Hat uzunluğu artınca gaz ilavesi gerekir mi?

Klima montajında iç ve dış ünite arasındaki mesafe her zaman standart olmuyor. Dış ünite çatıya çıkıyor, iç ünite binanın öbür ucunda kalıyor ve hat uzuyor. Bu durumda akla gelen soru şu: hat uzayınca gaz eklemek gerekiyor mu?

Cevap koşullu: belirli bir uzunluğa kadar gerekmiyor, o sınırın üstünde metre başına ilave yapılıyor.

Fabrika şarjı neye göre hesaplanıyor

Cihaz kutusundan çıkarken içinde belirli miktarda soğutucu akışkan bulunuyor. Bu miktar boş bir sisteme değil, belirli bir hat uzunluğu varsayımıyla hesaplanmış oluyor.

Yani fabrika şarjı iki şeyi birden kapsıyor: cihazın kendi iç hacmi ve varsayılan uzunluktaki boru hattının hacmi.

Bu varsayılan uzunluk cihazın etiketinde ve montaj belgelerinde yazıyor. Sahada gördüğümüz etiketlerde "şarjsız borulama mesafesi" gibi bir satır olarak geçiyor.

Hat bu uzunluğun altındaysa ilave gerekmiyor. Üstündeyse fazladan her metre için sisteme akışkan ekleniyor.

İlave neden gerekiyor

Boru bir hacim. Uzayan her metre, sistemde dolaşacak akışkanın dolduracağı yeni bir boşluk demek.

İlave yapılmazsa toplam şarj aynı kalıyor ama sistemin hacmi büyüyor. Sonuç, sistemin kendi ölçüsüne göre gaz eksikliği.

Ölçümde bu tablo net görünüyor: aşırı ısıtma yükseliyor, aşırı soğutma düşüyor. Yani gerçekte kaçak yok ama sistem gaz azlığı belirtisi veriyor.

Bu, sahada karşılaştığımız yanıltıcı durumlardan biri. Yeni monte edilmiş bir cihazda gaz eksikliği görünüyorsa akla ilk gelmesi gereken kaçak değil, hat uzunluğu ve ilave yapılıp yapılmadığı.

Metre başına ne kadar ekleniyor

Eklenecek miktar sabit bir sayı değil; cihaza ve boru çapına göre değişiyor ve üretici tarafından veriliyor.

Belirleyen etken sıvı hattının çapı. Akışkanın büyük bölümü sıvı fazda o hatta bulunduğu için hesap oradan yapılıyor; gaz hattının hacmi çok daha az akışkan taşıyor.

Değer cihazın montaj belgelerinde metre başına gram cinsinden veriliyor. Bu sayıyı tahmin etmek doğru sonuç vermiyor — cihazdan cihaza farklı.

İlave de tartılarak yapılıyor. Sisteme ne kadar girdiği bilinmeden yapılan ekleme, fazla şarja dönüşebiliyor.

Üst sınır da var

Hat istenildiği kadar uzatılamıyor. Her cihazın izin verdiği azami boru uzunluğu bulunuyor.

Sınırın sebebi iki tarafta. Birincisi basınç kaybı: uzayan hatta akışkan sürtünmeyle basınç kaybediyor ve kapasite düşüyor. İkincisi yağ dönüşü — kompresör yağının sisteme dağılıp geri dönmesi gerekiyor ve uzun hatta bu zorlaşıyor.

Ayrıca iki ünite arasındaki kot farkı için ayrı bir sınır var: iç ünite dış üniteden ne kadar yukarıda ya da aşağıda olabilir. İki değer de etikette yazıyor.

Sınır aşılırsa cihaz çalışır ama kapasitesi düşük kalır ve kompresör ömrü kısalır.

Kot farkı ayrı bir sınır

Hat uzunluğu tek kısıt değil; iki ünite arasındaki yükseklik farkı da sınırlı.

Sebebi yağ. Kompresörün yağı akışkanla birlikte sistemde dolaşıyor ve geri dönmesi gerekiyor. Dış ünite aşağıda, iç ünite yukarıdaysa yağın yukarı taşınıp geri inmesi zorlaşıyor; ters durumda da yağ aşağıda birikebiliyor.

Bu yüzden üreticiler iki ayrı değer veriyor: iç ünite dış üniteden ne kadar yukarıda olabilir ve ne kadar aşağıda olabilir. İkisi aynı sayı olmak zorunda değil.

Sınır aşıldığında cihaz çalışıyor ama yağ dönüşü bozuluyor; kompresör zamanla yağsız kalıyor. Bu, ilk günden görünmeyen ve yıllar sonra kompresör arızası olarak dönen bir kusur.

