Bakımsız klimada ne birikiyor?

"Klima bakımı" denildiğinde akla genellikle filtre yıkamak geliyor; peki bakımsız klimada ne birikir? Oysa cihazın içinde üç ayrı yerde, üç farklı türde birikim oluyor ve bunların ikisi filtre yıkamakla temizlenmiyor.

Neyin nerede biriktiği, hangi koşulda hızlandığı ve hangisinin ev bakımıyla çözülmediği ayrı ayrı ele alınıyor.

Birinci yer: filtre

Filtre, iç üniteye giren havanın ilk durağı. Görevi kaba tozu tutmak ve arkasındaki eşanjörü korumak.

Burada biriken şey toz, lif ve saç. Evde hayvan varsa tüy de ekleniyor. Birikim gözle görülür ve el ile hissedilir.

Filtre tıkandığında ilk sonuç hava debisinin düşmesi. Cihaz aynı gücü harcıyor ama odaya daha az hava veriyor; soğutma zayıflıyor ve tüketim artıyor.

Uzun süre tıkalı kalırsa ikinci bir sonuç geliyor: hava azalınca eşanjör yüzeyi gereğinden çok soğuyor ve buzlanma başlıyor.

İyi tarafı şu: filtre ev bakımıyla temizlenebilen tek parça. Çıkarılıyor, ılık suyla yıkanıyor, gölgede tamamen kurutulup takılıyor. Islak takılması doğrudan koku üretiyor.

İkinci yer: eşanjör kanatçıkları

Filtrenin arkasında, ince alüminyum kanatçıklardan oluşan eşanjör var. Asıl sorun burada birikiyor.

Filtrenin tutamadığı ince toz bu kanatçıkların arasına giriyor. Ama kanatçık yüzeyi soğutma sırasında ıslak olduğu için toz kuru kalmıyor; yapışıyor ve zamanla katmanlaşıyor.

Mutfağa yakın odalarda tabloya yağ da katılıyor. Havadaki yağ zerreleri tozla birleşince ortaya suyla çıkmayan yapışkan bir tabaka çıkıyor.

Bu tabaka iki iş yapıyor. Isı geçişini düşürüyor — cihaz aynı elektrikle daha az soğutuyor. Ve nemli, karanlık, organik madde barındıran bir yüzey oluşturuyor; koku büyük ölçüde burada üretiliyor.

Kanatçık temizliği ev bakımıyla yapılmıyor. Kanatçıklar ince ve kolay eziliyor; ayrıca temizlik suyunun kontrollü toplanması gerekiyor. Uygun kimyasal ve basınç ayarı işin parçası.

Üçüncü yer: tahliye tavası ve hattı

En az bilinen ve kokunun asıl kaynağı olan yer burası.

Soğutma sırasında eşanjörde yoğuşan su, altındaki tahliye tavasında toplanıp drenaj hattından gidiyor. Tava sürekli ıslak ve karanlık.

Eşanjörden yıkanıp gelen toz da bu tavada birikiyor. Su, karanlık ve organik madde bir araya gelince yüzeyde biyofilm adı verilen kaygan bir tabaka oluşuyor.

Biyofilm iki sonuç üretiyor. Hattı daraltıyor — tahliye yavaşlıyor, tava taşıyor, iç üniteden su damlıyor. Ve koku üretiyor; cihaz kapatıldıktan sonra odada asılı kalan koku genellikle buradan geliyor.

Tava temizliği de ev bakımının dışında; çoğu modelde panelin ve bazen fan grubunun sökülmesi gerekiyor.

Dördüncü yer sayılabilecek: fan çarkı

Duvar tipi ünitelerde havayı üfleyen silindirik bir fan var. Kanatları çok sayıda ve dar.

Kanat aralarına giren toz, nemle birlikte yapışıyor ve zamanla her kanadın üzerinde bir tabaka oluşturuyor.

Sonucu doğrudan hissediliyor: fan aynı devirde döndüğü halde daha az hava atıyor. Kullanıcı bunu "eskisi kadar üflemiyor" diye tarif ediyor.

Bir de ses tarafı var. Kanatlara eşit olmayan biçimde yapışan kirlilik dengeyi bozuyor ve titreşim üretiyor.

Fan çarkı temizliği en zahmetli kalem; çoğu modelde çarkın sökülmesi gerekiyor.

Dış ünitede biriken ayrı bir şey

İç ünite tarafı anlatıldı; dış ünitede biriken malzeme farklı.

Dış ünite ısıyı havaya atıyor ve bunun için çok büyük hacimde hava geçiriyor. Kanatçıklar arasına yaprak, tohum, polen ve kaba toz giriyor.

İç ünitedeki gibi yapışkan bir tabaka oluşmuyor çünkü yüzey soğutmada ıslak değil. Buna karşılık birikim daha hızlı ve daha hacimli.

