EKOMVET nedir, kim kayıt yaptırır?

EKOMVET, florlu sera gazı içeren ekipmanın kayıt altına alındığı elektronik veri tabanı. Adı çoğu işletme sahibi için yabancı ama yükümlülük doğuran taraf burası: belirli büyüklüğün üzerindeki klima ve soğutma sistemlerinin verileri bu sisteme giriliyor.

Sistemi tanımlayan düzenleme Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik; 15 Ekim 2024 tarihli 32693 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. EKOMVET, İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından yönetiliyor.

Kim kayıt yaptırmak zorunda

Yönetmeliğin 7. maddesi yükümlüleri sayıyor. İki grup var ve eşikleri farklı.

Birinci grup: 5 ton karbondioksit eşdeğeri veya daha fazla florlu sera gazı içeren sabit soğutma, iklimlendirme ve ısı pompası ekipmanı. Aynı eşik sabit yangından korunma ekipmanı, soğutmalı kamyon ve römorklardaki soğutma üniteleri ile Organik Rankin Çevrimleri için de geçerli.

İkinci grup: elektrik şalt ekipmanı. Burada ölçü karbondioksit eşdeğeri değil, doğrudan kilogram — tek bir bölmesinde ya da diğer parçalardan ayrılmış herhangi bir kısmında 6 kilogram veya daha fazla gaz bulunması yeterli.

Veri girişini yapan taraf operatör: ekipmanı işleten ya da ona sahip olan gerçek veya tüzel kişi.

Eşiğin altındaysanız

5 ton eşiği ev tipi klimaları büyük ölçüde dışarıda bırakıyor. Sahadan iki örnek: 0,49 kilogram R32 içeren bir cihazda karbondioksit eşdeğeri 0,33 ton, 0,78 kilogram içeren bir cihazda 0,53 ton. İkisi de eşiğin onda birinin altında.

Bir ofiste onlarca duvar tipi split olması da durumu değiştirmiyor; eşik ekipman bazında uygulanıyor, cihazlar toplanmıyor.

Kapsama giren tipik sistemler merkezi iklimlendirme, büyük VRF grupları, market soğutması ve endüstriyel proses soğutması oluyor. Eşik hesabını örneklerle sızıntı kontrolü yazımızda anlattık.

Sisteme ne giriliyor

Kaydın iki ayağı var.

Birincisi personel tanımlama. Hizmet Yeterlilik Belgesine sahip tüzel kişiler ya da ekipman operatörleri, istihdam ettikleri Mesleki Yeterlilik Belgeli teknik personeli sisteme kaydediyor.

İkincisi faaliyet bildirimi. Yönetmelik sızıntı kontrolleri hakkında bilgi girilmesini zorunlu tutuyor. Yani kontrol yapılmakla yetinilmiyor, yapıldığının sisteme işlenmesi gerekiyor.

Kaydın nasıl yapılacağına ilişkin usul ve esaslar Başkanlıkça belirleniyor; yönetmelik çerçeveyi çiziyor, ayrıntıyı Başkanlığa bırakıyor.

Karşılıklı onay mekanizması

Sistemin en dikkat çekici tarafı bu ve tek taraflı beyanı engelliyor.

Operatör faaliyeti bildiriyor. Ardından Mesleki Yeterlilik Belgeli teknik personel, bildirimi yapılan faaliyetin doğruluğunu kontrol ediyor ve uygun olması durumunda sistem üzerinden onaylıyor.

Yani kaydın tamamlanması için iki tarafın da onayı gerekiyor: yükümlülük sahibi işletme ve işi teknik olarak yapan belgeli kişi. Bunun pratik sonucu şu: yapılmamış bir kontrolü sisteme işlemek mümkün olmuyor, çünkü onaylayacak belgeli personel de kendi adına beyanda bulunmuş oluyor.

Envanterde en sık yapılan üç hata

Kayıt açmadan önceki envanter aşamasında sahada tekrar eden hatalar var.

Birincisi cihazları toplamak. Onlarca küçük splitin gazını toplayıp eşiğe bakmak yanlış sonuç veriyor; eşik ekipman bazında uygulanıyor. Tersi de doğru: tek bir büyük sistem tek başına eşiği aşabiliyor.

İkincisi kilogramla karbondioksit eşdeğerini karıştırmak. 6 kilogram eşiği yalnız elektrik şalt ekipmanına ait; iklimlendirme ve soğutmada ölçü ton karbondioksit eşdeğeri. Aynı tesiste ikisi birden bulunabildiği için bu karışıklık sık çıkıyor.

Üçüncüsü etiketteki fabrika şarjını cihazdaki toplam gaz sanmak. Uzun hat çekilen kurulumlarda montaj sırasında gaz ilave edilmiş olabiliyor ve yönetmelik bu ilave için etikette ayrı yer bırakılmasını istiyor. Eşik hesabının girdisi toplam miktar.

