Dış ünite düşerse sorumluluk kimde?

Dış ünite düşerse sorumluluk kimde sorusu nadiren gündeme geliyor ama cepheye asılı bir ünitenin düşmesi ama sonuçları ağır. Ortaya çıkan ilk soru da hep aynı oluyor: bu zararı kim karşılıyor.

Cevap tek bir tarafta değil. Sorumluluğun nerede olduğunu belirleyen şey, düşmenin sebebi ve o sebebin hangi tarafın işine denk geldiği. Sorumluluk, düşme nedeninin montajda mı yapıda mı olduğuna göre ayrılıyor.

Önce sebep belirleniyor

Sorumluluk tartışması sebep bilinmeden yürümüyor. Düşen bir ünitede sebep birkaç başlıktan birine çıkıyor.

Bağlantı elemanı yetersizliği. Duvarın malzemesine uygun olmayan dübel kullanılmış. Delikli tuğla ya da gaz betona plastik dübelle yapılan montaj bu grubun tipik örneği.

Konsol seçimi. Cihazın ağırlığına ve yatay yüke göre yetersiz kalan konsol.

Duvarın kendisi. Taşıyıcı olmayan ya da yapısal olarak zayıflamış bir duvara yapılan montaj. Bazen duvarın durumu montaj sırasında görünmüyor.

Sonradan yapılan müdahale. Cephe yalıtımı, boya, tadilat sırasında konsolun sökülüp yeniden takılması.

Dış etken. Deprem, olağandışı rüzgâr, bir aracın çarpması.

Bu beş başlık farklı taraflara işaret ediyor; bu yüzden ilk yapılan iş neyin olduğunu belgelemek oluyor.

Montajı yapan tarafın yükümlülüğü

Montajı üstlenen taraf, işi tekniğine uygun yapmakla yükümlü. Bu soyut bir ifade değil; birkaç somut maddeye karşılık geliyor.

Duvarın malzemesini tespit etmek ve o malzemeye uygun bağlantı elemanı seçmek. Cihazın ağırlığına uygun konsol kullanmak. Kimyasal ankraj kullanılıyorsa priz süresini beklemek.

Bir madde daha var ve en çok atlanan bu: uygun olmayan bir durumu bildirmek. Duvarın taşıyıcı olmadığı ya da yapının montaja elverişli olmadığı görülüyorsa, bunu söylemek de işin parçası. Müşteri ısrar etse bile durumun yazılı olarak kayda geçirilmesi iki tarafı da koruyor.

Montaj kaydı burada belirleyici oluyor. Hangi konsol, hangi bağlantı elemanı, hangi tarih — bu bilgiler yıllar sonra sorulan sorunun cevabını taşıyor.

Kullanıcı tarafında ne var

Cihazın sahibi de sorumluluğun bir bölümünü taşıyor ve bu genellikle gözden kaçıyor.

Konum konusunda ısrar. Montajcı bir konumun uygun olmadığını söylediği halde o konumda ısrar edilmişse tablo değişiyor.

Bakımın yapılmaması. Sabitleme, yıllık bakımda kontrol edilen maddelerden biri. Yıllardır hiç bakım yapılmamış bir cihazda bağlantıların durumu bilinmiyor demek.

Görülen değişikliğin bildirilmemesi. Konsolda eğilme, duvarda çatlak ya da cihazda artan titreşim fark edilip yıllarca beklenmişse, bu bilgi tabloya giriyor.

Kayıt dışı iş yaptırmak. Belgesiz ve kayıtsız yapılan bir montajda sonradan başvurulacak bir taraf da bulunmuyor. Bu, en sık karşılaşılan çıkmaz.

Yapı yönetimi ve ortak alan

Apartman ve sitelerde üçüncü bir taraf devrede: cephe ortak alan.

Ortak alana yapılan müdahaleler yönetim kararına bağlı olabiliyor. Birçok sitede dış ünite konumu için önceden belirlenmiş bir düzen var; buna uymayan montajlar sonradan sökülmek zorunda kalabiliyor.

Düşme halinde de yapı yönetiminin durumu tartışmaya giriyor: cephede görünür bir sorun bildirilmiş miydi, ortak alanın bakımı yapılıyor muydu. Pratik sonuç şu: montajdan önce yönetimden izin almak yalnız bir nezaket değil, sonradan doğacak tartışmayı baştan kapatan bir adım.

Kiracı ve mal sahibi arasında

Kirada oturulan bir konutta tablo bir kat daha karışıyor; cihazın kime ait olduğu belirleyici oluyor.

Cihaz konutla birlikte devredilmişse, yani mal sahibine aitse, yapısal bakım genellikle mal sahibi tarafında kalıyor. Sabitleme de yapısal bir başlık.

Cihazı kiracı kendi taktırmışsa montaj sorumluluğu doğrudan onun tarafında; taşınırken sökülüp götürülmesi durumunda duvarda kalan izler de ayrı bir konu.

