2027’de R410A klima satışı bitiyor: ne değişiyor?

1 Ocak 2027'den itibaren R410A gazlı ev tipi split klimalar Türkiye'de piyasaya sürülemeyecek. Karar Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik'in 14. maddesinde duruyor; yönetmelik 15 Ekim 2024 tarihli 32693 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.

Maddenin ilgili satırı doğrudan gaz adı vermiyor. Bir eşik koyuyor: küresel ısınma potansiyeli 750 ve üzeri olup 3 kilogramdan az florlu sera gazı içeren tekli split klima sistemleri arz edilemez. R410A'nın küresel ısınma potansiyeli 2088; eşiğin yaklaşık üç katı.

Eşik neden gaz adıyla değil sayıyla konmuş

Düzenleme belirli bir markayı ya da akışkanı hedeflemiyor, bir performans sınırı çiziyor. Bu sayede yarın piyasaya çıkacak yeni bir gaz da aynı ölçüye tabi oluyor ve metin güncellenmek zorunda kalmıyor.

Sınırın altında kalan akışkanlar satılmaya devam edecek. R32'nin değeri 675 ve eşiğin altında; bugün Türkiye'de satılan ev tipi splitlerin büyük bölümü zaten bu gazla geliyor.

Düşük GWP'li bir alternatif olan R454B da eşiğin altında kalıyor ve önümüzdeki yıllarda daha sık karşımıza çıkacak.

Üç kilogram sınırı ne anlama geliyor

Maddedeki "3 kilogramdan az" ifadesi cihazın içindeki gaz miktarını gösteriyor ve bu, ev tipi splitlerin bulunduğu bandı tarif ediyor. Duvar tipi bir klimada gaz miktarı genellikle bir kilogramın biraz altı ile iki kilogram arasında kalıyor.

Yani yasak doğrudan evlerdeki tekli klimayı hedefliyor. Daha büyük şarjlı ticari sistemler aynı maddenin başka bentlerinde, başka eşiklerle ve başka tarihlerle düzenleniyor.

Cihazınızın gaz miktarını dış ünitenin yan yüzündeki etiketten okuyabilirsiniz; yönetmelik bu bilginin etikette bulunmasını zorunlu tutuyor.

Yasak satışa mı kullanıma mı

Metindeki ifade "piyasaya arz edilemez". Bu, satışın ve piyasaya sürmenin durması demek; kullanmanın yasaklanması değil.

Evinizdeki R410A klima 1 Ocak 2027'de kapanmıyor, geçersiz hale gelmiyor, sökülmesi gerekmiyor. Çalıştığı sürece çalışmaya devam ediyor.

Değişen şey arz tarafı: o tarihten sonra mağazada yeni R410A'lı tekli split bulamayacaksınız. Elinizdeki cihazın sonraki yıllarda nasıl bir tabloyla karşılaşacağını ayrı bir yazıda ele aldık.

Şimdi klima alacaksanız

Bugün satın alacağınız bir cihaz on yılı aşkın süre kullanılacak. Bu yüzden gazın hangisi olduğu, kapasiteden ve fiyattan sonra bakılacak bir ayrıntı değil; ilk sorulacak sorulardan biri.

Mağazada sorulacak soru net: bu cihazın gazı hangisi. Cevap R32 ya da R454B ise cihaz yeni düzenlemenin dışında kalıyor. R410A ise cihaz bugün satılabilir durumda ama arzı biten bir gazla geliyor.

Stok eritme dönemlerine dikkat etmek gerekiyor. Yasak yaklaştıkça R410A'lı cihazlarda cazip görünen kampanyalar çıkabilir; ucuz görünen cihaz uzun vadede daha pahalıya gelebilir.

Kapasite tarafında karar vermek için BTU hesaplayıcımızı kullanabilir, seçim ölçütleri için kaç BTU klima gerekir yazısına bakabilirsiniz.

Aynı maddede duran diğer tarihler

14. madde tek bir tarih vermiyor, bir takvim çiziyor. Yine 1 Ocak 2027'de küresel ısınma potansiyeli 2500 ve üzeri akışkan içeren sabit soğutma ekipmanının arzı duruyor; ürünleri eksi 50 derecenin altına soğutmak için tasarlanmış uygulamalar bunun dışında.

Aynı tarihte taşınabilir oda klimalarında eşik çok daha sert: küresel ısınma potansiyeli 150 ve üzeri olan cihazlar arz edilemiyor. 1 Ocak 2029'da köpükler sıraya giriyor; ekstrüde polistiren için tarih 2027, diğer köpükler için 2029.

