Klima etiketindeki zorunlu bilgiler ne anlatıyor?

Klimanızın dış ünitesinin yan yüzünde bir etiket var ve çoğu kullanıcı ona hiç bakmıyor. Oysa cihazın hangi gazla çalıştığı, içinde ne kadar bulunduğu ve bunun çevresel karşılığı orada yazıyor. Etiket zorunlulukları Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik'in 11. maddesinde tanımlı.

Etikette bulunması gereken satırlar bellidir; her satırın ne anlattığı ve hangi durumda işe yaradığı ayrı ayrı ele alınıyor.

Etikette ne bulunmak zorunda

Yönetmelik zorunlu bilgileri tek tek sayıyor. Bir klima etiketinde şunlar olmalı.

İçinde gaz bulunan ekipman için "florlu sera gazları içerir" ifadesi; boş ekipman içinse "çalışması florlu sera gazlarına dayanır" ifadesi. Gazın endüstriyel ya da kimyasal adı ve kilogram cinsinden miktarı. Gazın ton karbondioksit eşdeğeri cinsinden toplam miktarı ve küresel ısınma potansiyeli.

Ekipmanın hermetik olarak sızdırmazlığı sağlanmışsa "hermetik olarak sızdırmazlığı sağlanmıştır" ifadesi. Cihazın yalıtımında florlu sera gazı şişirme ajanı olarak kullanılmışsa "florlu sera gazları ile şişirilen köpük" ifadesi.

Gerçek bir etiket nasıl görünüyor

Sahada okuduğumuz bir örnek üzerinden gidelim. Bir Toshiba RAS-10E2AVG-TR dış ünitesinin etiketinde şu satırlar duruyor:

Dördü de aynı etikette, üst üste yazılı. Yani hesabı sizin yapmanıza gerek yok; sonucu hazır veriyor.

İkinci bir örnek, farklı bir markadan: ECA ESB1415A100 duvar tipi dış ünitesinin etiketinde soğutucu akışkan R32, miktar 0,78 kg, KIP 675 ve CO₂ eşdeğeri 0,53 t yazıyor. Aynı gaz, farklı kapasite — miktar arttığı için CO₂ eşdeğeri de orantılı olarak yükseliyor. Aynı etikette SEER ve SCOP değerleri de bulunuyor.

Aynı etikette gazla ilgisi olmayan başka bilgiler de bulunuyor: model kodu, besleme gerilimi, güç, seri numarası, üretim yılı, işletme basınçları ve borulama mesafeleri. Bunlar montaj ve servis için gerekli, mevzuat kapsamında değil.

Biçim şartları da var

Yönetmelik yalnız içeriği değil, etiketin nasıl duracağını da düzenliyor.

Etiket silinmez olacak. Zamanla solup okunamaz hale gelen bir etiket şartı karşılamıyor.

Cihazın iyi görülebilen bir bölümüne yerleştirilecek. Sökülmeden okunamayacak bir yere konması amaca aykırı.

Üzerindeki bilgiler arka plandan ayırt edilebilecek şekilde, açıkça okunabilecek boyutta ve aralıkta yazılacak.

Pratikte en sık karşılaştığımız sorun solma. Güneş gören cephelerde ve sahil kesiminde etiketler birkaç yılda okunamaz hale gelebiliyor. Bu durumda cihazın model kodundan gaz bilgisine ulaşmak mümkün oluyor.

Hermetik ibaresi neden önemli

Etiketteki tek bir cümle, bir cihazın yıllık kontrol yükümlülüğü doğurup doğurmayacağını belirliyor: "hermetik olarak sızdırmazlığı sağlanmıştır".

Yönetmelik, 10 ton karbondioksit eşdeğerinin altında kalan ve bu ibareyle etiketlenmiş ekipmanı sızıntı kontrolünden muaf tutuyor. Ev tipi splitlerin büyük bölümü bu tanımın içine giriyor.

Hermetiklik, sistemin gaz taşıyan bölümlerinin fabrikada kapatılmış ve sahada açılmayacak biçimde imal edilmiş olması demek. Muafiyetin gerekçesi de bu: kaçak riski yapısal olarak daha düşük.

İşletme sahibiyseniz envanter çıkarırken bu ibarenin varlığına bakmak, hangi cihazın kapsamda kaldığını hızla ayırmanızı sağlıyor. Eşik hesabını sızıntı kontrolü yazımızda örnekle anlattık.

Ton karbondioksit eşdeğeri satırını okumak

Etiketteki dört satır arasında en az bilinen bu. Oysa mevzuattaki bütün eşikler bu sayıya göre konmuş.

Hesabı basit: kilogram miktarı ile küresel ısınma potansiyeli çarpılıp bine bölünüyor. Örnekteki cihazda 0,49 çarpı 675 bölü 1000 yaklaşık 0,33 ton veriyor.

Aynı 0,49 kilogram R410A olsaydı sonuç bir tonun üzerine çıkacaktı; çünkü R410A'nın küresel ısınma potansiyeli 2088. Aynı ağırlıktaki iki gazın aynı eşiğe düşmemesinin sebebi bu.

