Açık plan salon-mutfak için kapasite

Açık plan salon-mutfak, konutlarda kapasite hesabının en çok yanıldığı düzen. Alan büyük, yükler farklı ve hepsi tek bir hacim içinde toplanmış durumda.

Hesap belirli bir sırayla kuruluyor; tek ünite ile çoklu ünite arasındaki kararı da dağılım belirliyor, kapasite değil.

Tek hacim, iki farklı yük

Açık planda mutfak ve salon arasında duvar yok; iki bölümün yükleri aynı havada birleşiyor.

Mutfak tarafı kesintili ve yoğun bir yük üretiyor: ocak, fırın, bulaşık makinesi ve buzdolabı. Yemek saatlerinde zirveye çıkıyor.

Salon tarafı ise daha çok dışarıdan yük alıyor: geniş cam yüzeyler, balkon kapısı ve cephe yönü belirleyici.

İkisi farklı saatlerde zirve yapıyor. Salon yükü öğleden sonra, mutfak yükü akşam yemeği hazırlığında.

Bu, hesabın toplam üzerinden değil, eş zamanlı yük üzerinden yapılması gerektiğini gösteriyor. İki zirve çakışmıyorsa toplamı almak gereğinden büyük bir cihaza götürüyor.

Metrekare tek başına yetmiyor

Açık planda alan büyük olduğu için metrekare hesabı daha da yanıltıcı hale geliyor. Hesaba giren kalemler şunlar: toplam alan ve tavan yüksekliği (hacim), cam alanı ve cephe yönü, mutfak ekipmanı, kişi sayısı, kat konumu ve yalıtım. Tavan yüksekliği açık planlarda özellikle önemli: yüksek tavanlı bir salonda hacim büyüyor ve sıcak hava yukarıda toplanıyor.

Bir de bağlantılı hacimler var. Açık plan çoğu zaman koridora, merdiven boşluğuna ya da giriş holüne de açılıyor. O hacimler de aynı havayı paylaşıyor ve hesaba giriyor.

Bu yüzden açık planda kapasite, kapalı bir salonun kapasitesinden belirgin biçimde yüksek çıkıyor.

Tek ünite mi, birden çok ünite mi

Asıl karar bu ve cevap çoğu zaman ikincisi.

Tek büyük ünite ilk bakışta ekonomik görünüyor. Sorunu dağılımda: tek noktadan üflenen hava, uzun bir hacmin öbür ucuna ulaşmıyor. Cihazın yakınında aşırı soğuk, uzağında sıcak bir bölge oluşuyor.

Ayrıca cihaz odayı kendi emiş ağzından ölçüyor. Sensör mutfak tarafına yakınsa sürekli sıcak okuyup gereksiz çalışıyor; salon tarafına yakınsa mutfak hiç soğumuyor.

İki ünite bu sorunları büyük ölçüde çözüyor. Kapasite bölünüyor, dağılım iyileşiyor ve iki bölüm ayrı ayrı kontrol edilebiliyor.

Bir avantajı daha var: yalnız bir bölüm kullanılıyorsa tek ünite çalıştırılıyor. Akşam mutfak, gündüz salon.

Karşılığında iki iç ünite için iki hat gerekiyor. Cephede tek ünite isteniyorsa multi sistem devreye giriyor.

Kanallı sistem açık planda öne çıkıyor

Üçüncü bir seçenek var ve açık planlarda en dengeli sonucu veriyor.

Kanallı sistemde tek bir iç ünite asma tavana gizleniyor ve hava birden çok menfezden dağıtılıyor. Salonda, mutfakta ve gerekiyorsa koridorda ayrı menfezler bulunuyor.

Bu, dağılım sorununu kaynağında çözüyor. Menfez debileri devreye alma sırasında ayarlanıyor; hangi bölgeye ne kadar hava gideceği belirleniyor.

Görünüm tarafında da avantajlı: mekânda yalnız menfezler görünüyor.

Sınırları var. Asma tavan gerekiyor, projelendirme istiyor ve bakım kapağı bırakılmazsa temizlik fiilen yapılamıyor. Bu kapak, montaj aşamasında verilen ve sonradan düzeltmesi zor bir karar.

Hava dağılımı kapasiteden önce geliyor

Açık planda en sık yaşanan şikâyet kapasite yetersizliği değil, eşit olmayan soğutma.

Bir bölge üşürken diğeri sıcak kalıyor ve ayarla oynanarak çözülmeye çalışılıyor. Oysa sorun toplam kapasitede değil dağılımda.

