Gaz eklemek neden çözüm değil?

Klima soğutmadığında en sık duyulan çözüm "gaz basalım" oluyor. Bu işlem çoğu durumda cihazı bir süreliğine düzeltiyor, sonra aynı noktaya dönüyor. Sebebi basit: klima gazı biter mi sorusunun cevabı hayır — gaz tüketilen bir şey değil. Azaldıysa bir yerden kaçıyor demektir ve kaçak bulunmadan yapılan dolum, sorunu çözmüyor — erteliyor.

Kapalı devre ne demek

Klima kapalı bir devrede çalışıyor. Akışkan sürekli aynı yolu dolaşıyor: kompresörden çıkıyor, dış ünitede yoğuşuyor, genleşme elemanından geçiyor, iç ünitede buharlaşıyor ve kompresöre dönüyor.

Bu döngüde akışkan harcanmıyor, yanmıyor, tükenmiyor. Yakıt gibi değil; daha çok bir soğutma taşıyıcısı gibi çalışıyor.

Dolayısıyla sağlam bir sistemde yıllarca gaz eklemeye ihtiyaç duyulmuyor. Klimanızın on yıl boyunca hiç dolum görmeden çalışması normal olan durum.

"Kaç yılda bir gaz basılır" sorusunun doğru cevabı bu yüzden bir periyot değil: sistem sağlamsa hiç.

Gaz azaldıysa kaçıyor demektir

Kapalı bir devrede miktar azalıyorsa tek bir açıklama var: bir yerde açıklık oluşmuş.

Kaçağın çıktığı yerler sınırlı ve tahmin edilebilir. Rakor bağlantıları ilk sırada; montajda açılan havşa yüzeyi tam oturmamışsa ya da tork değeri tutturulmamışsa yıllar içinde sızıyor.

İkinci sırada kaynak dikişleri var. Azot altında yapılmayan bir kaynakta boru içinde oksit oluşuyor ve zayıf nokta bırakıyor.

Üçüncüsü boru hattının kendisi: ezilme, keskin büküm, korozyon. Sahil kesiminde tuzlu hava bu grubu belirgin biçimde öne çıkarıyor.

Dördüncüsü eşanjörler. Bu en zor grup; onarımı her zaman mümkün olmuyor.

Kaçağın nasıl arandığını gaz kaçağı nasıl bulunur yazısında anlattık.

Dolum sorunu neden gizliyor

Gaz eklendiğinde cihaz gerçekten daha iyi soğutmaya başlıyor. Bu, çözüldüğü izlenimi veriyor ama üç tarafta sorun büyüyor.

Birincisi kaçak devam ediyor. Aynı açıklıktan aynı hızla gaz gitmeye devam ediyor; sadece başlangıç noktası yükseltilmiş oluyor.

İkincisi kaçak büyüyebiliyor. Titreşim ve basınç değişimiyle küçük bir açıklık zamanla genişliyor. Erken bulunup onarılabilecek bir rakor kaçağı, ertelendikçe daha uzun süreli bir işe dönüşüyor.

Üçüncüsü ve en önemlisi: eksik gazla çalışan bir kompresör zorlanıyor. Sistemde dolaşan akışkan azaldığında kompresörün soğuması da bozuluyor, çünkü emiş gazı aynı zamanda motoru soğutuyor. Bu, kompresör sıcaklığını yükseltiyor ve sargı yalıtımının ömrünü kısaltıyor.

Tıkanıklığı gaz azlığı sanmak

Daha ciddi bir hata, ölçüm yapılmadan gaz eklemenin yanlış teşhise dayanması.

Sistemde tıkanıklık varsa cihaz da soğutmuyor ve belirti gaz azlığına birebir benziyor. İkisini ayıran şey aşırı soğutma değeri: gaz azsa düşüyor, tıkanıklıkta normal kalıyor.

Tıkanıklığı olan bir sisteme gaz eklenirse sistemde artık fazla şarj oluyor. Bu da yoğuşma basıncını yükseltiyor ve kompresörü ikinci bir yükün altına sokuyor.

Yani yanlış teşhisle yapılan dolum, sorunu çözmemenin ötesinde yeni bir sorun üretiyor. Üç sebebi ayıran ölçümü ayrı bir yazıda tabloyla anlattık.

R410A'da ek bir sorun

Akışkan karışımsa dolum tarafında ayrı bir mesele çıkıyor.

R410A tek bir madde değil, iki bileşenli bir karışım. Kaçak sırasında bileşenler tam olarak aynı oranda kaçmıyor; sistemde kalan gazın oranı bozuluyor.

Bu yüzden R410A'lı bir sistemde kısmi kaçak sonrası "üstüne ekleme" teknik olarak doğru değil. Doğru uygulama sistemdeki gazı tamamen geri kazanıp tartılarak yeniden şarj etmek.

R32 tek bileşenli olduğu için bu sorunu taşımıyor. İki akışkan arasındaki farkları R32 ile R410A farkı yazısında topladık.

Kaçak hızı kararı değiştiriyor

Her kaçak aynı ağırlıkta değil ve müdahale kararı hıza göre şekilleniyor.

