Fabrika ve üretim alanında klima

Fabrika ve üretim alanında iklimlendirme, konfor kliması ile aynı ekipmanı kullansa da farklı bir problem çözüyor. Burada belirleyici olan dış hava değil, üretimin kendisinin ürettiği ısı.

Proses ısısı hesabı baştan değiştiriyor; toz ise en büyük bakım kalemi hâline geliyor ve hangi alanların önce şartlandırılacağını da bu ikisi belirliyor.

Proses ısısı hesabın merkezinde

Bir ofiste ısı yükü dışarıdan gelir; üretim alanında büyük bölümü içeriden.

Motorlar, kompresörler, fırınlar, kaynak istasyonları ve hidrolik sistemler sürekli ısı salıyor. Bu yük dış hava sıcaklığından bağımsız ve kışın da devam ediyor.

Sonucu şu: bazı üretim alanları kışın bile soğutma gerektiriyor. Konfor mantığıyla mevsimlik düşünülen bir sistem burada işlevsiz kalıyor.

Yük ayrıca eşit dağılmıyor. Fırın çevresi ile paketleme bölümü aynı hacimde bulunsa bile bambaşka koşullarda. Tek bir sistemle bütün alanı yönetmek bu yüzden zorlanıyor.

Hesap yapılırken üretim planı da devrede: iki vardiya çalışan bir hat ile tek vardiya çalışan hat aynı yükü üretmiyor.

Toz en büyük bakım kalemi

Üretim alanlarında iç ünitedeki birikim, konut ve ofisle kıyaslanamayacak hızda ilerliyor.

Kaynak, taşlama, kesim ve paketleme işlemleri havaya sürekli parçacık veriyor. Bu parçacıklar filtreyi dolduruyor ve filtrenin tutamadıkları eşanjör kanatçıklarına giriyor.

Bazı üretimlerde toza yağ buharı da ekleniyor. Metal işleme alanlarında havadaki yağ, tozla birleşip yapışkan bir tabaka üretiyor — mutfaklı işletmelerdekiyle aynı mekanizma, daha ağır bir biçimde.

Sonuç doğrudan: ısı geçişi düşüyor, hava debisi kısılıyor, cihaz aynı elektrikle daha az iş yapıyor ve yaz ortasında koruma sınırına dayanıyor.

Bakım aralığı bu yüzden takvim ayına göre değil ortam yüküne göre belirleniyor. Bazı tesislerde sezonda birden çok temizlik gerekiyor ve bu, planlanan bir gider kalemi haline geliyor.

Hangi alanlar önce şartlandırılıyor

Bir üretim tesisinin tamamını soğutmak çoğu zaman ne gerekli ne mümkün. Öncelik sıralaması yapılıyor.

Kontrol ve pano odaları. Elektronik ekipmanın bulunduğu hacimler ilk sırada. Buradaki sıcaklık, üretimin durup durmayacağını doğrudan belirliyor. Bu odalar sunucu odası mantığıyla değerlendiriliyor: sabit yük, sürekli çalışma, kış koşulunda da soğutma.

Kalite ve ölçüm laboratuvarları. Ölçüm doğruluğu sıcaklığa bağlıysa dar bantta kontrol gerekiyor.

Operatör kabinleri ve ofis bölümleri. İnsanın sürekli bulunduğu küçük hacimler; hacmin tamamı yerine bu noktalar şartlandırılıyor.

Ürüne duyarlı bölümler. Sıcaklık ya da nemden etkilenen hammadde ve ürün alanları.

Üretim hattının genel hacmi ise çoğu zaman havalandırma ve sirkülasyon ile çözülüyor; tam iklimlendirme değil.

Havalandırma ve sirkülasyon önce geliyor

Büyük üretim hacimlerinde klimadan önce yapılacak işler var ve etkileri daha büyük.

Çatı havalandırması. Sıcak hava yukarıda toplanıyor; bunu dışarı atan sistemler hacmin sıcaklığını doğrudan düşürüyor.

Noktasal egzoz. Isı ve duman kaynağında yakalanıp atılıyor. Fırın ya da kaynak istasyonunun üzerindeki bir davlumbaz, o ısının hacme yayılmasını engelliyor.

Sirkülasyon fanları. Tavandaki sıcak tabakayı kırıyor ve hacmi dengeliyor.

Çatı yalıtımı ve yansıtıcı kaplama. Dışarıdan gelen yükü kesiyor.

Bu dördü yapılmadan kurulan bir iklimlendirme sistemi, hesaplanandan büyük bir yükle karşılaşıyor ve hedefe hiç ulaşamıyor.

