Elinizdeki R410A klima 2027’den sonra ne olacak?

Elinizde R410A gazlı bir klima varsa ve 1 Ocak 2027'de bu gazla gelen tekli splitlerin satışının biteceğini duyduysanız akla gelen ilk soru şu oluyor: benim cihazım ne olacak.

Kısa cevap: hiçbir şey. Yasak satışa geliyor, kullanıma değil. Cihazınız o tarihte durmuyor, kapanmıyor, sökülmesi gerekmiyor. Uzun cevap ise sonraki yılların nasıl geçeceğiyle ilgili ve birkaç noktada karar almanızı gerektiriyor.

Cihaz çalışmaya devam ediyor

Düzenlemenin kullandığı ifade "piyasaya arz edilemez". Bu, üreticinin ve satıcının o cihazı piyasaya sürmesini engelliyor. Halihazırda kullanımda olan bir cihaz için herhangi bir kısıt getirmiyor.

Yani 2027 sonrasında da klimanızı çalıştırabilir, bakımını yaptırabilir, arızasını onartabilirsiniz. Sigorta, garanti ya da yasal geçerlilik tarafında bir değişiklik olmuyor.

Değişen tek şey, aynı gazla gelen yeni bir cihazı mağazadan alamayacak olmanız.

Gaz bulunabilirliği asıl konu

Sorunun gerçek tarafı burada. Bir akışkanın arzı daraldıkça piyasadaki miktarı zamanla azalıyor.

Bu daralma bir gecede olmuyor; kademeli ilerliyor. Ama yönü belli: R410A'nın önümüzdeki yıllarda bulunması bugünkü kadar kolay olmayacak ve maliyeti bugünkü konumunda kalmayacak.

Cihazınız kapalı devre çalışıyor ve gazı tüketmiyor. Sağlam bir sistemde yıllarca gaz eklemeye ihtiyaç duymazsınız. Dolayısıyla arz daralması, kaçağı olmayan bir cihaz için pratikte sorun yaratmıyor.

Sorun, kaçağı olan cihazlarda çıkıyor.

Kaçağı olan cihazda karar değişiyor

Her sezon başında "gaz azalmış, biraz basalım" döngüsüne girmiş bir cihazınız varsa, bu döngü artık daha maliyetli bir hale geliyor.

Doğru yaklaşım zaten kaçağı bulup onarmaktı; arz daralması bunu ertelenemez hale getiriyor. Kaçak bulunmadan yapılan her dolum, azalan bir kaynağı atmosfere aktarmak anlamına geliyor.

Kaçağın nerede olduğunu ve nasıl bulunduğunu gaz kaçağı nasıl bulunur yazısında anlattık. Belirtilerini fark etmek için kaçak belirtileri yazısına bakabilirsiniz.

Kaçak eşanjörün kendisindeyse tablo değişiyor; onarım her zaman mümkün olmuyor ve o noktada cihazın yenilenmesi gündeme geliyor.

Cihazınızın gazı hangisi

Emin değilseniz bakılacak yer dış ünitenin yan yüzündeki etiket. Yönetmelik gazın adının, kilogram miktarının, ton karbondioksit eşdeğerinin ve küresel ısınma potansiyelinin etikette bulunmasını zorunlu kılıyor.

Kaba bir zaman çizgisi de yardımcı oluyor. Türkiye'de R32'li cihazlar 2020 sonrasında yaygınlaştı; daha eski cihazların büyük bölümü R410A ile geldi. Çok daha eski cihazlarda ise R22 çıkabiliyor ve o gazın durumu daha da dar.

Etiket okunmuyorsa fotoğrafını gönderebilirsiniz; model kodundan da gaz tipine ulaşmak mümkün oluyor.

Etiketteki ton karbondioksit değeri ne anlatıyor

Etiketinizde kilogram miktarının yanında bir de ton karbondioksit eşdeğeri yazıyor. Bu sayı, cihazınızdaki gazın tamamı atmosfere karışsa ne kadar sera etkisi yaratacağını gösteriyor.

Hesabı basit: kilogram miktarı ile küresel ısınma potansiyeli çarpılıp bine bölünüyor. 1,5 kilogram R410A içeren bir cihazda bu değer üç tonun üzerine çıkıyor; aynı miktarda R32 içeren bir cihazda bir tonun biraz üstünde kalıyor.

Ev kullanıcısı için bu sayının doğrudan bir yükümlülük sonucu yok. İşletmeler içinse eşiklerin ölçüsü bu sayı; hangi cihazın düzenli kontrol gerektirdiği buradan belirleniyor.

Cihaza R32 basılabilir mi

Hayır. Bu, sahada zaman zaman sorulan ama cevabı net olan bir soru.

Farklı akışkanlar farklı basınç aralıklarında çalışıyor ve farklı yağ tipleriyle uyumlu. Bir sisteme tasarlandığından başka bir gaz basmak, kompresörün çalışma noktasını kaydırıyor ve bileşenleri tasarım dışı yükte bırakıyor.

