Klima gürültüsü ne kadar olmalı?

Klima gürültüsü hem kullanıcı konforu hem komşuluk açısından tartışma üretiyor. "Sesi normal mi" sorusunun cevabı ise katalogda yazan sayıya bakmakla bulunmuyor.

Katalogdaki ses değeri sahada nadiren karşılık buluyor; şikâyet de çoğu zaman cihazdan değil montajdan geliyor.

Katalogdaki sayı ne anlatıyor

Cihaz kataloglarında iç ve dış ünite için ayrı ses değerleri veriliyor. Birimi desibel.

İlk bilinmesi gereken şey: bu sayı belirli bir mesafede ve belirli bir çalışma devrinde ölçülüyor. Genellikle en düşük fan devrindeki değer öne çıkarılıyor.

Cihaz azami devirde çalıştığında değer belirgin biçimde yükseliyor. Yani katalogdaki en düşük sayı, cihazın sıcak bir günde çıkardığı sesi tarif etmiyor.

İkinci nokta desibel ölçeğinin doğrusal olmaması. Birkaç birimlik fark kulakta küçük görünmüyor; ölçek her artışta katlanarak büyüyen bir enerjiye karşılık geliyor.

Üçüncüsü ölçüm ortamı. Katalog değerleri yankısız ortamda alınıyor. Gerçek bir odada duvarlar ve yüzeyler sesi yansıtıyor; algılanan seviye yükseliyor.

Karşılaştırma için sayı işe yarıyor — iki cihaz aynı koşulda ölçüldüğü için kıyaslanabiliyor. Mutlak bir beklenti kurmak için ise yeterli değil.

Sesin kaynağı cihaz mı, montaj mı

Şikâyetlerin önemli bölümünde cihaz katalog değerinde çalışıyor; sorun aktarımda.

Titreşim aktarımı. Dış ünitenin ürettiği titreşim, konsol ve dübeller üzerinden duvara geçiyor. Duvar geniş bir yüzey olduğu için sesi büyütüyor ve komşu dairelerde uğultu olarak duyuluyor.

Titreşim takozları tam da bunun için var. Ucuz bir parça ama sıkça atlanıyor ya da zamanla ezildiği halde değiştirilmiyor.

Gevşek bağlantı. Zamanla gevşeyen somunlar titreşimi büyütüyor. Yıllardır aynı çalışan bir cihazın sesinin artması genellikle bununla ilgili.

Boru teması. Bakır hattın duvara ya da bir yüzeye doğrudan değmesi, titreşimi yapıya taşıyor. Hat askıları ve izolasyon bunu kesiyor.

Yankı yapan konum. İki duvar arasına sıkışmış ya da dar bir balkon köşesine konmuş bir dış ünite, kendi sesini yansıtıyor. Aynı cihaz açık bir konumda daha sessiz duyuluyor.

Bu dördü de montajla ilgili ve hiçbiri cihaz değiştirerek çözülmüyor.

İç ünite tarafındaki sesler

İç ünitede duyulan seslerin bir bölümü normal, bir bölümü bakım işareti.

Hava sesi. Fan devriyle orantılı, sürekli ve düzgün. Normal.

Su ve akışkan sesi. Çalışma başında ve mod değişiminde duyulan kısa fokurdama. Normal.

Plastik çatırtısı. Genleşme ve büzülmeden kaynaklanıyor, özellikle mod değişiminde. Normal.

Titreşimli uğultu. Fan çarkına eşit olmayan biçimde yapışan kirlilik dengeyi bozuyor. Bakım işareti.

Sürtünme ya da tıkırtı. Rulman ya da yabancı cisim. Kontrol gerektiriyor.

Ayrımı yapan soru şu: ses ne zaman başladı. Cihazın ilk gününden beri varsa tasarım ya da montaj; sonradan çıktıysa değişen bir şey var demek.

Komşuluk tarafı

Dış ünite kaynaklı şikâyetler en çok gece saatlerinde geliyor; sebebi ortam gürültüsünün düşmesi.

Gündüz fark edilmeyen bir uğultu, gece belirgin hale geliyor. Cihaz aynı sesi çıkarıyor ama zemin gürültü düştüğü için ayırt ediliyor.

Buna karşı birkaç yol var. Cihazın gece modu ya da sessiz çalışma işlevi varsa devreye alınıyor; bu, dış ünite fan devrini ve kompresör hızını sınırlıyor. Karşılığında kapasite bir miktar düşüyor.