Vardiya düzeni bakımı belirliyor

Kesintisiz çalışan bir tesiste bakım penceresi bulmak, işin kendisinden zor olabiliyor. Planlı duruşlar bu yüzden değerli: yıllık genel bakım dönemleri, bayram tatilleri ve hat değişim günleri, iklimlendirme bakımının da takvimi haline geliyor. Yedeklilik burada bir çözüm: kesintiye gelmeyen hacimlerde iki cihaz kurulup dönüşümlü çalıştırıldığında, biri bakıma alınırken diğeri yükü karşılıyor.

Saha girişi de planlanıyor: üretim alanında çalışmak iş güvenliği kuralları, izin süreçleri ve koruyucu ekipman gerektiriyor. Bu, ziyaretin süresini ve planlamasını doğrudan etkiliyor.

Bakım kaydının tutulması ise tesis tarafında zaten alışılmış bir düzen; iklimlendirme ekipmanının bu kayda dahil edilmesi, eğilimin görünmesini sağlıyor.

Mevzuat ve büyük sistemler

Üretim tesislerinde soğutucu akışkan miktarı hızla büyüyor ve yükümlülükler devreye giriyor.

Belirli eşiklerin üzerindeki sistemlerde düzenli kaçak kontrolü ve kayıt tutma zorunluluğu bulunuyor. Eşik kilogramla değil, akışkanın iklim etkisiyle çarpılmış değeri üzerinden tanımlanıyor.

Daha büyük sistemlerde sabit sızıntı tespit sistemi gereksinimi de gündeme gelebiliyor.

Bunlar tesise yeni bir iş yükü değil ama sorumlusu belirlenmesi gereken başlıklar. Bakım sözleşmesi yapılırken bu kayıtların kimin tarafından tutulacağı yazıya geçiriliyor.

İşlemi yapan personelin belge durumu da aynı kapsamda; soğutucu akışkanla çalışanlar için tanımlı yeterlilik gereksinimleri bulunuyor.

Sık yapılan üç hata

Konfor cihazını kontrol odasına koymak. Sabit yük ve kış çalışması gerektiren bir hacimde, düşük ortam kiti olmayan bir cihaz ilk soğuk haftada duruyor. Sonuç çoğu zaman kompresör kaybı.

Tüm hacmi soğutmaya çalışmak. Yatırım ve işletme gideri karşılanamaz büyüklüğe çıkıyor; hedefe de ulaşılamıyor. Bölgesel yaklaşım hem ucuz hem etkili.

Bakımı konut takvimine bağlamak. Toz yükü yüksek bir ortamda sezonda tek bakım yetmiyor; cihaz yaz ortasında duruyor ve duruş üretime yansıyor.

Üçü de planlama aşamasında verilen kararlar; sonradan düzeltmek hem pahalı hem duruş gerektiriyor.

Bölgemizdeki tesislerde durum

Aliağa ve çevresindeki sanayi hattında iki etken bakım aralığını belirgin biçimde kısaltıyor.

Toz yükü. Bölgedeki sanayi faaliyeti havada sürekli ince parçacık bulunduruyor. Dış ünite kanatçıkları burada konut bölgelerine göre çok daha hızlı tıkanıyor.

Deniz etkisi. Kıyıya yakın tesislerde tuzlu nem korozyon üretiyor. Toz ve tuz bir araya geldiğinde kanatçıklarda hem tıkanma hem incelme oluyor; bu, ikisinin ayrı ayrı etkisinden daha hızlı ilerliyor.

Pratik karşılığı düzenli yıkama. Sezon içinde yapılan tatlı su durulaması, kanatçıklardaki tuz ve toz birikimini kaynağında alıyor.

Cihaz seçiminde de karşılığı var: kaplamalı kanatçıklı modeller bu koşulda belirgin biçimde daha uzun ömürlü kalıyor.

Ölçümle başlanıyor

Üretim alanında yatırım kararı tahminle verilmiyor; birkaç ölçüm tabloyu netleştiriyor.

Bölge bölge sıcaklık. Fırın çevresi, hat başı, paketleme ve ofis ayrı ayrı ölçülüyor. Fark büyükse çözüm tek bir sistem değil bölgesel yaklaşım.

Zemin ile tavan farkı. Tabakalaşma varsa ilk müdahale sirkülasyon.

Vardiya boyunca eğri. Yükün hangi saatte zirveye çıktığı, üretim planıyla eşleştiriliyor.

Bu üç ölçüm birkaç günlük bir kayıtla alınabiliyor ve çoğu tesiste sonucu değiştiriyor: gereken şey daha büyük bir cihaz değil, doğru yere konmuş daha küçük bir çözüm oluyor.

Bölgede kimi arayabilirsiniz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de fabrika, üretim alanı ve sanayi tesisleri için iklimlendirme değerlendirmesi, montaj ve dönemsel bakım yapıyoruz. Vardiya düzenine ve planlı duruşlara göre program kurulabiliyor.