerde bu birkaç dakikada yaşanıyor.

Belirti kirli dış üniteyle karışıyor; ikisi de aynı sonucu üretiyor. Ayrım için önce kanatçıklar bakılıyor, sonra fanın gerçekten döndüğü ve devrinin normal olduğu doğrulanıyor.

Dış fanda kondansatör kullanımı yaygın; dönmeyen bir dış fanda ilk bakılan parça o oluyor.

Yaptığımız işler

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de klima arıza tespiti, iç ünite temizliği ve parça değişimi için ADEK Klima'ya ulaşabilirsiniz. Motor değişimi önerilmeden önce fan çarkı temizliği ve besleme ölçümü yapılıyor.