Klima bakımında hangi ölçümler alınmalı?

Klima bakımının temizlikten ibaret olduğu düşünülüyor. Oysa temizlik yapılan işin yarısı; diğer yarısı ölçüm. Ölçüm yapılmayan bir ziyaret, cihazın durumu hakkında hiçbir kayıt bırakmıyor.

Bakımda alınan değerlerin her birinin ayrı bir karşılığı var; yazılı olmadıklarında ise hiçbiri karşılaştırılamıyor.

Ölçüm neden gerekiyor

Temizlik yapıldığında cihaz daha iyi çalışıyor; bu gözle görülüyor. Ama iki soru cevapsız kalıyor.

Birincisi: cihaz şimdi olması gereken yerde mi? Temiz bir cihaz da eksik şarjla, zayıf bir fanla ya da yorulmuş bir kompresörle çalışıyor olabiliyor.

İkincisi: geçen yıla göre ne değişti? Bu soru ancak geçen yıl ölçüm alınmışsa cevaplanabiliyor.

Ölçüm, cihazın o günkü fotoğrafını çekiyor. Tek başına da anlamlı ama asıl değeri karşılaştırmada.

Bir cihazın yavaş yavaş kötüleşmesi tek bir ziyarette fark edilmiyor; iki yılın değerleri yan yana konduğunda görünüyor.

Basınç ve sıcaklık

Soğutma çevriminin sağlığını gösteren temel ölçümler bunlar.

Manifold takımıyla alçak ve yüksek basınç okunuyor. Ama basınç tek başına bir teşhis değil; sıcaklıkla birlikte anlam kazanıyor.

Basınçtan hesaplanan doyma sıcaklığı ile boru üzerinden ölçülen gerçek sıcaklık karşılaştırılıyor. Ortaya iki değer çıkıyor.

Aşırı ısıtma — eşanjörden çıkan gazın ne kadar fazladan ısındığı. Şarj miktarı ve akış hakkında bilgi veriyor.

Aşırı soğutma — yoğuşan sıvının ne kadar soğuduğu. Şarj ve yoğuşma tarafını anlatıyor.

İkisi birlikte okunduğunda eksik şarj, fazla şarj ve tıkanıklık birbirinden ayrılıyor. Bu ikili, bakım kaydının en değerli satırı.

Ölçümün geçerli olması için sistemin dengelenmiş olması ve dış hava sıcaklığının kaydedilmesi gerekiyor; koşul yazılmayan bir değer karşılaştırılamıyor.

Elektrik ölçümleri

İkinci grup, cihazın ne kadar zorlandığını gösteriyor.

Çekilen akım. Etikette yazan değerle karşılaştırılıyor. Üzerinde bir akım, cihazın zorlandığını gösteriyor — sebebi kirlilik, şarj ya da mekanik bir sorun olabiliyor.

Besleme gerilimi. Düşük gerilim, aynı iş için daha yüksek akım demek. Şebeke koşulu zorlu bölgelerde bu ölçüm ayrıca değerli.

Bağlantı sıcaklığı. Klemens noktalarında ısınma var mı. Kızılötesi termometreyle birkaç saniyede bakılıyor ve gevşek bir bağlantıyı erken yakalıyor.

Yalıtım direnci. Sargı ile gövde arasındaki direnç. Düşmesi, henüz belirti vermemiş bir yalıtım bozulmasını gösteriyor — kaçak akım riskinin erken habercisi.

Sonuncusu her bakımda alınmıyor ama yaşlı cihazlarda ve nemli ortamlarda anlamlı hale geliyor.

Hava akışı ölçümleri

Üçüncü grup çoğu zaman atlanıyor ama teşhisi doğrudan değiştiriyor.

Hava debisi ya da üfleme hızı. Anemometreyle üfleme ağzından ölçülüyor. Düşük debi; kirli filtre, kirli eşanjör, kirli fan çarkı ya da zayıf motoru işaret ediyor.

Bu ölçüm, buzlanma şikâyetinde eksik şarj ile hava debisi sorununu ayıran şey. Yapılmadığında iki farklı sebep aynı görünüyor ve gaz eklenmesine karar veriliyor.

