Gıda imalathanesinde klima

Gıda üretim alanında iklimlendirme, konfor başlığının dışına çıkıyor. Ortam koşulu hem ürünün kendisini hem de hijyen düzenini doğrudan ilgilendiriyor. Bu yüzden cihaz seçimi ve yerleşimi farklı ölçütlerle yapılıyor.

Üretim alanlarında yoğuşma başlı başına bir sorun hâline geliyor; bakım tarafındaki farklar da bununla başlıyor.

Alanlar birbirinden ayrılıyor

Bir imalathanede tek bir ortam koşulu bulunmuyor; bölümler farklı ihtiyaç taşıyor.

Hazırlık ve işleme alanı. Ürünün açıkta bulunduğu bölüm. Sıcaklık kontrolü hem ürün hem çalışan için gerekli.

Pişirme ve fırın bölümü. Yüksek ısı yükü; öncelik havalandırma ve ısının uzaklaştırılması.

Soğuk saklama. Ayrı bir sistem; klima bu işi yapmıyor.

Paketleme. Nem ve sıcaklık, ambalajın tutunmasını ve ürünün raf ömrünü etkiliyor.

Depo ve sevkiyat. Kapı açılma sıklığı yüksek; yük buradan geliyor.

Bu alanlar tek bir cihazla ve tek ayarla yönetildiğinde hiçbirinde istenen sonuç alınamıyor. Bölümlerin ayrı ele alınması, sistem planlamasının ilk adımı.

Yoğuşma en belirleyici başlık

Gıda üretim alanlarında iklimlendirmenin en çok dikkat edilen tarafı bu. Soğuk bir yüzeyde biriken yoğuşma suyu, üretim alanına damladığında doğrudan bir hijyen sorunu üretiyor. Bu yüzden iç ünitenin konumu, açık ürün ve tezgâh üzerine gelmeyecek biçimde belirleniyor.

Tahliye hattı da aynı dikkatle çekiliyor: kesintisiz eğim, temizlenebilir bir düzen ve gerekiyorsa görülebilir bir bağlantı.

Yüzey yoğuşması ayrı bir konu: soğuk tavan ve duvar yüzeylerinde nem yoğuşuyor. Bu, ortam nemi kontrol altına alınarak azaltılıyor.

Cihazın kendisi de nemli bir yüzey; iç ünite düzenli temizlenmediğinde tahliye tavası bir kaynak hâline geliyor.

Temizlenebilirlik cihaz seçimini belirliyor

Bu alanlarda cihazlar düzenli olarak temizleniyor; seçim de buna göre yapılıyor.

Erişilebilir konum. Sökülüp temizlenemeyen bir yerleşim, kısa sürede sorun üretiyor.

Yüzey malzemesi. Kolay temizlenen, gözeneksiz yüzeyler tercih ediliyor.

Az girinti. Kir tutan karmaşık yüzeyler dezavantaj.

Filtre erişimi. Sık temizlenecek bir filtrenin kolayca çıkarılabilmesi gerekiyor.

Kaset ve kanallı üniteler bu alanlarda yaygın kullanılıyor; ünite gövdesi tavan içinde kalıyor ve üretim alanında yalnız menfez görünüyor. Kanallı çözümlerde kanal iç yüzeyinin temizlenebilir olması ayrıca planlanıyor; erişim kapakları montaj sırasında konuyor.

Yağ ve un yükü bakımı belirliyor

Üretim biçimine göre havadaki yük değişiyor ve bakım aralığı buna göre kuruluyor.

Kızartma ve pişirme yapılan alanlarda yağ buharı baskın. Toza yapışkanlık kazandırıyor ve kanatçık aralarında çözülmesi zor bir tabaka oluşturuyor.

Unlu mamul üretiminde ince un partikülü havada asılı kalıyor; filtreye ulaştığında gözenekleri hızla kapatıyor. Et ve süt ürünlerinde ise yıkama suyu ve buhar nedeniyle nem yükü yüksek oluyor.

Üçü de bakım aralığını kısaltıyor ve sökümlü temizliği zorunlu hâle getiriyor. Yüzeysel temizlik bu ortamlarda sonuç vermiyor.