Ayrıca R32 hafif yanıcı sınıfında ve bu sınıf için tasarlanmamış bir cihazda kullanılması güvenlik tarafında ayrı bir sorun doğuruyor. Gaz dönüşümü teorik olarak bazı sistemlerde konuşulan bir konu ama ev tipi bir splitte gündeme gelmiyor; cihazın kendisini değiştirmek her açıdan daha doğru sonuç veriyor.

Yedek parça tarafı nasıl etkileniyor

Gaz yasağı doğrudan parça tedarikini düzenlemiyor. Ama bir cihaz ailesinin üretimden kalkması, zamanla o ailenin parçalarının da azalmasına yol açıyor.

Bu, kompresör ve kart gibi büyük parçalarda daha belirgin hissediliyor. Sensör, kondansatör ve fan motoru gibi yaygın parçalar daha uzun süre bulunabiliyor.

Cihazınız yaşlıysa ve büyük bir parça arızası çıktıysa, karar verirken bu tarafı da hesaba katmak gerekiyor.

Kaçak hızı kararı belirliyor

Her kaçak aynı ağırlıkta değil. Sahada ayırt ettiğimiz iki tablo var.

Yavaş kaçakta cihaz bir sezonu sorunsuz geçiriyor, ertesi yıl soğutması hafif zayıflıyor. Bu genellikle rakor bağlantılarında ya da çok küçük bir kaynak kusurunda oluyor ve onarımı kısa sürüyor.

Hızlı kaçakta ise cihaz haftalar içinde kapasitesini kaybediyor. Bu tabloda kaçak çoğu zaman boru hattında bir hasardan ya da eşanjörün kendisinden geliyor ve onarım kararı daha ağır.

Ayrımı yapmak için iki ölçüm arasındaki süre ve kayıp miktarı karşılaştırılıyor. Bu yüzden her müdahalede ölçüm değerlerini yazılı bırakıyoruz; bir sonraki gelişte karşılaştırma noktası oluyor ve kaçağın ilerleyip ilerlemediği görünüyor.

Söküm ve hurdaya ayırma

Cihazı yenilemeye karar verdiyseniz, eskisinin içindeki gazın ne olacağı ayrı bir konu ve yönetmelik burada da hüküm taşıyor: gazın geri kazanılması yükümlülük.

Uygulamada bu, sökümden önce gazın dış üniteye toplanması ya da geri kazanım cihazıyla alınması demek. Hattı kesip gazı havaya bırakmak hem yönetmeliğe aykırı hem de arzı daralan bir akışkanı doğrudan yok etmek anlamına geliyor.

Gazın nasıl toplandığını gaz toplama işlemi yazısında adım adım anlattık. Söküm sırasında bu adımın atlanıp atlanmadığını anlamak zor değil: işlem yapılıyorsa dış ünitenin vanaları kapatılıyor ve cihaz kısa süre çalıştırılıyor.

Ne zaman yenilemeyi düşünmeli

Yenileme kararını tek başına gaz tipi vermiyor. Birkaç etken birlikte değerlendiriliyor.

Cihazın yaşı ilk sırada. Arıza sıklığı ikinci: yılda birden fazla servis gerektiren bir cihaz, tamir edilirken bile maliyet biriktiriyor. Üçüncüsü arızanın büyüklüğü — kompresör ya da eşanjör düzeyinde bir sorun, küçük bir parça arızasından bambaşka bir karar noktası.

Gaz tipi bunların yanında dördüncü etken olarak duruyor ve genellikle terazi zaten yenileme tarafına eğildiğinde belirleyici oluyor. Bu değerlendirmeyi klima ömrü ve yenileme yazısında ayrıntılandırdık.

Şimdi acele etmeli mi

Çalışan, kaçağı olmayan bir R410A cihazı 2027 diye değiştirmenin bir gerekçesi yok. Cihaz ömrünü tamamlayana kadar kullanılır.

Acele edilmesi gereken tek durum, zaten yenileme eşiğine gelmiş bir cihaz. O durumda yeni cihazı seçerken gaz tipine bakmak, on yıl sonrasını bugünden rahatlatıyor.

Sezon öncesi kontrolle cihazınızın durumunu görmek iyi bir başlangıç oluyor; kontrol listesi yazımız bu iş için hazırlanmıştı.

Yaptığımız işler

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de bakım ve onarım yapıyoruz. Cihazınızın gaz tipini, kaçak durumunu ve yenileme eşiğinde olup olmadığını yerinde ölçümle değerlendirebiliriz.

Yasağın kendisini 2027'de R410A klima satışı bitiyor yazısında, yönetmeliğin bütününü F-Gaz Yönetmeliği nedir yazısında anlattık.

0531 887 49 62 · Servis talebi