Güneş alan odaya kaç BTU gerekir?

Aynı metrekaredeki iki oda, cephe yönü farklıysa aynı kapasiteyi gerektirmiyor. Güneş alan odaya kaç BTU gerektiğini belirleyen şey camdan giren ısı; bu yük, çoğu zaman toplam yükün en büyük kalemi oluyor.

Güneş yükü birkaç değişkene bağlı olarak değişiyor ve hesabı doğrudan etkiliyor.

Cam duvardan farklı davranıyor

Duvar, güneş ısısını yavaş geçiriyor: yüzey ısınıyor, ısı malzemenin içinden ilerliyor ve saatler sonra içeriye ulaşıyor.

Cam ise ışınımı anında geçiriyor. Güneş camdan girip odadaki yüzeylere çarpıyor ve orada ısıya dönüşüyor. Gecikme yok.

Bu, iki pratik sonuç doğuruyor. Birincisi yük camın olduğu saatte zirveye çıkıyor; ikincisi cam alanı büyüdükçe yük doğrusal olarak büyüyor.

Aynı metrekaredeki iki odadan biri geniş cam yüzeyliyse, kapasite ihtiyacı belirgin biçimde farklı çıkıyor. Bu yüzden hesapta cam alanı ayrı bir girdi olarak alınıyor.

Yön saati belirliyor

Cephe yönü hem yükün büyüklüğünü hem zamanını değiştiriyor.

Doğu cephesi. Sabah saatlerinde güneş alıyor. Yük erken başlıyor ama öğleden sonra kesiliyor. Odaya sabah biriken ısı gün boyunca kalıyor.

Güney cephesi. Öğle saatlerinde en yüksek. Yazın güneş dik geldiği için cama giren ışınım, kış aylarına göre daha az; kışın ise alçak açı sayesinde içeri daha çok giriyor.

Batı cephesi. Yaz için en zorlayıcı yön. Öğleden sonra güneş alçalıyor ve cama neredeyse dik geliyor; üstelik günün en sıcak saatiyle çakışıyor. Dış hava zaten zirvedeyken güneş yükü de zirveye çıkıyor.

Kuzey cephesi. Doğrudan güneş almıyor; yalnız dağınık ışık geliyor. Yükü en düşük yön.

Bu yüzden batı cepheli bir oda, aynı büyüklükteki kuzey cepheli bir odadan belirgin biçimde daha yüksek kapasite gerektiriyor.

Camın kendisi de değişken

Aynı yönde, aynı büyüklükte iki cam farklı miktarda ısı geçirebiliyor.

Tek cam ile çift cam. Çift cam ısı iletimini azaltıyor ama güneş ışınımını tek başına engellemiyor; ışınım camdan geçiyor.

Kaplamalı camlar. Isı kontrol kaplaması bulunan camlar, ışınımın bir bölümünü yansıtıyor. Bu, doğrudan güneş yükünü düşüren tek cam özelliği.

Çatı penceresi. Aynı alandaki dikey bir camdan çok daha fazla ısı geçiriyor; güneş yaz aylarında dik geliyor ve yatay yüzeye tam açıyla vuruyor.

Balkon kapısı. Genellikle en büyük tek cam yüzey ve çoğu zaman hesaba katılmıyor.

Cam alanı ölçülürken çerçeve değil cam yüzeyi alınıyor; hesabın girdisi bu.

Gölgeleme dışarıdan yapılınca işe yarıyor

Bu, güneş yükü konusunda en çok karşılığı olan ve en sık yanlış uygulanan madde.

Perde ve stor içeriden takıldığında, güneş camdan zaten girmiş oluyor. Perde ısıyı emiyor ve odaya veriyor. Etkisi var ama sınırlı.

Dışarıdan yapılan gölgeleme ise ışınımı cama ulaşmadan kesiyor. Tente, panjur, dış stor, saçak ya da ağaç — hepsi aynı işi yapıyor ve etkileri içeriden yapılan gölgelemenin çok üzerinde.

Pratik bir gözlem: aynı odada dış panjur kapatıldığında hissedilen fark, iç perde kapatıldığında hissedilenden belirgin biçimde büyük oluyor.

Kalıcı çözümler de var: saçak ve balkon çıkıntısı, güney cepheli camlarda yaz güneşini keserken kış güneşini içeri alıyor. Güneş açısı mevsime göre değiştiği için bu mümkün oluyor.

Cihaz konumu güneşli odada önem kazanıyor

İç ünitenin nereye monte edildiği, güneş alan odalarda daha belirleyici.

