2029 ve 2031 yasakları: ticari işletmeler için takvim

2029 ve 2031 yasakları ticari işletmeleri hangi tarihlerde bağlıyor? Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik'in 14. maddesi tek bir yasak değil, tarihli bir takvim içeriyor. Ev kullanıcısını en çok ilgilendiren satır 2027'de R410A'lı tekli splitlerin arzının durması; ticari işletmeler içinse takvim 2031'e kadar uzanıyor.

Ticari tarafı ilgilendiren tarihler sırayla ve hangi cihaz sınıfını kapsadıklarıyla birlikte veriliyor. Yönetmelik 15 Ekim 2024 tarihli 32693 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.

Takvim tek tabloda

Tabloda dikkat çeken şey, aynı ekipman grubunun iki kez geçmesi. Ticari soğutucu ve dondurucularda eşik 2027'de 2500, 2031'de 150 oluyor. Yani kısıt kademeli sıkışıyor.

2027: ilk dalga

İlk tarihte dört ayrı ekipman grubu kapsama giriyor ve eşikler birbirinden çok farklı.

Tekli splitlerde eşik 750. R410A'nın küresel ısınma potansiyeli 2088 olduğu için kapsamda kalıyor; R32 675 ile dışarıda.

Sabit soğutma ekipmanında eşik çok daha yüksek: 2500. Bu, R404A gibi yüksek potansiyelli akışkanları hedefliyor. Metin bir istisna koyuyor: ürünleri eksi 50 derecenin altındaki sıcaklıklara soğutmak üzere tasarlanmış uygulamalar bu hükmün dışında.

Taşınabilir oda klimalarında ise eşik en sert haliyle 150. Bu grup için pratikte hemen hemen bütün mevcut akışkanlar kapsamda kalıyor.

2031: ticari sistemler için asıl tarih

İşletmeleri en çok ilgilendiren satır bu. 40 kW ve üzeri nominal kapasiteye sahip, ticari kullanım amaçlı çoklu merkezi soğutma sistemlerinde eşik 150'ye iniyor.

Metin bir istisna tanıyor: kaskad sistemlerin ana soğutma devresinde küresel ısınma potansiyeli 1500'ün altında akışkan kullanılabiliyor.

40 kW sınırı, market soğutma sistemleri, soğuk hava depoları ve büyük mutfak soğutması gibi uygulamaları kapsıyor. Bu tesislerde bugün kurulan bir sistem, ömrünün ortasında bu tarihe denk geliyor.

Hangi akışkan hangi eşiğin altında

Takvimi kendi sisteminize uygulamak için akışkanınızın küresel ısınma potansiyelini bilmek gerekiyor. Yaygın olanların değerleri şöyle: R410A 2088, R32 675, R454B ise 750 eşiğinin altında kalıyor.

Ticari soğutmada karşımıza çıkan R404A çok daha yüksek bir bantta; 2500 eşiğine takılan asıl akışkan o. R134a ise orta bantta ve 150 eşiğinin üstünde kalıyor.

Kendi sisteminizin değerini tahmin etmeye gerek yok; cihaz etiketinde yazıyor. Yönetmelik gazın adının, kilogram miktarının, ton karbondioksit eşdeğerinin ve küresel ısınma potansiyelinin etikette bulunmasını zorunlu tutuyor. Etiketin nasıl okunduğunu ayrı bir yazıda anlattık.

Yeni yatırımda sorulacak sorular

Sistem satın alırken teklif aşamasında üç soru takvimi kapsıyor.

Birincisi akışkanın küresel ısınma potansiyeli. Sayı olarak sorulması gerekiyor; "çevre dostu" gibi ifadeler bir eşik bilgisi vermiyor.

İkincisi sistemin nominal kapasitesi. 40 kW sınırı 2031 satırının kapsamını belirliyor; sisteminiz bu sınırın hangi tarafında kalıyor, bilmek gerekiyor.

Üçüncüsü toplam şarj miktarı. Bu hem sızıntı kontrolü eşiğini hem de ileride gaz tedarikinde karşılaşacağınız hacmi belirliyor.

Üç cevabı da teklife yazdırmak, yıllar sonra ortaya çıkacak bir belirsizliği bugünden kapatıyor.

Yasak neyi durduruyor, neyi durdurmuyor

Metindeki ifade her satırda aynı: "piyasaya arz edilemez". Bu, satışın ve piyasaya sürmenin durması demek.

Kullanım durmuyor. Tarihten önce kurulmuş bir sistem çalışmaya, bakım görmeye ve onarılmaya devam ediyor.