Çözüm birkaç başlıkta: üniteyi hacmin uzun ekseni boyunca üfleyecek biçimde konumlandırmak, birden çok ünite kullanmak ya da kanallı sistemde menfez debilerini ayarlamak. Sirkülasyon da yardımcı oluyor: tavan vantilatörü ya da basit bir hava dolaşımı, hacim içindeki farkı azaltıyor ve klimanın işini hafifletiyor.

Yüksek tavanlı açık planlarda ise tabakalaşma devrede: sıcak hava yukarıda toplanıyor. Sirkülasyon burada daha da belirleyici hale geliyor.

Mutfak bölümüne özgü önlemler

Açık planda mutfak, salonun havasını doğrudan etkiliyor.

Davlumbaz burada çok daha belirleyici. Kapalı bir mutfakta buhar ve yağ o hacimde kalırken, açık planda doğrudan salona geçiyor.

Yetersiz bir davlumbaz, salondaki iç ünitenin de yağ çekmesi anlamına geliyor. Bu, salon cihazının bakım aralığını kısaltıyor.

İç ünite konumu da buna göre planlanıyor: emiş ağzı mutfak tarafına dönük olmayacak biçimde yerleştiriliyor.

Bir de hava dengesi var: güçlü bir davlumbaz mekândan hava çekiyor ve yerine dışarıdan hava giriyor. Bu, klimanın yükünü artırıyor. Ada tipi davlumbazlarda bu etki daha belirgin.

Karar için sorulacaklar

Açık plan için kapasite belirlenirken istenen bilgiler somut.

Toplam alan ve tavan yüksekliği. Hacim hesabın temeli.

Bağlantılı hacimler. Koridor, hol ve merdiven boşluğu dahil mi.

Cam alanı ve cephe yönü. Balkon kapısı da sayılıyor.

Mutfak kullanımı. Ne sıklıkla ve ne yoğunlukta pişirme yapılıyor, davlumbaz durumu nasıl.

Asma tavan var mı. Kanallı sistemin mümkün olup olmadığını belirliyor.

Cephe kısıtı. Kaç dış ünite konulabilir; multi gerekip gerekmediğini belirliyor.

Altı cevap alındığında hem kapasite hem sistem tipi kararı birlikte çıkıyor. Bu, açık planda ikisinin ayrı ayrı verilemeyeceğini gösteriyor.

Bakım erişimi baştan planlanıyor

Açık planda seçilen sistem, cihazın ömrü boyunca bakımının yapılıp yapılamayacağını da belirliyor.

Kanallı sistemde asma tavana bakım kapağı bırakılması şart. Kapak yoksa filtreye ve eşanjöre ulaşılamıyor; temizlik için asma tavanın açılması gerekiyor.

Kaset ünitelerde alt panelin indirilebilmesi gerekiyor. Tavan yüksekliği ve aydınlatma düzeni buna izin vermeli.

Duvar tipi ünitelerde erişim kolay ama yüksek tavanlı salonlarda merdiven gerekebiliyor; bu da filtre bakımının fiilen servise kalması demek.

Mutfağa açık bir hacimde bakım aralığı zaten kısa; erişimin zor olması bu aralığın tutulmasını imkânsız hale getiriyor. Bu yüzden karar sistem seçimiyle birlikte veriliyor.

Merdiven boşluğu ve çift kat

Dubleks ve galerili konutlarda açık plan mantığı bir kat daha karmaşıklaşıyor.

Merdiven boşluğu iki katı tek hacim haline getiriyor. Soğutulan hava aşağıda kalıyor, sıcak hava yukarı çıkıyor ve üst kat hiç soğumuyor.

Alt kattaki cihazı büyütmek bunu çözmüyor; üretilen soğuk hava yukarı çıkmıyor.

Çözüm katları ayrı ele almak: her katta kendi ünitesi bulunuyor ve ayrı kontrol ediliyor. Üst katta genellikle daha küçük bir kapasite yeterli oluyor çünkü aşağıdan gelen sıcak hava zaten üst katı ısıtmış oluyor.

Sirkülasyon da yardımcı: galeri boşluğuna yerleştirilen bir fan, iki kat arasındaki farkı belirgin biçimde azaltıyor.

Bu işi biz yapıyoruz

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de klima kapasite hesabı, sistem seçimi ve montaj için ADEK Klima'ya ulaşabilirsiniz. Açık planlarda dağılımı ve cephe kısıtını keşifte birlikte değerlendiriyoruz.