Klima gece soğutmuyor gündüz soğutuyor

Gündüz sorunsuz çalışan cihaz, gece soğutmuyor. İlk bakışta tuhaf görünüyor çünkü gece dışarısı daha serin. Sebebi tam da bu: dış hava soğudukça sistemin basınçları düşüyor ve bazı cihazlar bu koşulda soğutma yapamıyor.

Düşük dış sıcaklıkta cihazın soğutma davranışı değişiyor; şikâyetin başka sebepleri de bulunuyor.

Düşük dış sıcaklıkta ne oluyor

Soğutma çevrimi, iki taraf arasındaki basınç farkıyla çalışıyor. Dış hava soğuduğunda yoğuşma basıncı düşüyor; iki taraf arasındaki fark azalıyor. Fark azaldıkça genleşme elemanının üzerinden geçen akışkan miktarı düşüyor ve buharlaşma tarafı yeterince beslenemiyor.

Sonuç, soğutma kapasitesinin düşmesi ve iç eşanjörün aşırı soğuyup buzlanması oluyor. Cihaz bunu algılayıp korumaya girebiliyor; bu yüzden gece "soğutmuyor" görünüyor.

Konut tipi cihazların çoğu belirli bir dış sıcaklığın altında soğutma yapmak üzere tasarlanmıyor. Bu bir arıza değil, tanımlı bir çalışma sınırı oluyor.

Hangi cihazlar bu koşulda çalışıyor

Düşük dış sıcaklıkta soğutma gerektiren mekânlar var: sunucu odası, teknik hacim, soğuk zincirin bulunduğu alanlar. Bu mekânlar için üretilen cihazlarda ek düzenler bulunuyor.

Dış fanın devri, yoğuşma basıncını korumak için düşürülüyor ya da fan aralıklı çalıştırılıyor. Bazı modellerde basınç kontrollü fan sürücüsü bulunuyor. Karter ısıtıcısı, kompresör yağının soğukta akışkanla karışmasını önlüyor.

Bu özelliklerin bulunup bulunmadığı cihaz seçilirken kontrol ediliyor; sonradan eklenmesi her modelde mümkün olmuyor. Konut cihazının teknik hacimde yıl boyu çalıştırılması bu yüzden sorun üretiyor.

Gece soğutmuyorsa başka ne olabilir

Her gece şikâyeti dış sıcaklıkla ilgili değil.

Ayar ve mod. Gece modu devredeyse cihaz hedef sıcaklığı kendiliğinden bir miktar yükseltiyor; bu, soğutmuyor gibi hissediliyor.

Zamanlayıcı kurulmuşsa cihaz belirli saatte kesiyor olabiliyor.

Fan devri. Gece modunda devir düşüyor; hava dağılımı zayıflıyor ve oda soğumuyor gibi görünüyor.

Isı yükü. Yatak odasında kapı kapalıysa ve gündüz güneş almışsa, duvarlar gece boyunca ısı vermeye devam ediyor.

Nem. Gece nem yükseliyor; aynı sıcaklık daha bunaltıcı hissediliyor.

Bu maddeler elenmeden teknik sebep aranmıyor.

Ayrımın ölçütleri

Sahada ayrım birkaç ölçütle yapılıyor. Şikâyetin dış hava sıcaklığıyla birlikte değişip değişmediğine bakılıyor: yalnız serin gecelerde mi oluyor, her gece mi. Cihazın gece modunda mı çalıştığı ve hedef sıcaklığın ne olduğu kontrol ediliyor.

İç eşanjörde buz izi aranıyor; düşük dış sıcaklık kaynaklı sorunda buzlanma tipik oluyor. Ölçümde alçak basınç ve aşırı ısıtma değerleri okunuyor; düşük dış sıcaklıkta alçak basınç belirgin biçimde düşüyor.

Aynı ölçümler gündüz tekrarlanıp karşılaştırılıyor. İki ölçüm arasındaki fark, tablonun dış sıcaklığa bağlı olup olmadığını gösteriyor.

Ne yapılabilir

Çözüm, tablonun hangi sebepten geldiğine göre değişiyor. Ayar ve mod kaynaklıysa düzenleme kullanım tarafında yapılıyor: gece modu kapatılıyor, hedef sıcaklık ve fan devri gözden geçiriliyor.