Uzun hatta çap da değişebiliyor

Hat uzadıkça sürtünme kaybı büyüyor. Bunu dengelemek için bazı durumlarda boru çapının büyütülmesi gerekiyor.

Ama çap büyütmek kendi başına çözüm değil: kalın boru daha çok akışkan alıyor, bu da şarj miktarını değiştiriyor. Ayrıca gaz hattında çapın gereğinden büyük olması akış hızını düşürüyor ve yağın taşınmasını zorlaştırıyor.

Yani çap seçimi tek başına yapılmıyor; hat uzunluğu, kot farkı ve cihaz kapasitesiyle birlikte değerlendiriliyor. Üretici belgeleri bu üçlü için tablo veriyor.

Uzun hattın diğer bedelleri

İlave yapılsa bile uzun hat bedelsiz değil.

Kapasite kaybı en belirgini. Basınç kaybı arttıkça cihaz etiketindeki kapasiteyi veremiyor; bu, kapasite hesabında dikkate alınıyor.

İkincisi yalıtım yükü. Uzayan hattın tamamı yalıtılmalı; yalıtımsız her metre hem soğukluk kaybı hem terleme demek.

Üçüncüsü kaçak riski. Hat uzadıkça bağlantı ve kaynak noktası sayısı artıyor; her ek nokta bir kaçak adayı.

Dördüncüsü şarj hassasiyeti. Sistemdeki toplam akışkan arttıkça, ölçüm ve şarj hataları da büyüyor.

Nakil sonrası özel durum

Taşınan bir cihazda hat uzunluğu genellikle değişiyor ve bu gözden kaçıyor.

Yeni adreste hat daha uzunsa ilave gerekiyor. Daha kısaysa tersi geçerli: sistemde fazla şarj kalıyor ve bu da sorun üretiyor — yoğuşma basıncı yükseliyor, kompresör ek yük altına giriyor.

Doğru uygulama, nakil sonrası şarjın yeni hat uzunluğuna göre yeniden hesaplanması. Gaz dış üniteye toplanmışsa bile miktar aynı kalıyor; hat değiştiyse miktar da gözden geçirilmeli.

Nakil sürecini taşınırken klima sökümü yazısında anlattık.

Montajdan sonra nasıl anlaşılır

İlave yapılıp yapılmadığı iki yerden okunuyor.

Birincisi etiket. Yönetmelik, üretim sahası dışında eklenen miktar için etikette ayrı yer bırakılmasını istiyor. Yani ilave yapıldıysa etikette kayıtlı olmalı.

İkincisi devreye alma ölçümü. Aşırı ısıtma ve aşırı soğutma değerleri yerindeyse şarj doğru demektir; aşırı ısıtma yüksek ve aşırı soğutma düşükse eksik kalmış olabilir.

Etiketteki zorunlu bilgileri etiket yazımızda ele aldık.

Bölgemizde hangi kurulumlarda çıkıyor

Aliağa ve çevresinde uzun hat üç durumda gündeme geliyor. Birincisi müstakil ve bahçeli evler: dış ünite bahçeye ya da yan cepheye alınıyor, iç ünite binanın öbür tarafında kalıyor.

İkincisi çatıya alınan dış üniteler. Sahil kesiminde tuzlu havadan korumak ya da cepheyi boş bırakmak için dış ünite çatıya çıkarılıyor; hat hem uzuyor hem kot farkı doğuyor.

Üçüncüsü işyerleri: dükkânın arkasındaki servis alanına ya da bitişik binaya alınan üniteler. Üçünde de hat uzunluğu montaj öncesinde ölçülüyor; sonradan fark edilirse ilave gaz gerekiyor ve bu ikinci bir ziyaret demek.

Montaj öncesi sorulacaklar

Hat uzunluğu montaj planlanırken netleşiyor, sonradan değil. Cihazın şarjsız borulama mesafesi ne kadar, planlanan hat bunun altında mı üstünde mi. Üstündeyse metre başına ne kadar ilave yapılacak ve tartılarak mı yapılacak.

Azami hat uzunluğu ve kot farkı sınırları aşılıyor mu. Üçü de montaj öncesinde cevaplanabiliyor ve sonradan çıkacak kapasite tartışmasını baştan kapatıyor.

Bölgede kimi arayabilirsiniz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de montaj ve nakil yapıyoruz. Hat uzunluğu ilave gerektiriyorsa tartarak ekliyor, miktarı montaj kaydına yazıyoruz.

Montaj kapsamı için klima montajı sayfamıza bakabilirsiniz.

0531 887 49 62 · Servis talebi