Klima elektronik kartı nasıl arızalanır?

Klimanın en pahalı ikinci parçası elektronik kart ve arızası çoğu zaman ani görünüyor. Oysa kartı bozan etkenler yavaş çalışıyor; arıza günü, aylar süren bir sürecin sonucu.

Kartı bozan dört etken var; belirtiler ve değişim öncesi doğrulanması gerekenler de bu dörde bağlı.

Kartın sistemdeki rolü

İnverter bir klimada kart yalnız bir anahtar değil; sistemin tamamını yöneten birim. Kompresörün devrini belirliyor, fan hızlarını ayarlıyor, dört yollu vanayı sürüyor, sensörlerden gelen değerleri okuyor ve koruma kararlarını veriyor.

Bu yüzden kart arızası tek bir belirtiyle çıkmıyor. Bazen cihaz hiç çalışmıyor, bazen çalışıp soğutmuyor, bazen kod veriyor, bazen hiçbir şey söylemeden duruyor.

Dış ünitede ve iç ünitede ayrı kartlar bulunuyor ve ikisi haberleşiyor. Haberleşme kesildiğinde ortaya çıkan tablo, kartlardan birinin arızası gibi görünüyor ama sebep aradaki kablo da olabiliyor.

Nem kartın birinci düşmanı

Kart arızalarının en yaygın sebebi bu ve en çok kıyı kesiminde görülüyor.

Dış ünite kartı açık havada, kapalı bir kutu içinde duruyor. Kutu tam sızdırmaz değil; sıcaklık değişimiyle içeri nemli hava giriyor ve soğuk yüzeylerde yoğuşuyor.

Nem tek başına anında arıza üretmiyor. Bakır izler ve lehim noktaları yavaş yavaş oksitleniyor; direnç artıyor ve devre kararsız çalışmaya başlıyor.

Tuz devreye girdiğinde süreç hızlanıyor. Deniz kenarında kaplamasız bir kart, iç kesimdeki aynı karta göre belirgin biçimde kısa ömürlü oluyor.

Bu yüzden üst segment cihazlarda kart üzerine koruyucu kaplama uygulanıyor. Sahil kesiminde bu, cihaz seçiminde gerçek bir ölçüt.

İç ünite kartında ise nem farklı bir yoldan geliyor: tıkanan tahliye hattı suyu ünitenin içine yayıyor ve kart bölgesine ulaşabiliyor.

Gerilim dalgalanması ikinci sebep

Şebeke koşulları kartın ömrünü doğrudan belirliyor.

Ani yükselmeler güç katındaki elemanları zorluyor. Yıldırım ve şebeke darbeleri en sert biçimi; koruma katmanları var ama sınırsız değil.

Düşük gerilim daha sinsi. Kart aynı işi yapmak için daha yüksek akım çekiyor, elemanlar ısınıyor ve kondansatörler ömrünü hızla tüketiyor.

Tekrarlayan kesintiler her seferinde bir kalkış çevrimi üretiyor; kalkış anları elemanların en zorlandığı anlar.

Bu üçü kırsal hatlarda, trafodan uzak noktalarda ve sanayi bölgesi çevresinde daha sık görülüyor. Önlem kartta değil hatta: cihazın ayrı devreden beslenmesi, uygun sigorta ve gerekiyorsa gerilim koruma rölesi.

Isı ve titreşim

Üçüncü ve dördüncü etkenler daha yavaş çalışıyor.

Isı. Güç elemanları çalışırken ısınıyor ve bu ısı soğutucu bir yüzeye aktarılıyor. Dış ünitenin havalandırması kısıtlıysa ya da kanatçıklar tıkalıysa kutu içi sıcaklık yükseliyor. Yüksek sıcaklık kondansatörlerin ömrünü belirgin biçimde kısaltıyor.

Bu, kirli bir dış ünitenin yalnız kapasiteyi düşürmediğini gösteriyor: kart da aynı kirlilikten etkileniyor.

Titreşim. Kompresör titreşimi kartın bulunduğu gövdeye geçiyor. Zamanla lehim noktalarında ve konnektörlerde mikro çatlaklar oluşuyor.

Bu tip bir arıza kararsız davranıyor: cihaz bazen çalışıyor bazen çalışmıyor, bazen ısındıktan sonra düzeliyor. En zor teşhis edilen tablo.

Belirtiler nasıl görünüyor

Kart kaynaklı sorunlar birkaç biçimde ortaya çıkıyor.