Kullanılan temizlik ürününün gıda alanına uygun olması ve durulamanın eksiksiz yapılması ayrıca dikkat edilen bir başlık.

Havalandırmayla birlikte planlama

Bu alanlarda klima tek başına yeterli olmuyor; havalandırmayla birlikte çalışıyor.

Pişirme bölümündeki davlumbaz büyük miktarda havayı dışarı atıyor. Bu havanın yerine taze hava girmesi gerekiyor.

Taze hava planlanmadığında ortamda basınç farkı oluşuyor: kapılar zor açılıyor, davlumbaz verimi düşüyor ve dış ortamdan kontrolsüz hava giriyor. Bu kontrolsüz hava, hijyen açısından da istenmeyen bir durum; toz ve böcek girişi buradan oluyor. Doğru düzende taze hava kontrollü bir noktadan alınıyor, filtreleniyor ve gerekiyorsa şartlandırılıyor.

Bölümler arası basınç ilişkisi de planlanıyor: temiz alanların, kirli alanlara göre bir miktar yüksek basınçta tutulması yaygın bir yaklaşım.

Kayıt ve izleme

Gıda üretiminde ortam koşulunun izlenmesi, bakım kaydının bir parçası hâline geliyor.

Sıcaklık ve nem, üretim alanlarında düzenli olarak kaydediliyor. Bu kayıt, üretimde çıkan bir sorunun ortam koşuluyla ilişkili olup olmadığını gösteriyor.

İklimlendirme tarafında ise yapılan temizlik ve alınan ölçümler kayda giriyor: hangi ünite, hangi tarihte, hangi kapsamda temizlendi.

Bu kayıt iki işe yarıyor. Denetim ve müşteri sorularında somut bir belge oluyor; ayrıca bakım aralığının doğru olup olmadığını gösteriyor.

Bakımda çıkan kirlilik beklenenden fazlaysa aralık kısaltılıyor; neredeyse temiz çıkıyorsa uzatılabiliyor. Envanterle birleştirildiğinde bu kayıt, tesisin tüm iklimlendirme düzenini tek bir yerden izlenebilir hâle getiriyor.

Kurulum öncesi netleşmesi gerekenler

Bu tesislerde sistem planlanırken cevaplanan sorular üretim düzenine dayanıyor.

Hangi bölümde ürün açıkta bulunuyor.

Yıkama ve temizlik ne sıklıkta yapılıyor, buhar üretiliyor mu.

Pişirme ve ısı üreten ekipman nerede.

Davlumbaz kapasitesi ne, taze hava nereden alınıyor.

Hangi alanlarda ortam koşulu kayda geçiriliyor.

Temizlik için cihazlara nasıl erişilecek.

Altı sorunun cevabı hem cihaz tipini hem yerleşimi hem de bakım planını belirliyor. Kurulum sonrasında bunların düzeltilmesi, tavan ve kanal işlerini yeniden açmak anlamına geliyor.

Personel alanları ayrı planlanıyor

Üretim alanının yanında soyunma odası, yemekhane ve ofis bölümleri bulunuyor; bunlar farklı bir sınıfa giriyor.

Burada hedef doğrudan konfor. Ancak üretim alanıyla aralarındaki hava geçişi planlanıyor: koku ve nemin bu alanlara taşınmaması isteniyor.

Soyunma odalarında nem yükü yüksek oluyor; havalandırma ve nem alma birlikte düşünülüyor. Ofis bölümünde ise standart konfor çözümleri yeterli kalıyor; buradaki cihazlar üretim alanındaki kadar sık bakım gerektirmiyor. Envanterde bu ayrımın yazılı olması bakım planını da sadeleştiriyor: hangi cihaz hangi aralıkta bakılacak, tek bir listede görünüyor.

Bölgede kimi arayabilirsiniz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de gıda üretim ve paketleme alanları için keşif, sistem değerlendirmesi ve sık aralıklı bakım programı yapıyoruz. Yapılan temizlik ve ölçüm değerleri her ziyarette kayda geçiriliyor.