Titreşim takozlarının kontrolü ikinci madde; gece şikâyetlerinin önemli bölümü yapıya geçen titreşimden geliyor.

Konum da devrede: dış ünitenin komşunun yatak odası penceresine bakması, çözülmesi zor bir başlangıç. Montaj planlanırken bakılan noktalardan biri.

Ses arttıysa ne değişmiş olabilir

Sesin zamanla artması bir bilgi taşıyor.

Kirlilik. Fan çarkındaki birikim dengeyi bozuyor; iç ünitede uğultu, dış ünitede fan sesi artıyor.

Gevşeme. Konsol ve gövde bağlantıları titreşim çevrimleriyle gevşiyor.

Takoz yorulması. Kauçuk elemanlar zamanla ezilip yassılaşıyor ve titreşimi kesme işlevini kaybediyor.

Kompresör yükünün artması. Kirli eşanjör ya da eksik şarj, kompresörü sürekli yüksek devirde çalıştırıyor. Ses artışı burada bir belirti; asıl sorun başka.

Yabancı cisim. Dış ünitede yaprak, dal ya da kuş yuvası. Fan kanadına değen bir cisim ritmik bir ses üretiyor.

Bu beşinden dördü bakımla çözülüyor; biri ölçüm gerektiriyor.

Ölçmek gerekiyor mu

Komşuluk tartışmasına giren durumlarda ölçüm somut bir dayanak sağlıyor.

Yerel düzenlemelerde çevresel gürültü için gündüz ve gece ayrı sınırlar tanımlanıyor; gece sınırları belirgin biçimde daha düşük. Şikâyet resmî bir sürece dönerse ölçüm yetkili birimlerce yapılıyor.

Ondan önce yapılabilecek basit bir kontrol var: cihaz kapalıyken ve çalışırken aynı noktada ölçüm alınıyor. Aradaki fark, cihazın ortama kattığı seviyeyi gösteriyor. Telefon uygulamaları kesin sonuç vermiyor ama fark ölçümü için fikir veriyor.

Ölçüm sonucu ne olursa olsun, ilk bakılacak yer aynı: titreşim takozları ve bağlantı sıkılığı. Şikâyetlerin çoğu bu iki maddeyle, cihaz değiştirmeden çözülüyor.

Cihaz alırken sese bakmak

Ses, kapasite ve verimden sonra gelen ama yatak odası ve sessizlik gerektiren mekânlarda öne çıkan bir ölçüt.

Karşılaştırma yaparken üç noktaya dikkat ediliyor.

Hangi devirdeki değer verilmiş. En düşük devir değeri her katalogda var; azami devir değeri her zaman öne çıkarılmıyor. Karşılaştırma aynı devir üzerinden yapılıyor.

İç ve dış ünite ayrı ayrı. İç ünitesi sessiz bir cihazın dış ünitesi gürültülü olabiliyor; komşuluk açısından ikincisi belirleyici.

Ses gücü mü, ses basıncı mı. İki farklı büyüklük ve aynı cihaz için farklı sayılar veriyor. Karşılaştırma aynı türden değerlerle yapılmalı; karışık okunduğunda cihazlar yanlış sıralanıyor.

İnverter cihazlar bu tarafta belirgin avantajlı: yükü karşıladıktan sonra düşük devirde çalıştıkları için ortalama ses seviyesi düşük kalıyor.

Ses sorunu montajdan önce çözülür

Bu yazının pratik sonucu şu: ses tartışmalarının çoğu montaj gününde alınan kararlarla belirleniyor.

Konum. Dış ünitenin komşu penceresine, yatak odası duvarına ya da yankı yapan dar bir boşluğa yerleştirilmesi sonradan çözülmesi zor bir başlangıç.

Takoz ve konsol. Titreşim takozlarının kullanılması ve konsolun cihaza uygun seçilmesi, ilk günden itibaren aktarılan titreşimi kesiyor.

Hat düzeni. Bakır hattın yüzeylere doğrudan değmemesi, askılarla ve izolasyonla sağlanıyor.

Üçü de montajda hiçbir ek maliyet üretmiyor ama atlandığında yıllarca süren bir şikâyet bırakıyor. Montaj planlanırken sorulacak soru bu: cihaz nereye, neyin üzerine konacak.

Yaptığımız işler

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de klima bakımı, ses ve titreşim kaynağı tespiti için ADEK Klima'ya ulaşabilirsiniz. Sesin cihazdan mı montajdan mı geldiğini yerinde ayırt ediyoruz.