Uygulamada en çok sorun çıkaran durum, cihazın yıllar önce kim tarafından taktırıldığının bilinmemesi. Devir teslimde cihazın durumunun ve montaj kaydının yazılı olarak belirtilmesi bu belirsizliği kaldırıyor.

Sigorta tarafı

Zararın karşılanmasında ikinci bir yol sigorta.

Konut ve işyeri poliçelerinde genellikle üçüncü şahıs mali sorumluluk teminatı bulunuyor. Cihazın düşmesiyle bir araca ya da kişiye verilen zarar bu kapsamda değerlendirilebiliyor.

Ancak poliçelerde ortak bir istisna var: bakımsızlık ve tekniğine aykırı montaj. Zararın sebebi bunlardan biri olarak tespit edilirse teminat dışında kalabiliyor.

Bu, bakım kaydının neden değerli olduğunu bir kez daha gösteriyor. Düzenli bakım yapıldığını gösteren kayıt, hem sorumluluk hem sigorta tarafında aynı işi görüyor.

Poliçe kapsamı şirkete ve ürüne göre değiştiği için, kesin bilgi ancak kendi poliçe metninden okunuyor.

Olay anında ne yapılıyor

Düşme gerçekleştiyse yapılacaklar sıralı.

Alan güvenliği. Düşen ünite hâlâ elektrik bağlantısına sahip olabiliyor. Çevre uzak tutuluyor ve besleme sigortası indiriliyor.

Belgeleme. Fotoğraf çekiliyor: cihazın son hali, konsol, duvardaki bağlantı noktası ve çıkan dübeller. Bu görüntüler sonradan yeniden üretilemiyor.

Temizlik acele edilmiyor. Bağlantı noktaları ve kopan parçalar sebebin tespitinde kullanılıyor. Hızla toplanan bir enkaz, sebebi de ortadan kaldırıyor.

Kayıtların toplanması. Montaj faturası, bakım kayıtları, varsa yönetimle yapılan yazışma.

Gaz tarafı. Kopan hatlardan soğutucu akışkan boşalmış olabiliyor. Ortam havalandırılıyor ve alevle yaklaşılmıyor.

Düşmeden önce uyaran işaretler

Ani görünen olayların çoğu aslında önceden işaret veriyor.

Artan titreşim ve ses. Gevşeyen bir bağlantı cihazın sesini değiştiriyor. Yıllardır aynı çalışan bir cihazın sesinin artması bağlantı tarafını işaret edebiliyor.

Konsolda görünür eğilme. Ünitenin öne doğru meyletmesi çıplak gözle fark ediliyor.

Duvarda çatlak ya da ufalanma. Dübel çevresinde başlayan bu iz, taşıma kapasitesinin düştüğünü gösteriyor.

Pas akıntısı. Konsolun bağlantı noktasından aşağı inen pas izi, korozyonun görünmeyen kısmında ilerlediğini gösteriyor. Sahil kesiminde en sık görülen işaret.

Bu dördünden biri varsa kontrol ertelenmiyor; bağlantıların sıkılığı ve dübel durumu bakılıyor.

Tartışmayı baştan bitiren şey

Bu yazının pratik özeti tek bir maddeye iniyor: kayıt. Montajda hangi konsol ve hangi bağlantı elemanının kullanıldığı, işi kimin yaptığı, hangi tarihte yapıldığı ve yıllar içinde hangi bakımların uygulandığı yazılı olduğunda, sorumluluk tartışması birkaç dakikada sonuçlanıyor. Kayıt yoksa herkes kendi anlattığını savunuyor ve sebep tespiti bilirkişiye kalıyor.

Bu, montaj sırasında hiçbir maliyeti olmayan ama sonradan yerine konamayan bir adım.

Ticari yapılarda ek başlık

İşyeri ve ticari binalarda cephedeki ünite sayısı arttıkça tablo değişiyor.

Çok sayıda ünitenin sıralandığı cephelerde her birinin ayrı bir montaj geçmişi olabiliyor; farklı yıllarda, farklı ekiplerce yapılmış işler yan yana duruyor. Sorun çıktığında hangi ünitenin kim tarafından takıldığı çoğu zaman bilinmiyor.

Çözüm toplu bir envanter: hangi ünite hangi konumda, hangi tarihte, hangi ekip tarafından kuruldu ve son kontrol ne zaman yapıldı. Bu kayıt bir kez oluşturulduğunda yıllarca iş görüyor.

Yaya geçişi ve otopark üzerine gelen konumlar da ayrıca işaretleniyor; bu ünitelerde kontrol sıklığı diğerlerinden yüksek tutuluyor.

Servis çağırmak isterseniz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de klima montajı, dış ünite sabitleme kontrolü ve bakım için ADEK Klima'ya ulaşabilirsiniz. Yaptığımız montajlarda kullanılan konsol ve bağlantı elemanı kayda geçiriliyor.