Doğrudan güneş alan bir duvara monte edilen ünite, hem kendisi ısınıyor hem sensörü yanlış okuyor. Cihaz odanın gerçek sıcaklığından farklı bir değer görüyor.

Benzer biçimde, üniteyi doğrudan cam önüne yerleştirmek de sorun üretiyor: cihaz camdan gelen sıcak havayı önce kendisi alıyor ve sürekli çalışıyor. Tercih edilen konum, güneş almayan bir duvar ve odanın hava dolaşımını kesmeyen bir yükseklik oluyor.

Dış ünite tarafında da aynı mantık: doğrudan güneş altındaki bir dış ünite, çevresindeki hava sıcaklığı yükseldiği için kapasitesini tam veremiyor. Yanları açık bir gölgelik belirgin fark yaratıyor.

Kapasiteyi büyütmeden önce

Güneş yükü azaltılabilen bir yük ve azaltıldığında daha küçük bir cihaz yeterli oluyor.

Sıra şöyle kuruluyor: önce dışarıdan gölgeleme, sonra cam kaplaması, sonra iç perde. İlk ikisi kaynağı kesiyor, üçüncüsü etkiyi hafifletiyor.

Bu maddeler uygulandığında hesaplanan kapasite düşüyor. Cihazı büyütmek ise yükü kabul edip her yaz elektrik olarak ödemek anlamına geliyor.

Bir de zamanlama var: batı cepheli bir odada cihazı öğleden sonra yük zirveye çıkmadan önce çalıştırmak, ısınmış bir odayı geri getirmekten kolay. Kullanılmayan saatlerde perdenin kapalı tutulması da basit ama etkili: oda gün boyunca ısınmamış oluyor.

Hesapta neler sorulur

Kapasite belirlenirken güneş tarafında istenen bilgiler somut.

Cephe yönü. Odanın camları hangi yöne bakıyor.

Cam alanı. Yaklaşık ölçü yeterli; balkon kapısı da dahil.

Cam tipi. Tek mi çift mi, ısı kontrol kaplaması var mı.

Gölgeleme durumu. Dışarıdan bir gölge var mı — saçak, tente, ağaç, komşu bina.

Kullanım saati. Oda en çok hangi saatte kullanılıyor. Yük zirvesi ile kullanım saati çakışıyorsa hesap ona göre kuruluyor.

Beş cevap alındığında güneş yükü hesaba doğru biçimde giriyor ve kapasite tahminle değil ölçütle belirleniyor.

Bölgemizde yön etkisi

Ege kıyı hattında güneş yükü, iç kesimlere göre biraz farklı işliyor.

Yaz güneşi uzun ve güçlü; batı cepheli konutlarda öğleden sonra yük belirgin biçimde yükseliyor. Denize bakan cepheler çoğu zaman batı ve güneybatı yönlü olduğu için bu, kıyı yerleşimlerinde yaygın bir durum.

Buna deniz üzerinden gelen yansıma ekleniyor: su yüzeyi ışığı yansıtıyor ve cephe iki kaynaktan birden ışınım alıyor.

Buna karşılık kıyıda akşam serinliği daha erken başlıyor ve gece yükü hızla düşüyor. Bu, gündüz yükü yüksek olan bir odada gece kapasitesinin rahatlıkla yeteceği anlamına geliyor.

Bergama tarafında ise gece serinlemesi daha ölçülü; yapı gün boyunca depoladığı ısıyı gece boyunca vermeye devam ediyor.

Yön kışın tersine çalışıyor

Güneş yükü yazın yük, kışın kazanç anlamına geliyor.

Güney cepheli bir oda kışın alçak açıyla gelen güneşi içeri alıyor ve gün boyunca ısınıyor. Bu, ısıtma yükünü düşüren gerçek bir katkı.

Kuzey cepheli oda ise kışın da güneş almıyor; ısıtma yükü yaz soğutma yükünün tersine en yüksek burada.

Bu yüzden bir konutta yaz için en zorlayıcı oda ile kış için en zorlayıcı oda genellikle farklı oluyor. Klimayla ısıtma da yapılacaksa hesap iki mevsim için ayrı ayrı bakılıyor.

Saçak ve balkon çıkıntısı bu ikili duruma en uygun çözüm: yaz güneşini keserken kış güneşini geçiriyor.

Yardım gerekirse

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de klima kapasite hesabı, montaj ve bakım için ADEK Klima'ya ulaşabilirsiniz. Keşifte cephe yönünü, cam alanını ve gölgeleme durumunu birlikte değerlendiriyoruz.