Bu satır, cihazınızın çevresel ağırlığını tek bakışta veren yer. Yükümlülük tarafını da, cihaz seçerken karşılaştırma yapmayı da bu sayı üzerinden yapabilirsiniz.

Sonradan eklenen gaz için ayrı yer

Metindeki bir ayrıntı sahada işe yarıyor. Ön şarjlı bir ekipmana üretim sahası dışında gaz eklenmişse, etiket üretim tesisinde şarj edilen miktarı gösteriyor; üretim sahası dışında eklenen miktar ve toplam gaz miktarı için etiket üzerinde ayrıca yer bırakılıyor.

Bunun anlamı şu: etiketteki fabrika değeri her zaman cihazın içindeki güncel toplam değil. Uzun hat çekilen bir montajda gaz ilave edilmişse, bu ilavenin etikette kayıtlı olması bekleniyor.

Montaj sonrası etikete bakıp ilave alanının doldurulup doldurulmadığını görmek, işin kayıt tarafının ne kadar ciddiye alındığını gösteren küçük ama net bir işaret.

Cihaz belgelerinde de bulunması gerekenler

Yönetmelik etiketle yetinmiyor. Zorunlu bilgilerin bir bölümü ürünün kullanım ve montaj belgelerinde da yer alıyor.

Belgelere taşınan bilgiler şunlar: florlu sera gazı içerdiği ifadesi, gazın adı ve miktarı, ton karbondioksit eşdeğeri ile küresel ısınma potansiyeli, hermetiklik durumu ve köpük şişirme bilgisi.

Yani etiketi okunmaz hale gelmiş bir cihazda ikinci kaynak belge oluyor. Cihazınızın belgesinu saklamanın pratik bir sebebi daha var demek.

Geri kazanılmış gazda ek bilgi

Etiketleme kuralları gaz kaplarını da kapsıyor ve orada ek bir şart var.

Kap geri kazanılarak geri dönüştürülmüş ya da ıslah edilmiş gaz içeriyorsa etikette "geri dönüştürülmüş florlu sera gazı" veya "ıslah edilmiş florlu sera gazı" ifadesi bulunuyor. Ayrıca parti numarası ile geri dönüşüm veya ıslah işlemini yapan kuruluşun adı ve adresi yazılıyor.

Bu, kullanılan gazın kaynağını izlenebilir kılıyor. Geri kazanım sürecini geri kazanım yazımızda anlattık.

İthalatta etiket denetimi

Etiket şartı ithalat aşamasında da aranıyor. Yönetmelik, florlu sera gazı içeren kap, ürün ve ekipmanın ithalatı için etiketleme kurallarına uygunluğu zorunlu tutuyor.

Etiketteki bilgiyle kaptaki maddenin uyuşmadığından şüphelenilirse teknik inceleme yapılıyor: önce gümrük laboratuvarlarında, orada yapılamıyorsa akredite bir laboratuvarda, o da yapılamıyorsa yurt dışı analizleriyle. İnceleme ithalat gerçekleşmeden yapılıyor ve masrafları ithalatçı karşılıyor.

Bu, etiketin dekoratif bir bilgi olmadığını gösteriyor; ticaretin kendisi ona bağlanmış durumda.

Etiketi neden fotoğraflamalısınız

Servis çağırdığınızda ilk istediğimiz şeylerden biri etiket fotoğrafı oluyor ve sebebi pratik.

Gaz tipi müdahalenin nasıl yapılacağını belirliyor. Şarj miktarı, dolum gerekirse ne kadar basılacağını söylüyor. Model kodu yedek parça araması için gerekli. Üretim yılı cihazın yaşını veriyor.

Dördü tek bir fotoğrafta olduğu için teşhis telefonda başlıyor ve saha ziyareti daha hazırlıklı geçiyor. Etiket okunamıyorsa iç ünitenin yan tarafındaki etiket ya da kumanda kapağının altındaki model bilgisi ikinci kaynak oluyor.

Etiket okunamıyorsa ne yapılır

Solmuş ya da yıpranmış etiketlerde sırayla üç kaynağa bakıyoruz.

Birincisi iç ünitenin yan yüzündeki ya da panelinin altındaki etiket. Dış ünite güneş ve tuz görürken iç ünite korunaklı kaldığı için orada bilgi genellikle okunabilir durumda kalıyor.

İkincisi model kodu. Kod okunabiliyorsa üreticinin teknik dokümanından gaz tipi, şarj miktarı ve işletme değerlerine ulaşmak mümkün.

Üçüncüsü cihazın belgeleri; yönetmelik zorunlu bilgilerin belgeda da bulunmasını istiyor.

Bu işi biz yapıyoruz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de hizmet veriyoruz. Etiketinizi okuyamıyorsanız fotoğrafını gönderin; model kodundan gaz tipine ve şarj miktarına ulaşabiliyoruz.

Etiketteki değerlerin mevzuattaki karşılığı için F-Gaz Yönetmeliği nedir, gaz tipleri için R32 ile R410A farkı yazılarımıza bakabilirsiniz.

0531 887 49 62 · Servis talebi