Cihaz hiç açılmıyor. Ekran ölü, kumandaya tepki yok. Elektrik geldiği doğrulandıysa kart öne çıkıyor.

Kod veriyor ve sıfırlamayla geçmiyor. Aynı kod ısrarla dönüyorsa kart ya da o kodun işaret ettiği bileşen.

Fan çalışıyor kompresör kalkmıyor. Kart kompresöre komut vermiyor ya da güç katı sürmüyor olabiliyor.

Kararsız davranış. Bazen çalışıyor, bazen duruyor; belirli bir örüntü yok. Lehim çatlağı ve konnektör oksitlenmesi bu tabloyu üretiyor.

Gözle görülür iz. Kart üzerinde kararma, şişmiş kondansatör ya da yanmış eleman. Bu, arızayı doğrulayan en net bulgu.

Değişimden önce doğrulananlar

Kart pahalı bir parça; değiştirmeden önce elenmesi gereken başlıklar var.

Besleme gerilimi. Karta gelen gerilim doğru mu. Düşük ya da kararsız bir besleme, kartı suçlu gösteriyor.

Sigorta ve koruma elemanları. Kart üzerinde değiştirilebilir sigorta bulunabiliyor; atmış bir sigorta kartın tamamını suçlamayı gereksiz kılıyor.

Konnektörler. Gevşemiş ya da oksitlenmiş bir konnektör, kart arızasıyla aynı belirtiyi üretiyor. Sökülüp yeniden takılması bazen sorunu bitiriyor.

Sensörler. Kart, sensörlerden gelen değerlere göre karar veriyor. Bozuk bir sensör kartı yanlış karar vermeye zorluyor; belirti kart arızası gibi görünüyor.

Haberleşme kablosu. İç ve dış ünite arasındaki kablo, iki kartın konuşmasını sağlıyor. Kopuk ya da yanlış bağlanmış bir hat, kart arızasıyla karışıyor.

Bu beşi elenmeden yapılan bir kart değişimi, sorunu çözmeyebiliyor ve maliyet boşa gidiyor.

Değişim mi onarım mı

Kartlarda iki yol var ve ikisinin de yeri farklı.

Komple değişim en yaygın çözüm. Orijinal parça temin ediliyor, takılıyor ve sistem devreye alınıyor. Öngörülebilir ama en pahalı seçenek.

Kart onarımı bazı durumlarda mümkün: şişmiş bir kondansatörün ya da yanmış tek bir elemanın değişimi. Maliyeti düşük ama garantisi sınırlı; arızanın kökeni bulunmadıysa kısa sürede tekrarlıyor.

Karar cihazın yaşına bağlanıyor. Yeni bir cihazda garanti kapsamı devrede olabiliyor; on yılı geçmiş bir cihazda kart maliyeti, cihazın kalan değeriyle karşılaştırılıyor.

Bir de bulunabilirlik var: üretimden kalkmış serilerde kart temini zorlaşıyor. Bu, marka ve model yaşının neden bir ölçüt olduğunu gösteriyor.

Değişim yapılıyorsa arızanın sebebi giderilmeden takılmıyor. Nem giriyorsa kutu contası, gerilim sorunluysa hat, kirlilik varsa temizlik önce çözülüyor; aksi halde yeni kart aynı yoldan gidiyor.

Kart ömrünü uzatan maddeler

Kartı bozan dört etkenin üçü önlenebilir ve hepsi bakım kapsamında.

Dış ünite temizliği. Kirli kanatçıklar kutu içi sıcaklığı yükseltiyor; yüksek sıcaklık kondansatör ömrünü doğrudan kısaltıyor.

Kutu ve conta kontrolü. Klemens ve kart kutusunun kapağı tam kapanıyor mu, contası sağlam mı. Nem girişinin en yaygın yolu burası.

Elektrik hattı. Ayrı devre, doğru sigorta ve gerekiyorsa gerilim koruma rölesi.

Titreşim. Gevşemiş bağlantılar ve yassılaşmış takozlar titreşimi büyütüyor; kart lehimleri bundan etkileniyor.

Dördü de yıllık bakımda bakılabilen maddeler ve hiçbiri kartla ilgili özel bir işlem gerektirmiyor.

Yaptığımız işler

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de klima arıza tespiti ve elektronik kart değerlendirmesi için ADEK Klima'ya ulaşabilirsiniz. Kart değişimi önerilmeden önce besleme, konnektör ve sensör tarafını ölçüyoruz.