Eczanede klima ve sıcaklık takibi

Eczanelerde klima bir konfor aracı olmanın ötesinde iş görüyor. İlaçların belirtilen koşullarda saklanması gerekiyor ve bu koşulun sağlanıp sağlanmadığı kayıtla gösteriliyor. Cihazın durması, ticari bir aksama değil doğrudan bir uygunluk sorunu üretiyor.

Saklama koşulları iklimlendirmeye doğrudan yansıyor; yedeklilik ve izleme de bu koşulların bir sonucu oluyor.

Saklama koşulu bir aralık demek

İlaç ambalajlarında saklama koşulu yazıyor ve bu koşul çoğunlukla bir sıcaklık aralığı olarak veriliyor.

Aralığın anlamı basit: ürün o aralığın dışına çıktığında etkinliği ve raf ömrü etkilenebiliyor. Bazı ürünlerde soğuk zincir ayrı bir başlık ve buzdolabı gerektiriyor.

Buradaki fark şu: oda sıcaklığında saklanan ürünler için sorumluluk doğrudan mekânın iklimlendirmesine düşüyor. Rafta duran kutunun bulunduğu ortam, belirtilen aralıkta tutulmak zorunda.

Yaz aylarında vitrinli bir eczanede iç ortam sıcaklığı, klima olmadan bu aralığın belirgin biçimde üzerine çıkabiliyor. Bu yüzden eczanelerde klima, kapalı olduğu saatlerde de düşünülmesi gereken bir sistem hâline geliyor.

Kapalı saatler asıl soru

Mesai içinde cihaz zaten çalışıyor. Asıl mesele gece ve tatil günleri.

Cihaz akşam kapatıldığında iç ortam gece boyunca dış hava ve binanın depoladığı ısıyla dengeleniyor. Sıcak dönemlerde bu denge, kabul edilen aralığın üzerinde kalabiliyor.

Bu yüzden eczanelerde yaygın uygulama, cihazın kapalı saatlerde de daha yüksek bir ayarla çalışmaya devam etmesi. Amaç serinlik değil, üst sınırın aşılmaması.

Zamanlayıcı ve uzaktan kontrol özellikleri burada işe yarıyor; cihaz belirli bir sıcaklığın üzerinde devreye girecek biçimde ayarlanabiliyor. Bu düzen tüketimi artırıyor ama alternatifi, sıcaklık kaydında aralık dışına çıkmış saatler olarak görünüyor.

İzleme ve kayıt

Koşulun sağlandığının gösterilmesi, ortamın izlenmesini gerektiriyor.

Bunun için ortam sıcaklığını ve çoğu zaman nemi sürekli kaydeden cihazlar kullanılıyor. Kayıt, belirli aralıklarla ölçüm alıp saklıyor.

Klimanın kendi göstergesi bu iş için yeterli olmuyor. Cihazın okuduğu değer, iç ünitenin emiş bölgesindeki hava sıcaklığı; rafın bulunduğu noktayı temsil etmiyor.

Ölçüm noktası bu yüzden ayrıca seçiliyor: doğrudan üfleme almayan, güneş görmeyen, rafların bulunduğu bölgeyi temsil eden bir yer.

Kayıtlar aynı zamanda klimanın performansını da gösteriyor. Sıcaklık grafiğinde gün içinde artan bir eğilim varsa cihaz yükü karşılayamıyor demek; bu, arıza ortaya çıkmadan önce görünen bir işaret.

Yedeklilik kararı

Cihazın durması kabul edilemeyen mekânlarda tek cihaza bağlı kalmak risk üretiyor.

Yaygın çözüm, toplam kapasiteyi tek bir cihaza vermek yerine iki cihaza bölmek. Biri arızalandığında diğeri ortamı sınır içinde tutabiliyor.

İkinci fayda bakım tarafında: cihazlardan biri bakıma alınırken mekân şartlandırmasız kalmıyor.

Kapasite bölünürken her cihazın tek başına ne kadarını karşılayabileceği hesaplanıyor. Amaç ikisinin birlikte tam yükü, tekinin ise sınır koşulunu karşılaması.

Elektrik tarafında da yedeklilik düşünülüyor: kesinti sık yaşanan bölgelerde jeneratör ya da kesintisiz besleme kapsamına hangi cihazın alınacağı baştan belirleniyor.

Vitrin ve giriş kapısı

Eczanelerin fiziksel düzeni, ısı yükünü belirleyen iki unsur içeriyor.