Yavaş kaçakta cihaz bir sezonu sorunsuz geçiriyor, ertesi yıl soğutması hafif zayıflıyor. Bu genellikle rakor bağlantılarında ya da çok küçük bir kaynak kusurunda oluyor; bulunması sabır istiyor ama onarımı kısa sürüyor.

Hızlı kaçakta cihaz haftalar içinde kapasitesini kaybediyor. Burada kaynak çoğu zaman boru hattındaki bir hasar ya da eşanjörün kendisi oluyor ve karar daha ağır: eşanjör kaçağında onarım her zaman mümkün değil.

Ayrımı yapmak için iki ölçüm arasındaki süre ve kayıp miktarı karşılaştırılıyor. Bu yüzden her müdahalede değerleri yazılı bırakıyoruz; bir sonraki gelişte karşılaştırma noktası oluyor ve kaçağın ilerleyip ilerlemediği görünüyor.

Bulunamayan kaçaklar

Her kaçak ilk aramada bulunmuyor. Çok yavaş sızıntılarda dedektör anlık olarak yeterli yoğunluğu görmeyebiliyor.

Bu durumda sistem azotla basınçlandırılıp bekletiliyor. Saatler ya da bir gece boyunca basınç izleniyor; düşüş varsa kaçak doğrulanmış oluyor ama yeri hâlâ belli değil.

Yeri bulmak için hat bölümlere ayrılıp ayrı ayrı test ediliyor. Gizli hatlarda, sıva altındaki güzergâhlarda bu iş uzuyor.

Bazı durumlarda sisteme iz bırakan bir madde eklenip ultraviyole ışıkla arama yapılıyor; bu yöntem kaçağın günler içinde kendini göstermesini sağlıyor. Kaçağın bulunamadığı ve sistemin sürekli gaz kaybettiği durumlarda karar, cihazın yaşı ve arıza geçmişiyle birlikte veriliyor.

Doğru sıra nasıl işliyor

Gaz eksikliği tespit edildiğinde izlenen sıra şöyle. Önce ölçüm: aşırı ısıtma ve aşırı soğutma birlikte okunuyor ve sebebin gerçekten gaz azlığı olduğu doğrulanıyor.

Sonra kaçak araması: elektronik dedektörle hat taranıyor, şüpheli noktalarda köpük uygulanıyor. Bulunamayan kaçaklarda sistem azotla basınçlandırılıp bekletiliyor.

Ardından onarım: kaçak noktası düzeltiliyor. Rakorsa havşa yeniden açılıp tork değerinde sıkılıyor, kaynaksa azot altında yeniden yapılıyor.

Sonra vakum: sistemdeki nem ve hava alınıyor. Bekleme testiyle vakumun tutup tutmadığı doğrulanıyor — tutmuyorsa kaçak devam ediyor demektir.

Son adım şarj: gaz tartılarak basılıyor, etiket değeriyle karşılaştırılıyor ve işlem sonrası değerler kayda geçiriliyor.

Bu sıra neden daha uzun sürüyor

Yalnız gaz basmak on beş dakikalık bir iş. Kaçak arayıp onarmak yarım günü bulabiliyor.

Aradaki fark, ikincisinin bir daha aynı işlemi gerektirmemesi. Her sezon tekrarlanan bir dolum, üç yılda toplamda daha uzun süre ve daha fazla gaz harcıyor.

Buna bir de arz tarafı ekleniyor. R410A'lı tekli splitlerin satışı 1 Ocak 2027'de duruyor ve arzı biten bir akışkanın piyasadaki miktarı zamanla azalıyor. Kaçağı olan bir cihazda erteleme, 2027 yaklaştıkça daha pahalı bir tercih haline geliyor.

Bunu R410A klima 2027 sonrası yazısında ayrıntılandırdık.

Ne zaman dolum gerçekten gerekiyor

Dolumun yerinde olduğu durumlar da var ve hepsinde kaçak zaten biliniyor ya da yok. Onarım sonrası: kaçak bulunup düzeltildikten sonra sistem vakumlanıp yeniden şarj ediliyor. Nakil sonrası: cihaz sökülüp taşındığında ve gaz doğru toplanmamışsa yeniden şarj gerekiyor.

Uzun hat çekilen montajlarda: fabrika şarjı belirli bir hat uzunluğu için hesaplanıyor; bunun üzerine çıkan kurulumlarda metre başına ilave yapılıyor ve bu ilave etikete işleniyor. Büyük onarım sonrası: kompresör ya da eşanjör değişimi gibi sistemin açıldığı işlemlerde şarj yeniden yapılıyor.

Yaptığımız işler

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de kaçak tespiti ve gaz dolumu yapıyoruz. Soğutma zayıflaması şikâyetinde önce ölçüm alıyor, sebebin gaz olduğunu doğruladıktan sonra kaçak arıyoruz.

Kaçak belirtileri için belirtiler yazımıza, hizmet ayrıntıları için gaz dolumu sayfasına bakabilirsiniz.

0531 887 49 62 · Servis talebi