Klima dış ünitesi titriyor ve gürültü yapıyor

Dış ünitenin titremesi çoğu zaman cihazın kendisinden değil, nasıl oturduğundan geliyor. Titreşim yapıya geçtiğinde ses duvar boyunca yayılıyor ve komşu hacimlerde de duyuluyor. Bu yüzden şikâyet teknik olduğu kadar komşuluk konusu da oluyor.

Titreşimin kaynağı birkaç noktada toplanıyor ve kesilmesi de o noktalardan geçiyor.

Titreşim nerede oluşuyor

Dış ünitede iki hareketli kaynak var: kompresör ve fan. Kompresör çalışırken doğal bir titreşim üretiyor; bu titreşim gövdeye, gövdeden de ayaklara aktarılıyor. Fan pervanesi dengeli döndüğü sürece titreşim üretmiyor; dengesi bozulduğunda ise düzenli bir sarsıntı başlıyor.

Boru hatları da titreşimi taşıyor; kompresörden çıkan titreşim bakır hat boyunca ilerliyor. Gövde panellerinin gevşemesi, titreşimi sese çeviren ayrı bir kaynak oluyor.

Yani titreşimin kendisi normal; sorun onun nasıl iletildiğinde başlıyor.

İyi kurulmuş bir ünitede titreşim ayaklarda sönümleniyor ve yapıya geçmiyor.

Konsol ve zemin

Ünitenin oturduğu yüzey, titreşimin ne kadar iletileceğini belirliyor. Duvara asılan konsol, ünitenin ağırlığını ve titreşimini duvara aktarıyor.

Konsol tam yatay değilse ünite bir köşesine yükleniyor ve titreşim tek noktada yoğunlaşıyor. Dübellerin gevşemesi zamanla artan bir sarsıntı üretiyor; bu, en sık karşılaşılan sebeplerden biri. Konsolun kendisi de titreşiyor olabiliyor; ince profilli ve uzun konsollar rezonansa girebiliyor.

Zemine konan ünitelerde yüzeyin düz ve sağlam olması gerekiyor; gevşek bir zeminde ünite zamanla kayıyor.

Balkon ve teras kurulumlarında zeminin yapıya bağlantısı da sesi iletiyor.

Titreşim takozları

Ünite ile konsol arasındaki lastik takozlar, titreşimi sönümlemek için var. Zamanla sertleşiyor, eziliyor ya da çatlıyorlar; sönümleme özelliklerini kaybediyorlar. Sertleşmiş bir takoz, titreşimi doğrudan konsola aktarıyor ve ses belirginleşiyor.

Takozların bir kısmının eksik olması, yükün eşit dağılmamasına yol açıyor. Cıvataların aşırı sıkılması da takozu ezerek işlevsiz bırakıyor; sıkma ölçülü yapılıyor.

Bakımda takozların durumu gözle kontrol ediliyor ve gerekiyorsa değiştiriliyor.

Bu, basit ve düşük maliyetli ama sonucu doğrudan hissedilen bir müdahale oluyor.

Pervane dengesi

Fan pervanesindeki dengesizlik, düzenli ve devirle birlikte değişen bir titreşim üretiyor. Kanat üzerinde biriken kir, dengeyi bozan en yaygın sebep.

Kırılmış ya da çatlamış bir kanat daha belirgin bir sarsıntı yaratıyor. Dolu, çarpma ya da yabancı cisim çarpması sonrası denge bozulabiliyor. Yatak aşınması ise titreşimi uğultuya çeviriyor ve zamanla şiddetleniyor.

Kontrol enerji kesildikten sonra elle yapılıyor: pervane serbest dönüyor mu, salgı var mı.

Temizlik çoğu zaman dengeyi geri getiriyor; kırık kanat varsa parça değişimi gerekiyor.

Boru hattı ve temas noktaları

Titreşimin sese dönüştüğü yer çoğu zaman temas noktaları oluyor. Bakır hattın duvara, konsola ya da gövdeye değmesi titreşimi doğrudan aktarıyor. Hattın duvara sabitlenmesinde kullanılan kelepçeler fazla sıkılmışsa aynı sonucu üretiyor.

Hat üzerindeki keskin dönüşler ve gergin bırakılmış bölümler titreşimi taşıyor. Çözüm, temas noktalarına esnek ayırıcı koymak ve hattı serbest bırakmak oluyor.

