Klima çalışıyor ama dış ünite dönmüyor

İç ünite çalışıyor, panjur açılıyor, hava üflüyor — ama dışarıda dış ünitenin fanı hiç dönmüyor. Bu tablo, sistemin yalnız hava üflediğini ve soğutma çevriminin hiç başlamadığını gösteriyor. Sebebi birkaç başlıkta toplanıyor ve ayrımı ölçümle yapılıyor.

Dış ünite devreye girmiyorsa sebepler sınırlı; servis de bunları belirli bir sırayla eliyor.

Önce normal olan durumlar

Dış ünitenin dönmemesi her zaman arıza anlamına gelmiyor.

Cihaz hedef sıcaklığa ulaşmışsa dış ünite duruyor, iç ünite fan modunda üflemeye devam ediyor. Ayar ortam sıcaklığının üzerindeyse çevrim hiç başlamıyor.

Kompresör korumaları da gecikme üretiyor: durduktan sonra basınçların dengelenmesi için birkaç dakikalık bir bekleme süresi bulunuyor. Bu süre içinde cihaz açılıp kapatılırsa dış ünite dönmüyor ve arıza sanılıyor. Fan modunda çalışan bir cihazda da dış ünite zaten çalışmıyor.

Bu yüzden ilk adım ayarların ve modun kontrolü, ardından birkaç dakika beklemek oluyor. Bunlar elenmeden yapılan her müdahale gereksiz kalıyor.

Besleme tarafı

Dış ünite çoğu modelde beslemesini iç üniteden alıyor; bazı modellerde ayrı bir hattan besleniyor.

Sigortanın atmış olması, kaçak akım rölesinin düşmesi ya da klemens bağlantısındaki bir gevşeklik dış ünitenin hiç enerjilenmemesine yol açıyor. Belirtisi net: iç ünite normal çalışıyor çünkü kendi beslemesi yerinde, dış tarafta ise hiçbir hareket yok.

Servis burada besleme gerilimini ölçüyor: dış ünite klemensinde gerilim var mı, varsa değeri çalışma aralığında mı. Gerilim yoksa arama iç üniteye ve hatta dönüyor; ezilmiş bir kablo ya da gevşek klemens sık çıkan sebepler. Gerilim varsa sorun dış ünitenin kendi içinde aranıyor.

Bu iki ölçüm, aramanın yönünü tek adımda belirliyor.

Kondansatör ve kontaktör

Sabit devirli cihazlarda dış ünitenin dönmemesinin en sık iki sebebi bu iki parça oluyor.

Kondansatör. Kompresöre ve fana kalkış için gereken desteği veriyor. Değeri düştüğünde motor kalkamıyor; bazen bir vızıltı duyuluyor ve cihaz kısa sürede korumaya giriyor.

Ölçümü basit: kapasite değeri okunuyor ve etiketteki değerle karşılaştırılıyor. Belirli bir sapmanın üzerinde parça değişiyor.

Kontaktör. Kompresöre giden akımı anahtarlıyor. Kontakları aşındığında ya da bobin çalışmadığında dış üniteye enerji ulaşmıyor.

Kontaktörün çekip çekmediği hem duyularak hem gerilim ölçülerek kontrol ediliyor. Yapışmış bir kontaktör ise tersine, cihaz kapatıldığı hâlde dış ünitenin dönmeye devam etmesine yol açıyor. İnverter cihazlarda bu iki parçanın yerini sürücü kart alıyor; teşhis farklı ilerliyor.

Koruma devreye girmişse

Cihaz kendini korumak için dış üniteyi durdurmuş olabiliyor. Yüksek basınç koruması, kanatçık yüzeyinin kapanması ya da hava akışının kesilmesi nedeniyle devreye giriyor.

Aşırı akım koruması, mekanik zorlanma ya da besleme sorunu sonrası çalışıyor.

Kompresör sıcaklık koruması ise çoğu zaman akışkan azlığının işareti oluyor. Bu durumlarda cihaz kod veriyor ya da gösterge ışıklarıyla uyarıyor; kod bölümümüzde markaya göre karşılıkları bulunuyor.

Korumanın devrede olduğu bir cihazı tekrar tekrar açmak koruma altındaki parçayı zorluyor. Servis, korumanın hangi sınırın aşılması nedeniyle devreye girdiğini basınç ve akım ölçümüyle belirliyor.