1 Ocak 2031'de ise 40 kW ve üzeri nominal kapasiteli ticari çoklu merkezi soğutma sistemleri kapsama alınıyor. Ana soğutma devresinde küresel ısınma potansiyeli 1500'ün altında akışkan kullanılabilen kaskad sistemler bu hükmün dışında tutulmuş.

Küresel ısınma potansiyeli nasıl okunuyor

Yönetmelik bu değeri KIP kısaltmasıyla anıyor; sektörde İngilizce karşılığı GWP olarak da geçiyor. İkisi aynı şeyi anlatıyor.

Tanımı yönetmeliğin kendi metninde duruyor: 1 kilogram karbondioksite kıyasla, 1 kilogram sera gazının 100 yıllık zaman diliminde atmosferde yol açtığı sera etkisi. Yani bir ölçek değeri; karbondioksit 1 kabul ediliyor, diğerleri ona göre ifade ediliyor.

R410A'nın 2088 olması şu demek: bir kilogram R410A'nın atmosfere salınması, iki bin kilogramın üzerinde karbondioksitin salınmasıyla aynı etkiyi yaratıyor. R32'nin 675'i ise aynı kilogram için yaklaşık üçte bir etki anlamına geliyor.

Karışım halindeki akışkanlarda bu değer tek bir tablodan okunmuyor, bileşenlerin oranına göre hesaplanıyor. R410A da bir karışım olduğu için değeri bu yolla bulunuyor.

Bu yasak ikinci el piyasasını nasıl etkiler

Metin piyasaya arzı düzenliyor ve bu, ikinci el satışının da içinde olduğu bir kavram. Yönetmelik piyasaya arzı, ürünü ücretli ya da ücretsiz olarak üçüncü şahıslara tedarik etmek biçiminde tanımlıyor.

Uygulamada bunun nasıl yorumlanacağı zamanla netleşecek. Ama ikinci el bir cihaz alırken gaz tipini sormak şimdiden anlamlı: satın aldığınız cihaz arzı biten bir akışkanla çalışıyorsa ileride gaz tarafında dar boğaza girme ihtimali yüksek.

İkinci el cihazda bakılacak diğer noktaları ayrı bir yazıda topladık.

Türkiye bu kararı neden aldı

Yönetmeliğin dayanağı, ülkemizin taraf olduğu Ozon Tabakasını İncelten Maddelere Dair Montreal Protokolü. Metin kendi amaç maddesinde bunu söylüyor: florlu sera gazlarının salımını kontrol altına almak.

Düzenleme aynı zamanda Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlandı; eşikler ve takvim büyük ölçüde oradaki yaklaşımı izliyor.

Bunun uygulamadaki anlamı, kararın geri alınmasının ya da tarihin ötelenmesinin beklenmemesi gerektiği. Sektör bu takvime göre üretim planlıyor.

Tekli split dışında kalanlar

Maddedeki ifade özellikle tekli split sistemleri işaret ediyor. Bu, bir dış üniteye bir iç ünitenin bağlandığı klasik ev tipi kurulum.

Bir dış üniteye birden çok iç ünite bağlanan multi split sistemler bu bendin tarifine girmiyor; onların gaz miktarı da genellikle 3 kilogram sınırının üstüne çıkıyor. Kaset, kanallı ve salon tipi ticari cihazlar ile VRF sistemleri de ayrı değerlendiriliyor.

Bunun anlamı, ticari tarafta takvimin daha uzun olduğu ama boş olmadığı. 2031 tarihli bent 40 kW ve üzeri çoklu merkezi sistemleri kapsıyor ve o tarihte eşik çok daha sert: küresel ısınma potansiyeli 150.

Servis tarafında ne değişiyor

Yasak satışı durduruyor, servisi durdurmuyor. R410A'lı cihazlara bakım ve onarım yapılmaya devam edecek.

Ama gaz tarafında bir daralma bekleniyor. Arzı biten bir akışkanın piyasadaki miktarı zamanla azalıyor; azalan arz hem bulunabilirliği hem maliyeti etkiliyor.

Bu, gaz kaçağı olan bir cihazda kararın önemini artırıyor. Kaçağı bulup onarmak yerine her sezon üstüne gaz eklemek, arzı daralan bir akışkanda çok daha erken sıkıntı yaratıyor. Kaçağın nasıl bulunduğunu gaz kaçağı nasıl bulunur yazısında anlattık.

Aliağa ve çevresinde

Aliağa, Yenişakran, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de hizmet veriyoruz. Cihazınızın gazının hangisi olduğunu bilmiyorsanız dış ünite etiketinin fotoğrafını gönderin, birlikte bakalım.

Gazlar arasındaki farkı R32 ile R410A farkı yazısında, yönetmeliğin bütününü F-Gaz Yönetmeliği nedir yazısında bulabilirsiniz.

0531 887 49 62 · Servis talebi