Isı yükü kaynaklıysa gündüz gölgeleme ve akşam havalandırma belirgin fark üretiyor. Düşük dış sıcaklık kaynaklıysa ve mekân gerçekten yıl boyu soğutma gerektiriyorsa, cihaz seçimi yeniden değerlendiriliyor. Bu durumda düşük dış sıcaklıkta soğutma özelliği bulunan bir cihaz gerekiyor.

Mevcut cihaza sonradan yapılan müdahaleler — fanı yavaşlatmak gibi — üretici tarafından tanımlanmadıysa uygulanmıyor; sistemin dengesini bozuyor. Konut kullanımında ise bu tablo genellikle ayar ve yük tarafında çözülüyor.

Kendi başınıza kontrol edebilecekleriniz

Servis gelmeden önce toplanacak bilgiler var. Şikâyetin hangi saatlerde ve hangi dış hava koşulunda çıktığı not ediliyor. Cihazın gece modunda olup olmadığı ve zamanlayıcı kurulu olup olmadığı kontrol ediliyor.

Hedef sıcaklık ve fan devri kaydediliyor. İç ünitede buz görülüp görülmediğine bakılıyor.

Yatak odasının kapısının kapalı olup olmadığı ve gündüz güneş alıp almadığı not ediliyor. Bu bilgiler, teşhisin gündüz mü gece mi yapılacağını bile belirleyebiliyor.

Ölçüm ne zaman yapılıyor

Bu şikâyette ölçümün zamanı, ölçümün kendisi kadar önemli oluyor. Yalnız gündüz yapılan bir ölçüm, gece ortaya çıkan tabloyu göstermiyor ve değerler yerinde çıkıyor.

Bu yüzden mümkün olduğunda şikâyetin görüldüğü saatte ölçüm alınıyor. Alınamıyorsa gündüz ölçümü referans olarak kaydediliyor ve kullanıcıdan gece davranışına dair gözlem isteniyor. İki farklı koşulda alınan değerler yan yana konduğunda tablo netleşiyor.

Bu kayıt, sonraki yıllarda aynı şikâyet tekrarlarsa karşılaştırma noktası oluyor.

Kışın soğutma gereken mekânlar

Bu tablo yalnız yaz gecelerinde değil, kış aylarında da karşımıza çıkıyor. Sunucu odası, teknik hacim ve bazı üretim alanları kışın da soğutma gerektiriyor. Dış hava sıfıra yaklaştığında konut tipi bir cihaz bu görevi yerine getiremiyor.

Cihaz çalışıyor gibi görünüyor ama kapasite düşüyor ve iç eşanjör buzlanıyor. Bu mekânlar için cihaz seçimi baştan bu koşula göre yapılıyor.

Yedeklilik de aynı sebeple gündeme geliyor; tek cihaza bağlı bir teknik hacim risk taşıyor.

Nem tarafı gece değişiyor

Gece şikâyetlerinin bir bölümü sıcaklıkla değil nemle ilgili oluyor. Dış hava soğudukça bağıl nem yükseliyor ve içeri giren hava daha nemli oluyor.

Cihaz aynı sıcaklığı tutuyor olsa bile ortam bunaltıcı hissediliyor. Gece modunda fan devri düştüğü için nem alma da azalıyor. Bu tabloda hedef sıcaklığı düşürmek yerine fan devrini yükseltmek daha iyi sonuç veriyor.

Kıyı kesiminde bu etki daha belirgin oluyor; dışarıdaki nem zaten yüksek.

Aynı belirti ısıtmada

Cihaz kışın ısıtma için kullanılıyorsa benzer bir tablo ters yönde çıkıyor. Dış hava soğudukça ısıtma kapasitesi düşüyor; en soğuk gecelerde cihaz yetişemiyor. Dış eşanjörde buz oluşumu arttığı için defrost çevrimleri sıklaşıyor ve ısıtma daha çok kesintiye uğruyor.

Bu, tanımlı bir davranış; her cihazın düşük dış sıcaklıkta verebileceği kapasite üreticiye göre değişiyor. Kapasite seçimi yapılırken bölgenin en soğuk günleri hesaba katılıyor.

Isıtma ihtiyacı sürekliyse tek başına klimaya yüklenmek yerine ek bir ısıtma kaynağı değerlendiriliyor.

Yardım gerekirse

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de dış hava koşuluna bağlı şikâyetlerde iki farklı zamanda ölçüm yapıyoruz. Şikâyetin saatini ve dış hava durumunu iletmeniz, ziyaretin ne zaman planlanacağını belirliyor.