Kart ve haberleşme

İç ünite dış üniteye komut gönderiyor; bu komut ulaşmıyorsa dış ünite beklemede kalıyor. İki ünite arasındaki haberleşme kablosunun ezilmesi, kesilmesi ya da klemens gevşekliği bu tabloyu üretiyor. Kablo bakır hatla aynı demette çekildiği için mekanik etkiye açık kalıyor; sonradan yapılan tadilatlarda zarar görebiliyor.

İç ünite kartındaki çıkış katı ya da dış ünite kartındaki giriş tarafı da arızalanabiliyor.

Kart arızası, ölçüm yapılmadan verilen en sık yanlış teşhis oluyor; oysa besleme ve haberleşme elenmeden karta geçilmiyor. Kart değişimi öncesinde bağlantılar, gerilimler ve sensör değerleri sırayla doğrulanıyor. Bu sıra izlendiğinde gereksiz kart değişimlerinin büyük bölümü önleniyor.

Fan motoru dönmüyorsa

Bazı durumlarda kompresör çalışıyor ama dış ünitenin fanı dönmüyor. Bu, kısa sürede yüksek basınç korumasına yol açıyor; cihaz birkaç dakika çalışıp kesiyor.

Sebepler arasında fan kondansatörü, motor sargısı, yatak sıkışması ve çarka takılmış yabancı cisim bulunuyor.

Mekanik kontrol elle yapılıyor: cihaz enerjisi kesilip pervanenin serbest dönüp dönmediğine bakılıyor. Serbest dönüyorsa elektriksel tarafa, dönmüyorsa mekanik tarafa geçiliyor.

Yaprak, poşet ve dal gibi cisimler bu tablonun en kolay çözülen sebebi oluyor. Kanatçık yüzeyinin kapanması da fanı zorladığı için aynı belirtiyi üretebiliyor.

Kullanıcının yapabilecekleri

Servis gelmeden önce yapılabilecek birkaç kontrol var. Mod ve hedef sıcaklık kontrol ediliyor; ayar ortam sıcaklığının altına alınıyor. Cihaz kapatılıp birkaç dakika beklendikten sonra tekrar açılıyor; koruma gecikmesi böyle eleniyor.

Sigorta ve kaçak akım rölesi kontrol ediliyor.

Dış ünitenin önündeki engeller kaldırılıyor ve pervanenin üzerinde yabancı cisim olup olmadığına bakılıyor. Ekranda kod ya da yanıp sönen ışık varsa not ediliyor. Panel açılmıyor, elektrik bölümüne dokunulmuyor ve devreye müdahale edilmiyor.

İnverter cihazlarda ne değişiyor

İnverter cihazlarda kontaktör ve kalkış kondansatörü bulunmuyor; onların işini sürücü kart yapıyor. Bu yüzden teşhis sırası da değişiyor: besleme ve haberleşme doğrulandıktan sonra sürücü tarafına geçiliyor.

Sürücü, kompresörü belirli bir düzende döndürmeye çalışıyor; başaramadığında kendini durduruyor ve kod veriyor.

Bu tabloda dış ünite kısa süre için dönüp duruyor ya da hiç kalkmıyor. Besleme gerilimindeki dalgalanma da sürücüyü koruma moduna sokabiliyor.

Ölçümde besleme gerilimi, çekilen akım ve sürücünün bildirdiği durum birlikte değerlendiriliyor.

Bekletmenin bedeli

Dış ünite dönmüyorken cihazı çalıştırmaya devam etmek yeni sorunlar üretiyor. Kalkamayan bir kompresör, her denemede yüksek akım çekiyor ve sargı ısınıyor. Bu ısınma sargı yalıtımını yıpratıyor; başlangıçta ucuz bir kondansatörle çözülecek sorun kompresör değişimine dönüşebiliyor.

Yapışmış bir kontaktör de kompresörü sürekli enerjili tutarak aynı riski üretiyor.

Koruma nedeniyle duran bir cihazda ise sınır zaten aşılmış oluyor; ısrarla açmak korunan parçayı zorluyor. Bu yüzden dış ünite dönmüyorsa cihaz kapatılıp servis çağrılıyor.

Servis çağırmak isterseniz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de dış ünitenin devreye girmemesi şikâyetinde ölçümlü tespit yapıyoruz. Besleme gerilimi, kondansatör değeri, çekilen akım ve basınçlar sırayla okunup zincir daraltılıyor; alınan değerler kâğıda geçiyor.