Kontrol yapıldı ama işlenmediyse

Uygulamada en çok karşılaşılan boşluk bu: kontrol yaptırılmış, servis raporu dosyada duruyor ama sisteme girilmemiş.

Yönetmelik sızıntı kontrolleri hakkında bilgi girilmesini zorunlu tutuyor. Yani kayda geçmemiş bir kontrol yükümlülüğü tamamlamıyor; elinizdeki rapor teknik bir belge ama beyan yerine geçmiyor.

Gecikmeli girişlerde ikinci bir sorun çıkıyor: karşılıklı onay mekanizması işlediği için belgeli personelin de o kaydı onaylaması gerekiyor. Aradan uzun zaman geçmişse ve personel değişmişse bu adım zorlaşıyor.

Pratik çözüm, kontrolün yapıldığı gün kaydın açılması ve onayın aynı ziyaret sırasında alınması.

Verilerin gizliliği ve paylaşımı

Yönetmelik verilerin nasıl korunacağını da düzenliyor. EKOMVET'te yer alan veriler gizli kabul ediliyor ve erişim yetkisi olmayan kişilerin erişimine karşı korunuyor.

Buna karşılık Başkanlık, sistemdeki verileri çevre, şehircilik ve iklim değişikliği il müdürlükleriyle paylaşabiliyor. Yani veriler kapalı bir kutu değil; denetim tarafında kullanılabiliyor.

FARAVET ile karıştırılmamalı

Yönetmelik iki ayrı veri tabanı tanımlıyor ve isimleri benziyor. EKOMVET ekipman tarafını kapsıyor: klima, soğutma, ısı pompası sahiplerini ve işletmecilerini ilgilendiriyor. FARAVET ise faaliyet raporları veri tabanı ve tamamen farklı bir grubu kapsıyor: florlu sera gazlarının dökme olarak ya da ürün içinde ithalatçıları ve ihracatçıları ile üreticileri.

Bir işletme sahibi olarak klimanız varsa muhatabınız EKOMVET; gaz ticareti yapmıyorsanız FARAVET sizi ilgilendirmiyor.

Kayıt tutmanın işletmeye faydası

Yükümlülük olmasının dışında kaydın somut bir getirisi var: kaçak eğilimini görünür kılıyor.

Her kontrolde şarj miktarı kayda geçtiği için iki kontrol arasındaki fark sistemin ne kadar gaz kaybettiğini gösteriyor. Yavaş ilerleyen bir kaçak tek ölçümde fark edilmiyor ama kayıt serisinde açıkça görünüyor.

Bu, büyük arızayı erken yakalamayı sağlıyor. Şarj kaybı hızlanan bir sistemde eşanjör ya da hat tarafında ilerleyen bir sorun var demektir; o noktada müdahale, kompresörü kaybetmekten çok daha ucuza geliyor.

Ayrıca tesis devredildiğinde ya da işletmeci değiştiğinde bu kayıtlar devralan tarafın elindeki tek geçmiş oluyor.

Bölgemizde kimler kapsama giriyor

Aliağa ve çevresinde envanter çıkardığımızda tablo genellikle şöyle oluşuyor. Organize sanayi bölgesindeki üretim tesislerinde proses soğutması eşiği rutin olarak aşıyor; buralarda kayıt zaten kaçınılmaz.

Sahil kesimindeki otel ve konaklama tesislerinde merkezi sistem ya da çok üniteli VRF grupları öne çıkıyor ve eşik çoğu zaman aşılıyor. Buna karşılık dükkân, ofis ve küçük işletmelerin büyük bölümü kapsam dışında kalıyor; duvar tipi splitler hem eşiğin çok altında hem de hermetik muafiyetinin içinde.

Nereden başlanır

Sıra dört adımda işliyor. Önce envanter: tesisteki her cihaz listeleniyor, etiketinden gaz tipi ve miktarı okunuyor, karbondioksit eşdeğeri belirleniyor.

Sonra ayıklama: hangi cihaz 5 ton eşiğini aşıyor, hangisi hermetik muafiyetinin içinde kalıyor. Muafiyetin şartlarını ayrı bir yazıda ele aldık.

Ardından kayıt: kapsama giren cihazlar için sistem üzerinde kayıt açılıyor ve belgeli teknik personel tanımlanıyor.

Son adım rutin: kontrol tarihleri takvime bağlanıyor ve her kontrol yapıldığı gün sisteme işleniyor. Kayıt gecikmeleri denetimde sorun çıkarıyor.

Aliağa ve çevresinde

Kayıt açmadan önceki envanter aşaması işin en çok vakit alan tarafı. Cihazları tek tek gezip etiket değerlerini toplayabilir, eşiği aşanları ayırabiliriz. Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de hizmet veriyoruz.

Yükümlülüğün kimde olduğunu operatör tanımı yazımızda, mevzuatın bütününü F-Gaz Yönetmeliği nedir yazısında topladık.

0531 887 49 62 · Servis talebi