Duvar geçişinde hattın boruya temas etmemesi için boşluk bırakılıyor.

Bu düzenlemeler parça değiştirmeden belirgin fark üretiyor.

Komşuluk tarafı

Titreşim havadan yayılan sesten daha rahatsız edici olabiliyor çünkü yapı boyunca iletiliyor. Alt ve üst kattaki hacimlerde, hatta bitişik dairede duyulabiliyor.

Gece saatlerinde ortam sesi düştüğü için şikâyet artıyor. Bu yüzden ünitenin konumu seçilirken yatak odalarının ve komşu duvarların yeri dikkate alınıyor. Sessiz çalışma modu bulunan cihazlarda gece için bu ayar devreye alınabiliyor.

Titreşim kesilmediğinde sorun teknik olmaktan çıkıp yönetimsel bir tartışmaya dönüşüyor.

Erken müdahale, bu tartışmayı baştan önlüyor.

Servisin yaptığı kontroller

Bu şikâyette sıra mekanikten başlıyor. Ünite enerjisi kesilip sabitleme cıvataları ve dübeller elle kontrol ediliyor. Konsolun düzlüğü ve takozların durumu değerlendiriliyor.

Pervane serbest dönüşü ve salgısı kontrol ediliyor, üzerindeki kir temizleniyor. Gövde panelleri ve kapaklar sıkılıyor.

Boru hattının temas noktaları gözden geçiriliyor.

Cihaz çalıştırılıp titreşim elle ve gözle değerlendiriliyor; gerekiyorsa çekilen akım da ölçülüyor. Yapılan düzeltmenin sonucu, cihaz çalışırken birlikte kontrol ediliyor.

Çatı ve teras kurulumlarında

Titreşim, ünitenin çatıda ya da terasta bulunduğu kurulumlarda farklı davranıyor. Yapıya doğrudan oturan bir kaide, titreşimi geniş bir alana iletiyor ve alt kattaki hacimlerde duyulabiliyor. Bu yüzden kaide ile ünite arasına titreşim takozu konuyor ve kaide yapıya doğrudan sabitlenmiyorsa yalıtım detayı uygulanıyor.

Çok sayıda ünitenin bulunduğu çatılarda titreşimler birbirini güçlendirebiliyor.

Gece çalışan tesislerde bu, komşu binalarda da şikâyet üretiyor. Kurulum aşamasında yapılan doğru sönümleme, sonradan yapılacak düzeltmeden çok daha etkili oluyor.

Ses mi titreşim mi

Bu şikâyette iki farklı yayılma yolu var ve ayrımı çözümü belirliyor. Havadan yayılan ses, cihazın yakınında yüksek, uzaklaştıkça azalıyor. Yapıdan yayılan titreşim ise mesafeyle azalmıyor; başka bir odada bile aynı şiddette duyulabiliyor.

Ayrım için basit bir gözlem yeterli: ses cihazın bulunduğu cepheden uzaktaki bir hacimde de duyuluyorsa yayılma yapı üzerinden oluyor. Havadan yayılan seste çözüm konum ve perde tarafında, yapıdan yayılanda ise sabitleme ve takoz tarafında aranıyor.

Bu ayrım yapılmadan yapılan müdahaleler çoğu zaman sonuç vermiyor.

Ne zaman parça değişiyor

Titreşim şikâyetlerinin çoğu parça değişmeden çözülüyor. Sabitleme sıkma, takoz değişimi ve temas noktalarının ayrılması ilk sırada geliyor.

Pervane temizliği dengeyi geri getiriyorsa değişim gerekmiyor. Kırık ya da çatlak kanat varsa pervane değişiyor. Yatak aşınmasında ses uğultuya döndüyse fan motoru değerlendiriliyor.

Kompresör kaynaklı titreşim ise en son değerlendirilen ihtimal oluyor ve ölçümle doğrulanmadan karar verilmiyor.

Bu işi biz yapıyoruz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de titreşim ve gürültü şikâyetlerinde mekanik kontrol yapıyoruz. Sesin hangi saatlerde ve hangi hacimde duyulduğunu iletmeniz, kaynağın yapıya mı havaya mı yayıldığını ayırmayı kolaylaştırıyor.