Geniş vitrin camı. Cadde üzerindeki eczanelerde güneş yükü doğrudan içeri geliyor. Cam alanı büyükse kapasite hesabı bu yükü ayrıca kapsıyor. Işık geçirip ısıyı azaltan cam filmleri ya da tente bu yükü düşürüyor.

Sürekli açılan giriş kapısı. Her açılışta dışarıdan sıcak ve nemli hava giriyor. Yoğun bir eczanede bu, sürekli bir yük anlamına geliyor.

Girişe hava perdesi konması, kapı açıkken oluşan hava geçişini belirgin biçimde azaltıyor.

Bir de raf yerleşimi var: iç ünitenin doğrudan üflediği bir rafta ürünler ortalamadan daha soğuk kalıyor. Ölçüm noktası ve üfleme yönü birlikte planlanıyor.

Bakım burada bir süreklilik meselesi

Eczanelerde bakım planı, konfor mekânlarından farklı bir mantıkla kuruluyor. Cihaz kesintisiz çalıştığı için çalışma saati yüksek; kirlenme ve yıpranma da buna göre hızlanıyor.

Bakım, yoğun sezondan önce yapılıyor. Sezon ortasında çıkan bir arıza, hem ortam koşulunu hem de kayıt sürekliliğini bozuyor.

Ölçüm değerlerinin kayda geçirilmesi ayrıca değerli: çekilen akım ve hava debisi yıldan yıla karşılaştırıldığında cihazın eğilimi görünüyor. Aynı kayıt, sıcaklık izleme verileriyle birlikte okunduğunda, aralık dışına çıkılan bir dönemin sebebi de açıklanabiliyor.

Arıza anında yapılacaklar

Cihaz durduğunda ortamın hemen ısınmadığı bir süre bulunuyor ve bu süre iyi kullanılıyor.

Kapı ve vitrin yükü azaltılıyor. Perde, tente ya da geçici gölgeleme.

Hava dolaşımı sağlanıyor. Vantilatör ortamı soğutmuyor ama sıcaklığın bir noktada birikmesini engelliyor.

Ölçüm sıklaştırılıyor. Sınıra yaklaşılıyorsa hangi ürünlerin etkilendiği belirlenebiliyor.

Servis çağrılırken durum belirtiliyor. Ortam koşulunun kayıt altında olduğu ve sürenin sıkışık olduğu söylendiğinde müdahale önceliği değişiyor.

Bu dört adım, arızanın kendisini çözmüyor ama etkisini sınırlıyor. Asıl çözüm, arızayı beklemeyen bir bakım planı ve yedeklilik kararı oluyor.

Depo ve arka bölüm

Eczanelerde ürünlerin bir bölümü satış alanında değil, arka bölümde ya da depoda duruyor.

Bu alanlar çoğu zaman iklimlendirme kapsamı dışında kalıyor. Oysa saklama koşulu, ürünün bulunduğu her yer için geçerli.

Arka bölüm genellikle penceresiz, havalandırması zayıf ve satış alanından ayrı; yaz aylarında satış alanından belirgin biçimde daha sıcak olabiliyor.

Çözüm her zaman ayrı bir cihaz olmuyor. Kapının açık bırakılabildiği ve hava geçişinin sağlandığı düzenlerde satış alanının cihazı yeterli olabiliyor; bunun doğrulanması için o bölüme de bir ölçüm noktası konuyor.

Ölçüm sonucu aralığın üzerinde çıkıyorsa ayrı bir çözüm gerekiyor. Burada da karar tahminle değil, kayıtla veriliyor.

Ortam koşulu ile konfor çakışabiliyor

Bazı durumlarda çalışanların konforu ile saklama koşulu farklı yönleri işaret ediyor.

Kış aylarında ısıtma yapılan bir eczanede ortam, saklama aralığının üst sınırına yaklaşabiliyor. Konfor için yükseltilen sıcaklık, raflardaki ürünler açısından istenmeyen bir değere çıkabiliyor.

Bu yüzden kış kullanımında da ölçüm noktası izleniyor; ısıtma ayarı ürün rafının bulunduğu bölgeye göre değerlendiriliyor. Aynı çakışma iç ünitenin doğrudan üflediği bölgede de görülüyor: ısıtmada o bölge ortalamadan daha sıcak kalıyor. Çözüm genellikle basit; üfleme yönünün raflardan uzaklaştırılması ve ölçüm noktasının doğru seçilmesi yeterli oluyor.

Aliağa ve çevresinde

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de eczane ve benzeri mekânlar için kapasite değerlendirmesi, yedeklilik planlaması ve dönemsel bakım yapıyoruz. Ölçüm değerleri her ziyarette kayda geçiriliyor.