Servis de durmuyor. Ama arzı biten bir akışkanın piyasadaki miktarı zamanla azalıyor ve bu, kaçağı olan sistemlerde kendini gösteriyor.

Yönetmelik piyasaya arzı, ürünü ücretli ya da ücretsiz olarak üçüncü şahıslara tedarik etmek biçiminde tanımlıyor; bu tanım geniş.

İşletme sahibi için ne anlama geliyor

Takvimin pratik karşılığı yatırım planlamasında çıkıyor.

Bugün 40 kW üzeri bir merkezi soğutma sistemi kuruyorsanız, seçilen akışkanın küresel ısınma potansiyeli 2031 sonrasını belirliyor. Yüksek potansiyelli bir akışkanla kurulan sistem, yedek parça ve gaz tarafında ilerleyen yıllarda daralan bir piyasayla karşılaşıyor.

Mevcut sistemleriniz içinse acil bir adım gerekmiyor. Yapılması gereken envanter: hangi sistemde hangi akışkandan ne kadar var, hangisi hangi eşiğe düşüyor.

Bu envanter aynı zamanda sızıntı kontrolü yükümlülüğünüzü de belirliyor; eşik hesabını sızıntı kontrolü yazısında örneklerle anlattık.

Eşiklerin mantığı

Takvimde eşiklerin 2500'den 750'ye, oradan 150'ye inmesi rastgele değil.

2500 eşiği en yüksek potansiyelli akışkanları hedefliyor; bunlar için alternatif uzun süredir mevcut. 750 eşiği R410A'yı kapsama alıyor ve yerine R32 gibi seçenekler var. 150 eşiği ise çok daha sert; bu seviyeye inmek çoğu uygulamada doğal akışkanlara ya da düşük potansiyelli karışımlara geçmeyi gerektiriyor.

Eşiklerin gaz adıyla değil sayıyla konması da bilinçli. Yarın piyasaya çıkacak bir akışkan da aynı ölçüye tabi oluyor ve metin güncellenmek zorunda kalmıyor.

Takvim değişir mi

Yönetmeliğin dayanağı, ülkemizin taraf olduğu Montreal Protokolü ve düzenleme Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlandı.

Eşikler ve tarihler büyük ölçüde oradaki yaklaşımı izliyor. Üretici tarafı da bu takvime göre ürün planlaması yapıyor.

Bu nedenle tarihlerin ötelenmesini beklemek yerine, planlamayı bu takvime göre yapmak daha sağlam bir yaklaşım oluyor.

Hidroflorokarbon azaltım takvimi

Piyasaya arz yasaklarının yanında ikinci bir mekanizma daha çalışıyor: kota. Yönetmelik, hidroflorokarbonların azaltım takvimi çerçevesinde 2024–2045 dönemi ve sonrasındaki yıllara ilişkin kota tahsisinin Başkanlık tarafından yapıldığını söylüyor.

Kota, ithal edilebilecek miktarı sınırlıyor. Hidroflorokarbonlar kotasız ya da tahsis edilen kotayı aşan miktarlarda ithal edilemiyor.

Bu, yasak tarihleri gelmeden önce de arzın kademeli olarak daralacağı anlamına geliyor. Yani 2031'i beklemeden piyasada sıkışma hissedilebiliyor.

Bölgemizdeki karşılığı

Aliağa ve çevresinde 2031 satırına en çok denk gelen iki grup var.

Birincisi sanayi tesislerindeki proses soğutması ve büyük kapasiteli merkezi sistemler. Bunlar hem 40 kW sınırının üstünde kalıyor hem de yüksek şarj miktarları nedeniyle sızıntı kontrolü eşiklerini zaten aşıyor.

İkincisi market ve gıda işletmelerindeki soğutma sistemleri. Orada 2027'deki 2500 eşiği daha erken devreye giriyor.

Sahil kesimindeki otel ve konaklama tesislerinde ise ağırlık iklimlendirmede; oradaki belirleyici tarih tekli split satırı değil, sistemin kendi kapasitesi ve akışkanı oluyor.

Yaptığımız işler

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de ticari klima ve soğutma sistemlerine bakım veriyoruz. Tesisinizdeki sistemlerin envanterini çıkarıp hangisinin hangi tarihe denk geldiğini birlikte değerlendirebiliriz.

Ticari sistemler için VRF ve ticari klima, sanayi tarafı için OSB klima bakımı sayfalarımıza bakabilirsiniz.

0531 887 49 62 · Servis talebi