Sonucu doğrudan: ısı atılamıyor, yoğuşma basıncı yükseliyor, kapasite düşüyor ve tüketim artıyor. Aşırı sıcak günlerde cihazın koruma sınırına dayanmasının en sık sebebi bu.

Sanayi bölgelerinde ince toz, kıyı kesiminde tuz ekleniyor. Tuz ayrıca korozyon üretiyor; bu, birikimden farklı ve kalıcı bir hasar.

Hangi koşulda hızlanıyor

Birikim her cihazda aynı hızda olmuyor. Birkaç etken belirleyici.

Çalışma saati. Günde on saat çalışan bir cihazla haftada birkaç saat çalışan cihaz aynı takvimde değerlendirilmiyor.

Ortam. Mutfağa yakın konum yağ, sanayi bölgesi ince toz, kıyı kesimi tuz ve nem ekliyor. Aliağa çevresinde toz yükü belirgin bir etken.

Evdeki hayvan. Tüy filtreyi belirgin biçimde hızlı dolduruyor.

Nem seviyesi. Yüksek nem hem yoğuşmayı hem tavadaki durgun su miktarını artırıyor.

Kullanım biçimi. Cihaz kapatılmadan önce fan modunda kurutuluyorsa eşanjör kuru kalıyor ve birikim yavaşlıyor.

Ne zaman fark ediliyor

Birikim kademeli ilerliyor ve kullanıcı alışıyor. Belirtiler şu sırayla geliyor.

Önce koku. Cihaz açıldığında ilk dakikalarda hissediliyor, sonra kayboluyor. Bu, tava ve eşanjör tarafını işaret ediyor.

Sonra üfleme zayıflığı. Aynı ayarda daha az hava geliyor.

Ardından soğutmada düşüş. Hedef sıcaklığa daha geç ulaşılıyor.

Sonra tüketim artışı. Cihaz daha uzun süre çalışıyor.

En sonda damlama ya da buzlanma. Bu noktada servis aranıyor.

İlk belirtide yapılan bir bakım, son belirtideki işlemin çok altında bir iş oluyor.

Birikim geri dönüyor mu

Temizlik sonrası sık sorulan soru: bu ne kadar sürüyor.

Birikim kaçınılmaz; cihaz hava geçiren bir makine. Ama geri dönüş hızı kullanıcının elinde.

En çok fark yaratan alışkanlık, cihazı kapatmadan önce fan modunda çalıştırmak. Kuru bir eşanjörde toz yapışmıyor; süpürülüp filtreye takılıyor ve orada kalıyor.

İkinci sırada filtre düzeni geliyor. Temiz bir filtre, arkasına giden toz miktarını azaltıyor; yani filtreye ayrılan on dakika, eşanjörün ömrünü uzatıyor.

Üçüncüsü drenajın açık kalması. Suyun hızlı gitmesi tavada durgun su birikmesini önlüyor ve biyofilm oluşumunu geciktiriyor.

Ev bakımı nerede bitiyor

Ayrım net olmalı, çünkü iyi niyetle yapılan bazı müdahaleler zarar veriyor.

Ev bakımıyla yapılabilenler: filtreleri çıkarıp yıkamak, ön paneli nemli bezle silmek, dış ünitenin çevresini açık tutmak, kapatmadan önce fan modunda kurutmak.

Yapılmaması gerekenler: iç üniteye hortumla ya da kovayla su tutmak, kanatçıkları fırçayla ovmak, spreyi doğrudan eşanjöre püskürtüp akmasını beklemek, cihaz çalışırken paneli açmak.

Kanatçık, tahliye tavası ve fan çarkı temizliği sökümlü işlem gerektiriyor. Kontrolsüz su, kart ve motor bağlantılarına ulaştığında elektrik tarafında ayrı bir sorun doğuruyor.

Ticari mekânlarda birikim

İşletmelerde tablo hem daha hızlı hem daha ağır ilerliyor.

Lokanta ve kafelerde havadaki yağ belirleyici. Eşanjör üzerinde suyla çıkmayan bir tabaka oluşuyor ve temizlik kimyasal gerektiriyor. Salona bakan üniteler mutfaktan uzak olsa bile etkileniyor; hava dolaşımı yağı taşıyor.

Mağazalarda kapı sürekli açıldığı için dışarıdan gelen toz yükü yüksek. Ayrıca tekstil satılan yerlerde havadaki lif filtreleri hızla dolduruyor.

Kaset ünitelerde birikim daha geç fark ediliyor; ünite tavanda ve filtresi gözle görünmüyor. Bu yüzden bakım aralığı takvime bağlanıyor, belirtiye değil.

Ticari mekânlarda bakım sıklığı konuta göre belirgin biçimde yüksek tutuluyor; cihazın o gün durması doğrudan iş kaybı üretiyor.

Aliağa ve çevresinde

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de klima bakımı ve iç ünite temizliği için ADEK Klima'ya ulaşabilirsiniz. Sökülen parçaların temizlik öncesi ve sonrası durumunu yerinde gösteriyoruz.