Emiş ve üfleme sıcaklığı farkı. İç ünitenin aldığı hava ile verdiği hava arasındaki fark. Cihazın gerçekten iş yapıp yapmadığını en basit biçimde gösteriyor.

Fark beklenenin altındaysa ya kapasite düşmüş ya hava debisi bozulmuş demek; ikisini ayıran şey yine debi ölçümü. Bu iki ölçüm kısa sürüyor ve pahalı ekipman gerektirmiyor; atlanmasının teknik bir gerekçesi yok.

Gözle yapılan kontroller

Ölçüm sayılmıyor ama kayda giren maddeler.

Drenajın aktığı. Tavaya kontrollü su verilip hattın gerçekten boşalttığı görülüyor. Gözle "temiz görünüyor" demek yeterli değil.

Yalıtım durumu. Hat üzerindeki kauçuğun beş zayıf noktası.

Sabitleme. Konsol, dübel ve titreşim takozları.

Kanatçık durumu. Ezilme, korozyon, tıkanma.

Kondansatör görünümü. Şişme ya da sızıntı izi.

Bu beşi ölçüm gerektirmiyor ama bakım raporunda yer alması, cihazın durumunu yıllar içinde takip etmeyi sağlıyor.

Kayıt olmadan ölçüm eksik

Alınan değerler yazılmıyorsa, o bakım bir sonraki bakıma hiçbir şey bırakmıyor. Kayda girmesi gerekenler: tarih, dış hava sıcaklığı, iç ortam sıcaklığı, basınçlar, aşırı ısıtma ve aşırı soğutma, çekilen akım, hava debisi, yapılan işlemler ve değişen parçalar. Bu liste uzun görünüyor ama tek bir sayfaya sığıyor ve ziyaret sırasında zaten alınan değerlerden oluşuyor.

Kaydın üç faydası var. Cihazın eğilimi görünüyor: değerler yıldan yıla nasıl değişmiş. Sorun erken yakalanıyor: küçük bir sapma, belirti vermeden fark ediliyor. Ve servis değiştiğinde geçmiş kaybolmuyor.

Ticari sistemlerde bu kayıt ayrıca bir yükümlülüğün parçası; belirli büyüklüğün üzerindeki sistemlerde yapılan işlemlerin kayda geçirilmesi isteniyor.

Kullanıcı ne sorabilir

Bakım kalitesini değerlendirmenin en pratik yolu, yapılan ölçümleri sormak.

Basınç ve sıcaklık okundu mu, aşırı ısıtma kaç çıktı. Cevap veriliyorsa ölçüm gerçekten yapılmış demek.

Çekilen akım etiket değeriyle karşılaştırıldı mı.

Hava debisi ölçüldü mü.

Drenaja su verilip aktığı görüldü mü.

Bu değerler yazılı olarak bırakılıyor mu.

Beş soru da teknik bilgi gerektirmiyor ve cevapları işin niteliğini doğrudan gösteriyor. Yalnız temizlik yapılıp yirmi dakikada biten bir ziyaret, bu soruların hiçbirine cevap veremiyor.

Isıtma yapan cihazlarda ek ölçümler

Isı pompası özelliği olan cihazlarda bakım listesi biraz uzuyor.

Isıtma modunda ölçüm. Soğutmada alınan değerler ısıtma davranışını göstermiyor; cihaz ısıtmada da çalıştırılıp basınç ve sıcaklıklar okunuyor.

Defrost davranışı. Buz çözme çevriminin devreye girip girmediği ve süresi gözleniyor. Gereksiz sık ya da hiç girmemesi dış hava sensörünü işaret ediyor.

Dört yollu vana kontrolü. Mod değişiminde vananın konum değiştirdiği, hat sıcaklıklarına bakılarak doğrulanıyor.

Bu üçü yalnız soğutma için kullanılan cihazlarda gerekmiyor. Ama cihaz kışın da kullanılacaksa, sezon öncesi bakımda atlanmaması gereken maddeler.

Yaptığımız işler

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de klima bakımı ve ölçümlü kontrol için ADEK Klima'ya ulaşabilirsiniz. Alınan değerler yazılı olarak bırakılıyor; bir sonraki bakımın karşılaştırma noktası bu kayıt oluyor.